ਇਦਾਨੀਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ऽਸ੍ਮਿ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸੁਖਮ੍ ਆਸੇ ਚ ਕੇਵਲਮ੍
ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ।
ਇਤੀਯਮ੍ ਆਤਤਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਭਵਤੋ ਭੂਰਿਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾ । ਨਾਨਾਹਾਰਵਿਹਾਰਾਢ੍ਯਾ ਸਲੋਕਾਨ੍ਤਰਸਞ੍ਚਰਾ
ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਟਕਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ, ਹੁਣ ਲੰਮੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਮृਤਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਃ ਪੁਰਾ । ਤਦੈਵ ਪ੍ਰਤਿਭੈषਾ ਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਾ ਹृਦਿ
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਓਸੇ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸਮਝ ਆਪ ਹੀ ਜਾਗ ਪਈ ਸੀ।
ਏਕਾਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਵਲਨਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਧਤ੍ਤੇ ਯਥਾਪਰਾਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਨਦੀਵਾਹਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵਾਹਸ੍ ਤਥੈਵ ਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਇਕ ਘੁੰਮਣ ਛੱਡ ਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਧਾਰ ਇਕ ਚੱਕਰ ਛੱਡ ਕੇ ਫ਼ੌਰਨ ਦੂਜੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵਰ੍ਤਾਨ੍ਤਰਸਂਮਿਸ਼੍ਰੋ ਯਥਾਵਰ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਏਵਂ ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਮਿਸ਼੍ਰਾਮਿਸ਼੍ਰਾ ਚ ਵਰ੍ਧਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਘੁੰਮਣ ਹੋਰ ਘੁੰਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਅਲੱਗ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮृਤਿਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ । ਏਤਜ੍ ਜਾਲਮ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਂ ਚਿਦ੍ਭਾਗੇ ਸਦ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ; ਇਹ ਜਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਕ੍ਰਮਃ । ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਿਰ੍ਮਾਣੇ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ ਮਰਣਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—
ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੇ ਕੁਡ੍ਯਮਣ੍ਡਪਕੁਟ੍ਟਨਮ੍ । ਯਥਾ ਨੌਯਾਨਸਂਰਮ੍ਭੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਵਤਚੋਪਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਂ, ਹਾਲ ਤੇ ਕਮਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ-ਸਫਰ ਦੀ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—
ਯਥਾ ਸ੍ਵਧਾਤੁਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭੇ ਪੁਰਪਰ੍ਵਤਨਰ੍ਤਨਮ੍ । ਯਥਾ ਸਮਞ੍ਜਸਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਸ਼ਿਰਃਪਰਿਕਰ੍ਤਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਸਾਂ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ—
ਮਿਥ੍ਯੈਵੇਯਮ੍ ਇਹ ਪ੍ਰੌਢਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਆਤਤਰੂਪਿਣੀ । ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤੁ ਨ ਜਾਤੋ ऽਸਿ ਨ ਮृਤੋ ऽਸਿ ਕਦਾਚਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਭ੍ਰਮ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੀ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤੂੰ ਕਦੇ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਨਾ ਕਦੇ ਮਰਿਆ ਹੈਂ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਜ੍ਞਾਨਰੂਪਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਸਿ । ਪਸ਼੍ਯਸੀਵੈਤਦ੍ ਅਖਿਲਂ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਚਸ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਮਹਾਮਣਿਰ੍ ਇਵੋਦਾਰ ਆਲੋਕ ਇਵ ਭਾਸੁਰਃ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਚਮਕਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ।
ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤੁ ਨ ਭੂਪੀਠਮ੍ ਇਦਮ੍ ਨ ਚ ਭਵਾਨ੍ ਅਯਮ੍ । ਨ ਚੇਮੇ ਗਿਰਯੋ ਗ੍ਰਾਮਾ ਨ ਚੇਹ ਨ ਚ ਵੈ ਵਯਮ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾਂ ਤੂੰ ਇਹ ਹੈਂ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਿੰਡ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ।
ਗਿਰਿਗ੍ਰਾਮਕਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਪਾਕਾਸ਼ਕੇ ਕਿਲ । ਤਲ੍ ਲੀਲਾਪਤਿਰਾਜ੍ਯਾਢ੍ਯਂ ਜਗਦ੍ ਆਭਾਤਿ ਭਾਸੁਰਮ੍
ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਮੰਡਪ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਤੇ ਮਹਾਂ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਲੀਲਾਰਾਜਧਾਨੀਮਣ੍ਡਪੋ ਮਣ੍ਡਿਤਾਕृਤਿਃ । ਭਾਤਿ ਤਸ੍ਯੋਦਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤਵੇਦਂ ਵਿਤਤਂ ਜਗਤ੍
ਉਥੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੀ ਛਤਰੀ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤਿ ਗੇਹੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਯਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਏਵਂ ਤੇषਾਂ ਮਣ੍ਡਪਾਨਾਂ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਜਿਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਖੜੇ ਹਾਂ—ਉਹਨਾਂ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਤੇषੁ ਮਣ੍ਡਪਖੇष੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਮਹੀ ਨ ਚ ਪਤ੍ਤਨਮ੍ । ਨ ਵਨਾਨਿ ਵ ਸ਼ੈਲੌਘਾ ਨ ਮੇਘਸਰਿਦਰ੍ਣਵਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ; ਨਾ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਨਾ ਬੱਦਲ, ਨਾ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਕੇਵਲਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਗृਹੇ ਜਨਾਃ । ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਗਨ੍ ਨਾਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍ ਨ ਚ ਭੂਧਰਾਨ੍
ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਾ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ।
ਏਵਂ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਦੇਵਿ ਮਮੇਹਾਨੁਚਰਾ ਇਮੇ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਆਤ੍ਮਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਤੇ ਕਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨਾਥਵਾ
ਜੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਮਾਤਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ?
ਜਗਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਰ੍ਥਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਵਾਦ੍ਰਯਃ । ਕਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਤ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਨਾਸਤ੍ਯਾ ਵੇਤਿ ਮੇ ਵਦ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪਹਾੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਸਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਰਾਜਨ੍ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧੈਕਰੂਪਿषੁ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਤ੍ ਸਦ੍ਰੂਪਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਸੁ ਜਾਗਤਮ੍
ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਆਤਮਾ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧਾਤ੍ਮਨੋ ਭਾਤਿ ਕੁਤੋ ਨਾਮ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਃ । ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਪੁਨਸ੍ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮਃ ਕੁਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਸੱਪ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਸਦ੍ਭਾਤੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਕੁਤਸ੍ ਸਤ੍ਤਾ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੇ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਮਰੁਜਲੇ ਪੁਨਰ੍ ਜਲਮਤਿਃ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਰਮ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਪ੍ਨਕਾਲੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਰਣੇ ਕੁਤਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮृਤਿਭੀਰ੍ ਅਮृਤਸ੍ਯੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਰਨ੍ਨਭਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਵਚ੍ਛਾਵਦਾਤਸ੍ਯ ਘਨਾਸ਼ਯਸ੍ਯ । ਅਹਂ ਜਗਚ੍ ਚੇਤਿ ਕੁਸ਼ਬ੍ਦਕਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਂ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਨਵਾਚਿਕਂ ਤਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਜਗਤ' ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸ਼ੁੱਧ, ਜਾਗਰੂਕ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਾਫ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਚਮੁਚ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਲਕਣੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਮਤਿਰ੍ ਮੂਢੋ ਰੂਢੋ ਨ ਵਿਤਤੇ ਪਦੇ । ਵਜ੍ਰਸਾਰਮ੍ ਇਦਂ ਤਸ੍ਯ ਜਗਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵ ਸਤ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਅਜਾਗਰ, ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਠੋਸ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਪੱਕਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਵਾਂਗੂ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵੇਤਾਲੋ ਮृਤਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਦੁਃਖਦਃ । ਅਸਦ੍ ਏਵ ਸਦਾਕਾਰਂ ਤਥਾ ਮੂਢਮਤੇਰ੍ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਪਰੇਤ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੌਤ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲੀ ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਕਲੀ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਾਂਗੂ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਤਾਪ ਏਵ ਯਥਾ ਵਾਰਿ ਮृਗਾਣਾਂ ਭ੍ਰਮਕਾਰਣਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਭਂ ਤਥਾ ਮੂਢਧਿਯਾਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਿਰਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗੂ ਦਿਸਕੇ ਤ੍ਰਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲੀ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਝੂਠਾ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮृਤਿਰ੍ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਅਸਤ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਰੂਪਿਣੀ । ਨਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਕਰੀ ਭਾਤਿ ਤਥੇਦਂ ਦੁਰ੍ਵਿਦਾਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਮੌਤ ਜੀਵ ਲਈ ਅਸਲ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।