ਸ ਗਰ੍ਭੋ ਜਾਯਤੇ ਲੋਕੇ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਨੁਸਾਰਤਃ । ਭਵ੍ਯੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਭਵ੍ਯੋ ਵਾ ਬਾਲਕੋ ਲਲਿਤਾਕृਤਿਃ
ਉਹ ਗਰਭ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਸੋਭਾਗੀ ਜਾਂ ਅਸੋਭਾਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੁਹਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਨੁਭਵਤੀਦਂ ਹਿ ਯੌਵਨਂ ਮਦਨੋਨ੍ਮੁਖਮ੍ । ਤਤੋ ਜਰਾਂ ਪਦ੍ਮਮੁਖੇ ਹਿਮਾਸ਼ਨਿਮ੍ ਇਵ ਚ੍ਯੁਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਵਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪਾਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਮਰਣਂ ਪੁਨਰ੍ ਮਰਣਮੂਰ੍ਛਨਮ੍ । ਪੁਨਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ ਆਯਾਤਂ ਪਿਣ੍ਡੈਰ੍ ਦੇਹਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਫਿਰ ਰੋਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੜ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਮ੍ਯਂ ਯਾਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਲੋਕਂ ਪੁਨਰ੍ ਏਨਂ ਭ੍ਰਮਕ੍ਰਮਮ੍ । ਭੂਯੋ ਭੂਯੋ ऽਨੁਭਵਤਿ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਵਾਨ੍
ਉਹ ਮੁੜ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ਭਟਕਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਾਰ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਦੇਵਿ ਭ੍ਰਮ ਏਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਤਥਾ ਕਥਯ ਮੇ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਬੋਧਵृਦ੍ਧਯੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਬੋਧ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੁੜ ਦੱਸ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥਘਨਂ ਸ਼ੈਲਾਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਘਨਂ ਦ੍ਰੁਮਾਃ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਘਨਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਪਰਮਾਰ੍ਥਘਨਂ ਨਭਃ
ਪਹਾੜ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਰ ਹਨ, ਦਰਖ਼ਤ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਰ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ ਯਤੋ ਯਥੋਦੇਤਿ ਚਿਦੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਤਨ-ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਦਾ ਅਸਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਉਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੁषਨ੍ਯਾਯੇਨਾਦਿਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਯਥਾ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਪ੍ਰਕਚਿਤਸ੍ ਤਥਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਥਿਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾ ਰਚਨਹਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਾਲਤ ਅੱਜ ਵੀ ਵਜੋਂ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੋ ऽਸੌ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦਃ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਹਿ ਬਿਮ੍ਬਕਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍ ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪਹਿਲਾ ਪਰਛਾਂਵ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ਿਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੇਹਾਨਾਂ ਤਦ੍ਗਤੋ ऽਨਿਲਃ । ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਜੀਵਤੀਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਤਤਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾਬੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਾਦਾਵ੍ ਏਵ ਮੇ ਵੈषਾ ਜਙ੍ਗਮੇ ऽਧਿष੍ਠਿਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਚੇਤਨਾ ਅਪਿ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ ਤੇਨ ਤੇ ਪਾਦਪਾਦਯਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਜੰਗਲੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੋ ऽਯਮ੍ ਏਵਾਂਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚੇਤਨੋਦਿਤਮ੍ । ਸ ਏਵ ਸਂਵਿਦ੍ ਭਵਤਿ ਸ਼ੇषਂ ਤਦ੍ ਅਪਿ ਨੈਵ ਤਤ੍
ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੂਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਕੁਝ ਉਸੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨਰੋ ਯਦਿ ਖੁਰਪ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਚੇਤਤ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਿਪਟਂ ਨ ਤੁ । ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਨਾਕ੍ਸ਼ਿਣਿਰ੍ਜੀਵਂ ਨਾਜੀਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਖੁਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਜਾਂ ਅੱਖ ਦੇ ਪੱਟ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਅੱਖ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਖਂ ਖਤਯਾ ਭੂਮਿਰ੍ ਭੂਮਿਤ੍ਵੇਨਾਪ੍ਤਯਾ ਜਲਮ੍ । ਯਦ੍ ਯਥਾ ਚੇਤਤਿ ਸ੍ਵੈਰਂ ਤਦ੍ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਥਾਵਪੁਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰੇਣ ਜਙ੍ਗਮਤ੍ਵੇਨ ਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵੇਨ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਭਾਵਯਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਜ੍ ਜਙ੍ਗਮਂ ਨਾਮ ਤਤ੍ ਸਚੋਪਨਰੂਪਧृਤ੍ । ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਂ ਤਤਸ੍ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਜ੍ ਜਡਾਭਿਧਮ੍ ਆਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਤੇਨ ਵੈ ਪੁਨਃ । ਜਡਮ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ਿਲਾਤਰੁਤृਣਾਦਿ ਤਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਜੜ੍ਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ, ਪੱਥਰ, ਰੁੱਖ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਜਾਣੋ।
ਨ ਤੁ ਜਾਡ੍ਯਂ ਪृਥਕ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਪਿ ਚ ਚੇਤਨਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੇਦੋ ऽਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਕੇਨ ਤੁ
ਪਰ ਜੜ੍ਹਤਾ ਜਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਮੂਲ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿਚ ਹਨ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮ੍ ਉਪਲਾਨਾਂ ਯਾ ਨਾਮਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਃ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨੀਹਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨਿ ਤੇषਾਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਹਨ; ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਾਦੇਰ੍ ਯਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਯੋ ਹਿ ਤੇ । ਅਨ੍ਯਾਭਿਧਾਨਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਙ੍ਕੇਤੈਰ੍ ਅਪਰੈਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਅਡੋਲ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਪਤਙ੍ਗਾਨਾਂ ਯੇषਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਃ । ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤੇषਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਭਿਖ੍ਯਾਰ੍ਥਕਾਨਿ ਤੁ
ਕਿਰਮੀਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਨਾਂ ਲਾਉਣ ਲਈ ਹਨ।
ਯਥੋਤ੍ਤਰਾਬ੍ਧਿਜਨਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਬ੍ਧਿਜਨਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਨਿਜਸਂਵੇਦਨਾਦ੍ ऋਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਿਨਾ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞਾਨੁਭਵੇ ਲੀਨਾਸ੍ ਤਥਾ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਜਡਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕੇਤਪਰਾਯਣਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਇਕ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਅਗਿਆਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਗਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਸ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਬਹਿਸ੍ਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਵੇਦਨਮ੍ । ਅਸਜ੍ ਜਡਂ ਚ ਭੇਕਾਨਾਂ ਮਿਥੋऽਨ੍ਤਸ੍ ਤਸ੍ਥੁषਾਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਡਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਚੇਤਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਚੋਪਨਂ ਵਾਯੁਸ੍ ਸ ਇਹਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਜੋ ਮਨ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਹਵਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਇਥੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਦਿਤਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਸੌਸ਼ਿਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ ਨਭਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਮਾਰੁਤਃ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ ਮਹਾਨ੍ ਪਦਾਰ੍ਥੇष੍ਵ੍ ਇਤਿ ਚੋਪਨਮ੍
ਜੋ ਖਾਲੀਪਨ ਉਥੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਜਙ੍ਗਮੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚੋਪਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਿਲੈਰ੍ ਏਵ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਮਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਵਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਂਵਿਦਂਸ਼ਵਃ । ਸਰ੍ਗਾਦਿषੁ ਯਥੈਵਾਸਂਸ੍ ਤਥੈਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਭਟਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਵਿਜृਮ੍ਭਣਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਭਂ ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਤਵ
ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ, ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਚੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਅਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਪ੍ਰਾਯਃ ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥਃ । ਮਾਲਾਸ਼ਵਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਪਤ੍ਯੁਸ੍ ਤੇ ਯਾਤਿ ਹृਦ੍ਗੁਹਾਮ੍
ਵੇਖ, ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਵਰਗੇ ਕਮਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਵਿਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।