ਰਾਜਨ੍ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧੈਕਰੂਪਿषੁ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਤ੍ ਸਦ੍ਰੂਪਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਸੁ ਜਾਗਤਮ੍
ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਆਤਮਾ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧਾਤ੍ਮਨੋ ਭਾਤਿ ਕੁਤੋ ਨਾਮ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਃ । ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਪੁਨਸ੍ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮਃ ਕੁਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਸੱਪ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਸਦ੍ਭਾਤੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਕੁਤਸ੍ ਸਤ੍ਤਾ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੇ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਮਰੁਜਲੇ ਪੁਨਰ੍ ਜਲਮਤਿਃ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਰਮ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਪ੍ਨਕਾਲੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਰਣੇ ਕੁਤਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮृਤਿਭੀਰ੍ ਅਮृਤਸ੍ਯੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਰਨ੍ਨਭਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਵਚ੍ਛਾਵਦਾਤਸ੍ਯ ਘਨਾਸ਼ਯਸ੍ਯ । ਅਹਂ ਜਗਚ੍ ਚੇਤਿ ਕੁਸ਼ਬ੍ਦਕਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਂ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਨਵਾਚਿਕਂ ਤਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਜਗਤ' ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸ਼ੁੱਧ, ਜਾਗਰੂਕ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਾਫ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚਮੁਚ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਲਕਣੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਮਤਿਰ੍ ਮੂਢੋ ਰੂਢੋ ਨ ਵਿਤਤੇ ਪਦੇ । ਵਜ੍ਰਸਾਰਮ੍ ਇਦਂ ਤਸ੍ਯ ਜਗਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵ ਸਤ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਅਜਾਗਰ, ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਠੋਸ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਪੱਕਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਵਾਂਗੂ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵੇਤਾਲੋ ਮृਤਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਦੁਃਖਦਃ । ਅਸਦ੍ ਏਵ ਸਦਾਕਾਰਂ ਤਥਾ ਮੂਢਮਤੇਰ੍ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਪਰੇਤ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੌਤ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲੀ ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਕਲੀ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਾਂਗੂ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਤਾਪ ਏਵ ਯਥਾ ਵਾਰਿ ਮृਗਾਣਾਂ ਭ੍ਰਮਕਾਰਣਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਭਂ ਤਥਾ ਮੂਢਧਿਯਾਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਿਰਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗੂ ਦਿਸਕੇ ਤ੍ਰਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲੀ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਝੂਠਾ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮृਤਿਰ੍ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਅਸਤ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਰੂਪਿਣੀ । ਨਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਕਰੀ ਭਾਤਿ ਤਥੇਦਂ ਦੁਰ੍ਵਿਦਾਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਮੌਤ ਜੀਵ ਲਈ ਅਸਲ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਅਵ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਨਕੇ ਕਾਨਕੇ ਕਟਕੇ ਯਥਾ । ਕਟਕਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਹੇਮਧੀਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੜਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 'ਕੜਾ' ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਥੋੜੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਯਥਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪੁਰਾਗਾਰਨਗਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਨਾ । ਇਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਦृਗ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਦृਕ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਮਹਲ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨਭਸਿ ਮੁਕ੍ਤਾਲੀਪਿਞ੍ਛਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਾਦਯਃ । ਅਸਤ੍ਯਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਤਾਂ ਯਾਤਾ ਤਥੇਦਂ ਦੁਰ੍ਦृਸ਼ਾਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ, ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਜਾਂ ਗੇਂਦਾਂ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸੱਚੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਭ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਸੱਚਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿਸਂਯੁਤਮ੍ । ਅਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੁषਾ ਯਥਾ ਸਤ੍ਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੰਮਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸੱਚੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਘਨਂ ਸ਼ੁਚਿ । ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਪੁਃ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਤਤਮ੍
ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਪਕ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਛੂਤਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਯਥੋਦੇਤਿ ਤਥਾਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਉਹ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ, ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਓਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੇ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਯਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਤਿ ਪੁਰਵਾਸਿਨਃ । ਨਰਾਨ੍ ਇਤਿ ਨਰਾ ਏਵ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਕਾਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਕਾਸ਼ਚਿਤਾਹਂ ਹਿ ਨਰੋ ऽਨੇਨੇਤਿ ਭਾਵਿਤਮ੍
ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸੁਰਤ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ 'ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ', ਤਾਂ ਇਹੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਤੈਕ੍ਯਵਸ਼ਤੋ ਨਰਤੈਵਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਤੋ ਦਿਗ੍ਦ੍ਵਯੇਨ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਸਤ੍ਯਤਾ
ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਇਕਠ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਚਾਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੁषਾ ਨ ਸਤ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਮੁਨੇ ਯਦਾ । ਵਦ ਤਤ੍ ਕੋ ਭਵੇਦ੍ ਦੋषੋ ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਸ਼ਰੀਰਿਣਿ
ਹੇ ਮুনি, ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੇਵਲ ਮਾਇਆ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ऽਨ੍ਯਪੁਰਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਸਤ੍ਯਰੂਪਿਣਃ । ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਨਾਮ ਨੇਤਰਤ੍
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਝਲਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਗਾਦਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਭੂਰ੍ ਭਾਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਭੋ ऽਨੁਭਵਾਤ੍ਮਕਃ । ਤਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਏਵਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਭਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਆਤਮ-ਜਨਮਿਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਯਂ ਭਵਾਨ੍ ਮਮ । ਯਥੈਵ ਤ੍ਵਂ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਤਥਾ ਨृਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਪਨੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਗਰਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਾ ਨ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਇਮੇ ਯਦਿ । ਤਦ੍ ਇਹਾਪਿ ਤਦਾਕਾਰੇ ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਮੇ ਭਵਾਨ੍ ਅਪਿ
ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਸੇ ਰੂਪ ਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ।
ਯਥਾਹਂ ਤਵ ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਂ ਭਵਾਨ੍ ਮਮ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੋਪਲਮ੍ਭੇ ਸਂਸਾਰੇ ਮਿਥਸ੍ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪ੍ਰਥੇਦृਸ਼ੀ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੋ; ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਰਸਪਰ ਸੱਚਾਈ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਵਿਪੁਲੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਯਥਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਹਂ ਤਵ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਮੇ ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਰਮਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੋ; ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਦ੍ਰष੍ਟਰਿ ਨਿਰ੍ਨਿਦ੍ਰੇ ਤਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਤ੍ਤਨਮ੍ । ਸਦ੍ਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤੇ ਮਮੈਵਂ ਭਗਵਨ੍ ਮਤਿਃ
ਜਿਸ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨਾਲ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਵੀ ਇਹੀ ਸੋਚ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤੇ ਸਤ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਤ੍ਤਨਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਦ੍ਰष੍ਟਰਿ ਨਿਰ੍ਨਿਦ੍ਰੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿषਦਾਕृਤਿਃ
ਹਾਂ, ਇਹੀ ਗੱਲ ਸਚ ਹੈ; ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਕਰਕੇ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਆਸ੍ਤਾਮ੍ ਇਦਂ ਤਾਵਦ੍ ਯਜ੍ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਸੇ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦ੍ਯਪੂਰਕਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਗਣਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਪਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਭਾਤਿ ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਰਞ੍ਜਯਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁਰਤੋਪਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਚਮੁਚ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ।