ਇਹ ਧੂਮਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਵਹ੍ਨਿਕਣ ਆਵਰ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਸ੍ਥਿਤ ਆਪੀਡਵਾਨ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਰਤ੍ਨਪੂਰ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਇਥੇ ਧੂੰਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਚਿੰਗਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਗੋਲ ਗੋਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਗੌਰਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਜ੍ਵਾਲਾਸ਼ਿਖਰਤੇਜਸਾ । ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ ਇਵੋਤ੍ਸਵੇ ਦਤ੍ਤਃ ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਙ੍ਕਃ ਕਦਰ੍ਥਕਃ
ਅਕਾਸ਼ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਫਿਕਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਅਹੋ ਨੁ ਵਿषਮਂ ਵੈਰਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਵृਤ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਰਾਜਨਾਰ੍ਯੋ ऽਪਿ ਵਰਵੀਰੈਰ੍ ਉਦਾਯੁਧੈਃ
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਨਿਆਇਕ ਵੈਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵੀ ਉੱਚੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਲੋਲਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਕੁਸੁਮੈਰ੍ ਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਕਰਕਾਰਿਕਾਃ । ਅਰ੍ਧਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਕਵਰੀਕੀਰ੍ਣਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਸ੍ਥਲਾਮ੍ਬਰਾਃ
ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਅੱਧੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਰੱਖ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਆਲੋਲਾਮ੍ਬਰਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਨਿਤਮ੍ਬਜਘਨਸ੍ਥਲਾਃ । ਪਤਨ੍ਮਾਣਿਕ੍ਯਵਲਯਾ ਵਲਿਤਾਵਨਿਮਣ੍ਡਲਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਜਦੋਂ ਕਪੜੇ ਹਿਲਦੇ ਜਾਂ ਝੜਦੇ ਹਨ, ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਜੜੀ ਹੋਈ ਚੂੜੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਛਿਨ੍ਨਹਾਰਲਤਾਜਾਲਵਿਕੀਰ੍ਣਾਮਲਮੌਕ੍ਤਿਕਾਃ । ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਸ੍ਤਨਸ਼੍ਰੋਣਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਦ੍ਯਤ੍ਕਨਕਪ੍ਰਭਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ—ਕਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ, ਕਦੇ ਛੁਪ ਜਾਂਦੀ—ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਰਰੀਕਰ੍ਕਸ਼ਾਕ੍ਰਨ੍ਦਮਨ੍ਦੀਕृਤਰਣਾਰਵਾਃ । ਧਾਰਾਪਾਤ੍ਯਸ੍ਰੁਨਾਰਾਚਭਿਨ੍ਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਚੇਤਨਾਃ
ਲੜਾਈ ਦੀ ਗੂੰਜ ਗਿਧਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਏ, ਖੂਨ ਵਗਦੇ, ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੋਏ ਲੋਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਕਰ੍ਦਮਬਾष੍ਪਾਮ੍ਬੁਕ੍ਲਿਨ੍ਨਗ੍ਰਥਿਤਵਾਸਸਃ । ਭੁਜਮੂਲਾਰ੍ਪਿਤਭੁਜੈਰ੍ ਨੀਯਮਾਨਾ ਬਲਾਨ੍ ਨृਭਿਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਅੰਸੂ, ਖੂਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫੌਜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕ ਇਵਾਸ੍ਮਤ੍ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਦੀਨਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ । ਉਤ੍ਪਲੈਰ੍ ਇਵ ਵਰ੍षਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਰੋਦਿਤਸੈਨਿਕਾਃ
ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋਣ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾਏਗਾ। ਉਹ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਉਤਪਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮृਣਾਲਕੋਮਲਾਚ੍ਛੋਰੁਮੂਲਜਾਲੈਸ੍ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲੈਃ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਮ੍ਬਰਤਲਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਨਲਿਨੀਨਿਭਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤੰਗਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸਨ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਪੈਜਬੰਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਆਲੋਲਮਾਲ੍ਯਵਸਨਾਭਰਣਾਙ੍ਗਰਾਗਾ ਈਰ੍ष੍ਯਾਕੁਲਾਨਨਚਲਾਲਕਵਲ੍ਲਰੀਕਾਃ । ਆਨਨ੍ਦਸੁਨ੍ਦਰਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ ਕਾਮਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ ਸਮੁਦਿਤਾ ਇਵ ਰਾਜਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਿਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਕੁਆਰੀਆਂ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਬੇਕਾਬੂ ਲਾਟੀ ਨਾਲ ਉਲਟੇ ਹੋਏ ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਮਹਿषੀ ਮਤ੍ਤਯੌਵਨਾ । ਤਦ੍ ਵਿਵੇਸ਼ ਗृਹਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਇਵ ਪਙ੍ਕਜਕੋਟਰਮ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਣੀ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਲਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਆਲੋਲਮਾਲ੍ਯਵਸਨਾ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਹਾਰਲਤਾਕੁਲਾ । ਅਨੁਯਾਤਾ ਵਯਸ੍ਯਾਭਿਰ੍ ਦਾਸੀਭਿਰ੍ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਉਸ ਦੇ ਗਲਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬੇਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਾਵਦਾਤਾਙ੍ਗੀ ਸ਼੍ਵਾਸੋਤ੍ਕਮ੍ਪਿਪਯੋਧਰਾ । ਤਾਰਕਾਕਾਰਦਸ਼ਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਇਵ ਰੂਪਿਣੀ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸਨ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਖੜੀ ਸੀ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯਾ ਵਯਸ੍ਯੈਕਾ ਰਾਜਾਨਂ ਤਂ ਵ੍ਯਜਿਜ੍ਞਪਤ੍ । ਵृਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਸਂਰਭ੍ਦਮ੍ ਅਮਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਪ੍ਸਰਾਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਪਸਰਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਦੇਵ ਦੇਵੀ ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਲਾਯ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ । ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਵਾਤਾਰ੍ਤੇਵ ਲਤਾ ਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਣੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਬੇਲ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਓਟ ਲੱਭਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਦਾਰਾ ਹृਤਾਸ੍ ਸ੍ਤੇਨੈਰ੍ ਬਲਵਦ੍ਭਿਰ੍ ਉਦਾਯੁਧੈਃ । ਊਰ੍ਮਿਜਾਲੈਰ੍ ਮਹਾਬ੍ਧੀਨਾਂ ਤੀਰੇ ਦ੍ਰੁਮਲਤਾ ਇਵ
ਰਾਜ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜ ਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਧਿਪਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿष੍ਟਾਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ ਉਦ੍ਧਤੈਃ । ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਭਿਪਤਿਤੈਰ੍ ਵਾਤੈਰ੍ ਇਵ ਵਨਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਖੀ ਨਿਰਭੈ ਵੈਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤਿੱਖੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰੇਣਾਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਆਯਾਤੈਃ ਪਰੈਰ੍ ਨਃ ਪੁਰਮ੍ ਆਹृਤਮ੍ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਰ੍षਾਸ੍ਵ੍ ਇਵੋਦ੍ਗਾਰੈਰ੍ ਉਦਕਪ੍ਲਵਵਾਰਿਭਿਃ
ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਤਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਉਨ੍ਨਾਦੈਰ੍ ਲੇਲਿਹਾਨਾਗ੍ਰਹੇਤਿਭਿਃ । ਵਹ੍ਨਿਭਿਰ੍ ਨਃ ਪੁਰਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਪਰਯੋਧੈਸ਼੍ ਚ ਭੂਰਿਭਿਃ
ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਚਾਵੀ ਵਸਤਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਦੇਵ੍ਯ ਆਹृਤ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਜੈਃ । ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯੋ ਬਲਾਨ੍ ਨੀਤਾਃ ਕੁਰਰ੍ਯ ਇਵ ਧੀਵਰੈਃ
ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ ਸਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਮਛੀਰੇ ਕਾਂਗਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਨੋ ਯੇਯਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਸਰਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਆਪਤ੍ ਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਉਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਦੇਵਸ੍ਯੈਵਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਈ ਹੈ; ਐਸੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯਾਵਲੋਕ੍ਯਾਸੌ ਦੇਵ੍ਯੌ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਂ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯੇਯਂ ਯੁष੍ਮਤ੍ਪਾਦਾਬ੍ਜषਟ੍ਪਦੀ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਰਾਜਾ ਕੋਪਾਕੁਲਿਤਚੇਤਨਃ । ਮਤ੍ਤੇਭਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਵਨਃ ਕਨ੍ਦਰਾਦ੍ ਇਵ ਕੇਸ਼ਰੀ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਉਲਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੇਰ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਲੀਲਾ ਲੀਲਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਸ੍ਵਾਕਾਰਸਦृਸ਼ਾਕृਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵਾਯਾਤਾਮ੍ ਆਦਰ੍ਸ਼ੇ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍
ਲੀਲਾ ਨੇ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਪਰਛਾਂਵ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਦੇਵਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਯਾ ਸਾਭਵਮ੍ ਅਹਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਥਂ ਸੇਯਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਦੇਵੀ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਖੜੀ ਹਾਂ? ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ?
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਪੌਰਾ ਯੋਧਾਸ੍ ਸਬਲਵਾਹਨਾਃ । ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤ ਏਵੇਮੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਥੈਵ ਯੇ
ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਿਪਾਹੀ, ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਰਥ—all ਉਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਉਥੇ ਸੀ, ਇਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪੀਦਮ੍ ਅਯਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵੇ ਕਥਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਮਕੁਰ ਇਵੈਤੇ ਕਿਂ ਪ੍ਰਚੇਤਨਾਃ
ਇਥੇ ਵੀ, ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ, ਆਇਨੇ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਵਾਂਗ, ਜਾਗਦੇ ਹਨ?
ਯਥਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾਨੁਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਚਿਤਿਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਾਰ੍ਥਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਤੁਰੰਤ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਵਿਚਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਗ੍ਭਾਵਨ ਏਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚੇਤਨਸ੍ ਤਨੁਤੇ ਸ੍ਮृਤਿਮ੍ । ਤਾਦृਗਰ੍ਥਜਗਦ੍ਰੂਪਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵੋਦੇਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਚੇਤਨਾ ਯਾਦ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਪਲ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।