ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਥਿਘਟਾਪੁष੍ਟਮ੍ ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯੋਮ ਕੇਵਲਮ੍ । ਆਧਾਰੇ ਭੂਤਲੇ ਸਾਰ੍ਕਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਜਨਵਾਸਨਮ੍
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਮਾਸ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਹੈ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ ਤੇषਾਂ ਭੇਦਮ੍ ਇਮਂ ਸ਼ृਣੁ । ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਾਪਿਨੋ ਮਧ੍ਯਪਾਪਿਨਸ੍ ਸ੍ਥੂਲਪਾਪਿਨਃ
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਰਕ: ਆਮ ਪਾਪੀ, ਮਧ्यम ਪਾਪੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਧਰ੍ਮਾ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਧਰ੍ਮਾ ਚੋਤ੍ਤਮਧਰ੍ਮਵਾਨ੍ । ਏਤੇषਾਂ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਭੇਦੋ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਮ ਨੇਕੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਮਧ्यम ਨੇਕੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਉੱਚੀ ਨੇਕੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਹਾਪਾਤਕਵਾਨ੍ ਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ ਮृਤਿਮੂਰ੍ਛਨਾਮ੍ । ਵਿਮੂਢੋ ऽਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪਾषਾਣਹृਦਯੋਪਮਾਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾਸਨਾਜਠਰੋਦਿਤਮ੍ । ਅਨੁਭੂਯ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵਾਸਨਾਦੁਃਖਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸ਼ਤਾਨ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਦੁਃਖਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤਃ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਇਮਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਭਰੀ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਵਾ ਮृਤਿਮੋਹਾਨ੍ਤੇ ਜਡਾਂ ਦੁਃਖਸ਼ਤਾਕੁਲਾਂ । ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿਤਾਮ੍ ਏਵ ਹृਤ੍ਸ੍ਥਾਮ੍ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਨੁਰੂਪਾਣਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਨਰਕੇ ਪੁਨਃ । ਅਨੁਭੂਯਾਥ ਯੋਨੀषੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਭੂਤਲੇ ਚਿਰਾਤ੍
ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਮਧ੍ਯਮਪਾਪੋ ਯੋ ਮृਤਿਮੋਹਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸ ਸ਼ਿਲਾਜਠਰਂ ਜਾਡ੍ਯਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਪਰ ਮਧਮ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੌਤ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਰਗਾ ਸੁਸਤਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯ ਕਾਲੇਨ ਕੇਨਚਿਦ੍ ਵਾ ਤਥੈਵ ਵਾ । ਤਿਰ੍ਯਗਾਦਿਕ੍ਰਮੈਰ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋਨੀਸ੍ ਸਂਸਾਰਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ, ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮृਤ ਏਵਾਨੁਭਵਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਾਤਕੀ । ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਨੁਸਾਰੇਣ ਦੇਹਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਮ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਵਾਸਨਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੂਰਾ ਤੇ ਸਹੀ ਸਰੀਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਇਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਇਵ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੇ ਤੂਤ੍ਤਮਮਹਾਪੁਣ੍ਯਮृਤਿਮੋਹਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਯਾਸ੍ਵ੍ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਕਰ੍ਮਸਦृਸ਼ਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਜਂ ਫਲਮ੍ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਸਸ਼੍ਰੀਕੇ ਸਜ੍ਜਨਾਸ੍ਪਦੇ
ਫਿਰ, ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ऽਥ ਮਧ੍ਯਮਧਰ੍ਮਾਣੋ ਮृਤਿਮੋਹਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤ ਇਹੋਤ੍ਤਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਹਕਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਤਾ ਮਧਿਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਯੇ ऽਥ ਸਾਮਾਨ੍ਯਧਰ੍ਮਾਣੋ ਮृਤਿਮੋਹਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤੇ ਵ੍ਯੋਮਵਾਯੁਵਲਿਤਾਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਓषਧਿਪਲ੍ਲਵਾਨ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਤਾ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਚਾਰੁਫਲਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਹृਦਯਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਤਤਸ੍ ਤਾਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਭੇ ਜਾਤਿਕ੍ਰਮੋਦਿਤੇ
ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਫਲ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਥੋਂ, ਜਨਮ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਚਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਨੁਸਾਰੇਣ ਪ੍ਰੇਤਾ ਏਤਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਂ । ਮੂਰ੍ਛਾਨ੍ਤੇ ऽਨੁਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣੈਵਾਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਮੂਰਛਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ।
ਆਦੌ ਮृਤਾ ਵਯਮ੍ ਇਤਿ ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਬਨ੍ਧੁਪਿਣ੍ਡਾਦਿਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਇਤਿ ਵੇਦਿਨਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 'ਅਸੀਂ ਮਰ ਗਏ ਹਾਂ' ਇਹ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਲੜੀਵਾਰ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿੰਡ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਤਤੋ ਯਮਭਟਾ ਏਤੇ ਕਾਲਪਾਸ਼ਾਨ੍ਵਿਤਾਸ੍ ਤਥਾ । ਨੀਯਮਾਨੋ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯ੍ ਏਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਯਮਪੁਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ
ਫਿਰ, ਇਹ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।'
ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਸ਼ੋਭਨਾਨਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਉਪਾਤ੍ਤਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨੀਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਬਾਗਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਮਹਲ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਇਮਾਨਿ ਕਣ੍ਟਕਸ਼੍ਵਭ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਤ੍ਤ੍ਰਵਨਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਦੁष੍ਕृਤੋਤ੍ਥਾਨਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੀਤਿ ਪਾਪਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੱਡਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਇਯਂ ਮੇ ਸੌਮ੍ਯਸਂਪਾਤਾ ਧਰਣਿਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾ । ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਚ੍ਛਾਯਾਸਵਾਪੀਕਾ ਪੁਰਸ੍ਸਂਸ੍ਥੇਤਿ ਮਧ੍ਯਮਃ
ਇਹ ਨਰਮ ਤੇ ਹਰੇ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਪੇੜਾਂ-ਪੌਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਈ ਹੋਈ, ਮੱਧਮ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹੈ।
ਅਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਮਪੁਰਮ੍ ਅਯਮ੍ ਏष ਸ ਭੂਤਪਃ । ਅਯਂ ਕਰ੍ਮਵਿਚਾਰੋ ਮੇ ਕृਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਤਿਮਾਨ੍
ਇਹ ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ; ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਈ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਪृਥੁਸ੍ ਸਂਸਾਰषਣ੍ਡਕਃ । ਯਥਾਸਂਸ੍ਥਿਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਪਦਾਰ੍ਥਾਚਾਰਭਾਸੁਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ ਏਵ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤ੍ਮੈਵਂ ਵਿਭੋਧਵਾਨ੍ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦੈਰ੍ਘ੍ਯਭਾਸੁਰੋ ऽਪਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਖਾਲੀਪਣ ਵਿੱਚ, ਜਾਗਰੂਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਆਦਿष੍ਟਸ੍ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਭੋਜਨੇ । ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸ਼ੁਭਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮ੍ ਇਤੋ ਨਰਕਮ੍ ਏਵ ਵਾ
ਇਥੋਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਥੋਂ ਚੰਗਾ ਸੁਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮਯਾ ਭੁਕ੍ਤੋ ਭੁਕ੍ਤੋ ऽਯਂ ਨਰਕੋ ऽਥਵਾ । ਇਮਾਸ੍ ਤਾ ਯੋਨਯੋ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਜਾਯੇ ऽਹਂ ਸਂਸृਤੌ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਸੁਰਗ ਮੈਂ ਭੋਗ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਇਹ ਨਰਕ ਵੀ ਮੈਂ ਭੋਗਿਆ; ਇਹ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਯਂ ਸ਼ਾਲਿਰ੍ ਅਹਂ ਜਾਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਫਲਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਇਤ੍ਯ੍ ਉਦਰ੍ਕਪ੍ਰਬੋਧੇਨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਮਾਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਚਾਵਲ ਇੱਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਫਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਲ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸੁਪ੍ਤਵਾਸਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਵਂ ਬੀਜਤਾਂ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਨਰੇ । ਤਦ੍ਬੀਜਂ ਯੋਨਿਗਲਿਤਂ ਗਰ੍ਭੋ ਭਵਤਿ ਮਾਤਰਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸੁਭਾਵ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੀਜ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੀਜ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਭ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।