ਕृਸ਼ਾਨੁਕਣਨਾਰਾਚਨਿਰਨ੍ਤਰਤਰਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਬृਹਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਜਾਲਲੁਠਦ੍ਦਗ੍ਧਪੁਰੋਤ੍ਕਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਉਡਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਜੰਗਲ, ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਰਣਦ੍ਦ੍ਵਿਰਦਸਙ੍ਘਟ੍ਟਕੁਟ੍ਟਿਤੋਦ੍ਭਟਸਦ੍ਭਟਮ੍ । ਵਿਦ੍ਰਵਤ੍ਤਸ੍ਕਰਚ੍ਛੇਦਮਾਰ੍ਗਕੀਰ੍ਣਮਹਾਧਨਮ੍
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਭੱਜਦੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਙ੍ਗਾਰਰਾਸ਼ਿਨਿਪਤਨ੍ਨਰਨਾਰ੍ਯੁਗ੍ਰਰੋਦਨਮ੍ । ਸ੍ਫੁਟਚ੍ਚਟਚਟਾਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਲੁਠਤ੍ਪ੍ਲੁष੍ਟਕਾष੍ਟਕਮ੍
ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੀ ਵੜ੍ਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚਟਚਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਪੁਲਾਲਾਤਚਕ੍ਰੌਘਸ਼ਤਸੂਰ੍ਯਨਭਸ੍ਤਲਮ੍ । ਅਙ੍ਗਾਰਸ਼ਿਖਰਾਕੀਰ੍ਣਸਮਸ੍ਤਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੂਰਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਸਾਰੀ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੇ ਟੀਲੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦਗ੍ਧਾਗ੍ਨਿਕਾष੍ਠਕ੍ਰੇਙ੍ਕਾਰਰਣਜ੍ਜ੍ਵਲਨਵੈਣਿਕਮ੍ । ਦਗ੍ਧਜਨ੍ਤੁਪਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਰੁਦਤ੍ਸਕਲਸੈਰਿਭਮ੍
ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚਟਚਟ ਵਾਜ਼ ਵੀਂਨਾ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਾੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਜੰਤੂਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਪਟਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਜਸ੍ਤ੍ਰੀਵृਦ੍ਧੋਤ੍ਸਨ੍ਨਹृਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸਕਲਗ੍ਰਸਨਾਰਮ੍ਭਸੋਦ੍ਯੋਗਾਗ੍ਨਿਮਹਾਸ਼ਿਖਮ੍
ਰਾਜਿਆਂ, ਰਾਣੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਜੋ ਪਟ ਤੇ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਕਟਚ੍ਛਾਕ੍ਕਾਰਦੁਕ੍ਕਾਰਕਠਿਨਾਗ੍ਨਿਰਣਦ੍ਗृਹਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਜਨ੍ਤੁਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਨਵਹ੍ਨਿਮੁਕ੍ਤੇਨ੍ਧਨਸ੍ਪृਹਮ੍
ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਕਰਕੜੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਲਪਟਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਈਂਧਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ, ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਲਲਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਅਥ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਗਿਰੋ ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥਃ । ਯੋਧਾਨਾਂ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਅਭਿਧਾਵਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਦੌੜਦੇ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਾ ਮਤ੍ਤਮਰੁਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਥਾਨ੍ ਅਙ੍ਗਾਰਗृਹਪਾਦਪਾਨ੍ । ਰਣਤ੍ਖਗਵਰਲੀਨਜ੍ਵਲਨਾਨ੍ ਪਾਤਯਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹਾਏ! ਪਾਗਲ ਹਵਾ ਉਪਰ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਗਾਰੇ ਸੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬ ਕੁਝ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾ ਖਡ੍ਗਧਾਰਾ ਪ੍ਰਾਲੇਯਸ਼ੀਤਾ ਦੇਹੇषੁ ਦਨ੍ਤਿਨਾਮ੍ । ਲਗ੍ਨਾ ਮਨਸ੍ਸੁ ਮਹਤਾਮ੍ ਇਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਸੂਕ੍ਤਯਃ
ਹਾਏ! ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾ ਤਾਤ ਹੇਤਯੋ ਲਗ੍ਨਾਸ੍ ਤਰੁਣੀਕਵਰੀਤृਣੇ । ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁष੍ਕਪਰ੍ਣੌਘਾ ਇਵ ਵੀਰਾਨਲੇਰਿਤਾਃ
ਹਾਏ ਪਿਤਾ ਜੀ! ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਰਮ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੁਕ ਕੇ ਪਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸੜਦੇ ਹੋਣ।
ਆਵਰ੍ਤਵਰ੍ਤਿਨੀ ਦੀਰ੍ਘਾ ਵਹਤ੍ਯ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਰਙ੍ਗਿਨੀ । ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਧੂਮਯਮੁਨਾ ਵ੍ਯੋਮਗਙ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ
ਇੱਕ ਲੰਮੀ, ਘੁੰਮਦੀ, ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਦਰਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਵਹਦੁਲ੍ਮੁਕਕਾष੍ਟੌਰ੍ਧ੍ਵਗਾਮਿਨੀ ਧੂਮਨਿਮ੍ਨਗਾ । ਵੈਮਾਨਿਕਾਨ੍ ਅਨ੍ਧਯਤਿ ਪਸ਼੍ਯਾਗ੍ਨਿਕਣਬੁਦ੍ਬੁਦਾ
ਜਲਦੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਦਰਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਵੇਖੋ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੇ ਤੇ ਬੁੱਬਲੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਜਾਮਾਤਾ ਤਨਯਸ੍ ਸੁਤਾ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਦ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾ ਦਗ੍ਧੈषਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਦੇ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਜਮਾਈ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ — ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਅੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਗਚ੍ਛ ਭੋਸ਼੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਙ੍ਗਾਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਇਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਪਤਿਤੁਂ ਸੁਮੇਰੋਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਰਂ ਯਥਾ
ਹਾਏ! ਹਾਏ! ਹਾਏ! ਭਾਈ, ਇਸ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲੋ; ਇਹ ਢਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਅਹੋ ਸ਼ਰਸ਼ਿਲਾਸ਼ਕ੍ਤਿਕੁਨ੍ਤਪ੍ਰਾਸਾਸਿਹੇਤਯਃ । ਜ੍ਵਾਲਾਸਨ੍ਧ੍ਯਭ੍ਰਪਟਲਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ਼ਲਭਾ ਇਵ
ਅਫ਼ਸੋਸ! ਤੀਰ, ਪੱਥਰ, ਭਾਲੇ, ਬਰਛੇ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ — ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਅੱਗ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਝ ਪਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹੇਤਿਪ੍ਰਵਾਹਾ ਜ੍ਵਲਨਂ ਨਭਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹੋ । ਵਡਵਾਨਲਮ੍ ਉਜ੍ਜ੍ਵਾਲਮ੍ ਅਰ੍ਣਃਪੂਰਾ ਇਵਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਝੋਕੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧੂਮਾਯਨ੍ਤੇ ਮਹਾਭ੍ਰਾਣਿ ਜ੍ਵਾਲਾਸ਼ਿਖਰਕੋਟਿषੁ । ਸਰਸਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸ਼ੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਹृਦਯਾਨੀਵ ਰਾਗਿਨਾਮ੍
ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਉੱਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਲਾਨਤ੍ਵਰੁषੈਵੈਤਾ ਦਨ੍ਤਿਭਿਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ । ਸ੍ਫੁਟਤ੍ਕਟਕਟਾਰਾਵਂ ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕृਤਪੀਤ੍ਕृਤੈਃ
ਹੇਠਾਂ ਲਾਈਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਟਕਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਾਥੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਖਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਲੁष੍ਟਪੁष੍ਪਫਲਸ੍ਕਨ੍ਧਗਨ੍ਧਸ਼੍ਰੀਕਾ ਗृਹਦ੍ਰੁਮਾਃ । ਗਤਾ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਸਰ੍ਵਸ੍ਵਾ ਗृਹਸ੍ਥਾ ਇਵ ਦੀਨਤਾਮ੍
ਘਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਹੁਣ ਸੜ ਕੇ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋਹ ਕੇ ਸੁੰਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉਹਨਾਂ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਮਾਤਾਪਿਤृਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਬਾਲਕਾਸ੍ ਤਿਮਿਰਾਵਲੀਃ । ਮਥ੍ਨਨ੍ਤੋ ऽਙ੍ਗੇषੁ ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਕੁਡ੍ਯਪਾਤੇਨ ਹਾ ਹਤਾਃ
ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ, ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਤ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰਿਣੋ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਪਤਦਙ੍ਗਾਰਕਾਗਾਰਭਾਰਿਣਃ ਕਟੁਕੂਜਿਤਮ੍
ਹਾਥੀ, ਜੋ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਜਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਤੇ ਜਲਦੇ ਕੋਲਿਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ।
ਹਾ ਕष੍ਠਮ੍ ਅਸਿਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸਨ੍ਨਦृਢੋਲ੍ਮੁਕੇ । ਪਤਿਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪਾषਾਣਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਯਥਾ
ਹਾਏ, ਪੱਥਰ ਜੋ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਚੀਰ ਕੇ ਮੋਢੇ ਵਿਚ ਗੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਗਿਰੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਗਵਾਸ਼੍ਵਮਹਿषਾਜੋष੍ਟ੍ਰਸ਼੍ਵਸ਼ृਗਾਲਵृਕੈਰ੍ ਅਹੋ । ਘੋਰੋ ਰਣ ਇਹਾਰਬ੍ਧੋ ਮਾਰ੍ਗਰੋਧਕ ਆਕੁਲੈਃ
ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਮਹੀਣੇ, ਊਠ, ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਬਘੇਰੇ—ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਰੋਕ ਕੇ ਜੰਗ ਇਥੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਹਲਚਲ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪਟੈਃ ਪਟਪਟਾਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ ਜ੍ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਾਲਾਲਿਮਾਰੁਤੈਃ । ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਿਨ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਥਲਪਦ੍ਮਾਚਿਤਾ ਇਵ
ਜਲਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਟਕਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਜ੍ਵਾਲਾਲਵਾਃ ਪਸ਼੍ਯ ਲਿਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਕਵਲ੍ਲਰੀਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੋ ऽਸ਼ੋਕਪੁष੍ਪਾਭਾਂ ਕਰਭਾ ਇਵ ਪਨ੍ਨਗੀਃ
ਦੇਖੋ, ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਹਾ ਹਾ ਹਰਿਣਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਃ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਪਕ੍ਸ਼੍ਮਸੁ । ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਕਾਰ੍षਾਣਵੀ ਸ਼ਿਖਾ
ਹਾਏ, ਉਹ ਪਤਲੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਹਿਰਣ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਪਲਕਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਹ੍ਯਮਾਨੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਨ ਕਲਤ੍ਰਂ ਵਿਨਾ ਨਰਃ । ਅਹੋ ਬਤ ਦੁਰੁਚ੍ਛੇਦਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸ੍ਨੇਹਵਾਗੁਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਵਾਹ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦੇ ਜਾਲ ਕਿੰਨੇ ਔਖੇ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ।
ਕਰੀ ਰਭਸਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਜ੍ਵਲਦਙ੍ਗਾਰਪਾਦਪੈਃ । ਪ੍ਲੁष੍ਟਪੁष੍ਕਰਕਃ ਕੋਪਾਨ੍ ਮਥ੍ਨਾਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਪੁष੍ਕਰਂ ਸਰਃ
ਹਾਥੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧੂਮੋऽਮ੍ਬੁਦਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲੋਲਾਲਾਤਤਡਿਲ੍ਲਤਮ੍ । ਜ੍ਵਲਦਙ੍ਗਾਰਨਾਰਾਚਨਿਕਰਂ ਪਰਿਵਰ੍षਤਿ
ਧੂੰਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਲਾਕ ਤੇ ਚੌੜੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।