ਆਲੋਲਮਾਲ੍ਯਵਸਨਾਭਰਣਾਙ੍ਗਰਾਗਾ ਈਰ੍ष੍ਯਾਕੁਲਾਨਨਚਲਾਲਕਵਲ੍ਲਰੀਕਾਃ । ਆਨਨ੍ਦਸੁਨ੍ਦਰਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ ਕਾਮਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ ਸਮੁਦਿਤਾ ਇਵ ਰਾਜਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਿਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਕੁਆਰੀਆਂ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਬੇਕਾਬੂ ਲਾਟੀ ਨਾਲ ਉਲਟੇ ਹੋਏ ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਮਹਿषੀ ਮਤ੍ਤਯੌਵਨਾ । ਤਦ੍ ਵਿਵੇਸ਼ ਗृਹਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਇਵ ਪਙ੍ਕਜਕੋਟਰਮ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਣੀ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਲਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਆਲੋਲਮਾਲ੍ਯਵਸਨਾ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਹਾਰਲਤਾਕੁਲਾ । ਅਨੁਯਾਤਾ ਵਯਸ੍ਯਾਭਿਰ੍ ਦਾਸੀਭਿਰ੍ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਉਸ ਦੇ ਗਲਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬੇਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਾਵਦਾਤਾਙ੍ਗੀ ਸ਼੍ਵਾਸੋਤ੍ਕਮ੍ਪਿਪਯੋਧਰਾ । ਤਾਰਕਾਕਾਰਦਸ਼ਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਇਵ ਰੂਪਿਣੀ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸਨ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਖੜੀ ਸੀ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯਾ ਵਯਸ੍ਯੈਕਾ ਰਾਜਾਨਂ ਤਂ ਵ੍ਯਜਿਜ੍ਞਪਤ੍ । ਵृਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਸਂਰਭ੍ਦਮ੍ ਅਮਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਪ੍ਸਰਾਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਪਸਰਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਦੇਵ ਦੇਵੀ ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਲਾਯ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ । ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਵਾਤਾਰ੍ਤੇਵ ਲਤਾ ਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਣੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਬੇਲ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਓਟ ਲੱਭਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਦਾਰਾ ਹृਤਾਸ੍ ਸ੍ਤੇਨੈਰ੍ ਬਲਵਦ੍ਭਿਰ੍ ਉਦਾਯੁਧੈਃ । ਊਰ੍ਮਿਜਾਲੈਰ੍ ਮਹਾਬ੍ਧੀਨਾਂ ਤੀਰੇ ਦ੍ਰੁਮਲਤਾ ਇਵ
ਰਾਜ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜ ਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਧਿਪਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿष੍ਟਾਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ ਉਦ੍ਧਤੈਃ । ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਭਿਪਤਿਤੈਰ੍ ਵਾਤੈਰ੍ ਇਵ ਵਨਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀ ਨਿਰਭੈ ਵੈਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤਿੱਖੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰੇਣਾਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਆਯਾਤੈਃ ਪਰੈਰ੍ ਨਃ ਪੁਰਮ੍ ਆਹृਤਮ੍ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਰ੍षਾਸ੍ਵ੍ ਇਵੋਦ੍ਗਾਰੈਰ੍ ਉਦਕਪ੍ਲਵਵਾਰਿਭਿਃ
ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਤਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਉਨ੍ਨਾਦੈਰ੍ ਲੇਲਿਹਾਨਾਗ੍ਰਹੇਤਿਭਿਃ । ਵਹ੍ਨਿਭਿਰ੍ ਨਃ ਪੁਰਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਪਰਯੋਧੈਸ਼੍ ਚ ਭੂਰਿਭਿਃ
ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਚਾਵੀ ਵਸਤਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਦੇਵ੍ਯ ਆਹृਤ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਜੈਃ । ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯੋ ਬਲਾਨ੍ ਨੀਤਾਃ ਕੁਰਰ੍ਯ ਇਵ ਧੀਵਰੈਃ
ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ ਸਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਮਛੀਰੇ ਕਾਂਗਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਨੋ ਯੇਯਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਸਰਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਆਪਤ੍ ਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਉਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਦੇਵਸ੍ਯੈਵਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਈ ਹੈ; ਐਸੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯਾਵਲੋਕ੍ਯਾਸੌ ਦੇਵ੍ਯੌ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਂ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯੇਯਂ ਯੁष੍ਮਤ੍ਪਾਦਾਬ੍ਜषਟ੍ਪਦੀ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਰਾਜਾ ਕੋਪਾਕੁਲਿਤਚੇਤਨਃ । ਮਤ੍ਤੇਭਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਵਨਃ ਕਨ੍ਦਰਾਦ੍ ਇਵ ਕੇਸ਼ਰੀ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਉਲਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਰ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਲੀਲਾ ਲੀਲਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਸ੍ਵਾਕਾਰਸਦृਸ਼ਾਕृਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵਾਯਾਤਾਮ੍ ਆਦਰ੍ਸ਼ੇ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍
ਲੀਲਾ ਨੇ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਪਰਛਾਂਵ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਦੇਵਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਯਾ ਸਾਭਵਮ੍ ਅਹਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਥਂ ਸੇਯਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਦੇਵੀ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਖੜੀ ਹਾਂ? ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ?
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਪੌਰਾ ਯੋਧਾਸ੍ ਸਬਲਵਾਹਨਾਃ । ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤ ਏਵੇਮੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਥੈਵ ਯੇ
ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਿਪਾਹੀ, ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਰਥ—all ਉਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਉਥੇ ਸੀ, ਇਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪੀਦਮ੍ ਅਯਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵੇ ਕਥਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਮਕੁਰ ਇਵੈਤੇ ਕਿਂ ਪ੍ਰਚੇਤਨਾਃ
ਇਥੇ ਵੀ, ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ, ਆਇਨੇ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਵਾਂਗ, ਜਾਗਦੇ ਹਨ?
ਯਥਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾਨੁਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਚਿਤਿਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਾਰ੍ਥਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਤੁਰੰਤ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਵਿਚਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਗ੍ਭਾਵਨ ਏਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚੇਤਨਸ੍ ਤਨੁਤੇ ਸ੍ਮृਤਿਮ੍ । ਤਾਦृਗਰ੍ਥਜਗਦ੍ਰੂਪਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵੋਦੇਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਚੇਤਨਾ ਯਾਦ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਪਲ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਦੀਰ੍ਘਤ੍ਵਂ ਨ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਪਦਾਰ੍ਥਜਮ੍ । ਬਾਹ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰਂ ਭਾਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਰ੍ਥੋ ऽਤ੍ਰ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਕੋਈ ਬਾਹਰਲਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਹਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ—ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ।
ਯਦ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਵਤ੍ ਕਚਨਂ ਚਿਤੇਃ । ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਬਾਹ੍ਯਨਾਮ੍ਨੈਵ ਸ੍ਵਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸੁਸ੍ਫੁਟਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਇੱਥੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ 'ਬਾਹਰ' ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਆਦਤ ਕਰਕੇ, ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਯਾਦृਗ੍ਭਾਵੋ ਮृਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਤਵ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਦਾ ਪੁਰੇ । ਤਾਦृਗ੍ਭਾਵਸ੍ ਤਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਜਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਪਾਈ ਸੀ, ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਨੇ ਉਸੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯ ਏਵ ਹ੍ਯ੍ ਅਮੀ ਭृਤ੍ਯਾਸ੍ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਤ੍ਸਦृਸ਼ਾ ਅਪਿ । ਸਦ੍ਰੂਪਾ ਏਵ ਚੈਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸੈਨ੍ਯਵਤ੍
ਇਹ ਨੌਕਰ ਪਿਛਲੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਬਣੀ ਹੋਈਆਂ ਅਕਲਪਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵਿਸਂਵਾਦਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਰੂਪਂ ਯਦ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਦ੍ ਵਦ ਕਥਂ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯਤਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਹਰ ਵਸਤੂ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਸ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੂਠ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਥਵੋਤ੍ਤਰਕਾਲੇ ਤੁ ਭਙ੍ਗੁਰਤ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਵਸ੍ਤੁਸਤ੍ । ਤਦ੍ ਈਦृਕ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਧਿਕਾ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਪਿੱਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਸਵੰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਇਨਕਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ ਅਸਦ੍ਵਪੁਃ । ਮृਤਿਰ੍ ਜਨ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਾ ਮृਤੌ ਜਨ੍ਮਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਸੁਪਨਾ ਜਾਗਣ ਵੇਲੇ ਝੂਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਣ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਜਨਮ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਝੂਠਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਵਿਸ਼ਰਾਰੁਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨੁਭੂਤੇਸ਼੍ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਏਵਂ ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਦ੍ ਇਦਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਭਾਸਤੇ
ਸੋਹਣੀਏ, ਸੋਚਣ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਨਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਟਕਾਵਾ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਯਾਨ੍ਯਯੁਗੇ ऽਥਵਾ । ਨ ਕਦਾਚਨ ਯਨ੍ ਨਾਸ਼ਿ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਸ੍ਤਿ ਤਜ੍ ਜਗਤ੍
ਵੱਡੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਅੱਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਕਚਨ੍ਤੀਮਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਯਸ੍ ਸृष੍ਟਿਨਾਮਿਕਾਃ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਾਨੀਵ ਨ ਕਚਨ੍ਤਿ ਤੁ ਵਸ੍ਤੁਤਃ
ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਭਟਕਾਵੇ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਜਾਂ ਗੇਂਦਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ।