ਮਨੋਰਮਾ ਕਰ੍षਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਂ ਕਦਰ੍ਯਸਾਧ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਣਭਙ੍ਗੁਰਾ ਚ । ਵ੍ਯਾਲਾਵਲੀਗਰ੍ਭਨਿਵृਤ੍ਤਦੇਹਾ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤਾ ਪੁष੍ਪਲਤੇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ
ਮਨੋਹਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਕੰਜੂਸਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਖੱਡ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਹੈ।
ਆਯੁਃ ਪਲ੍ਲਵਕੋਣਾਗ੍ਰਲਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਕਣਭਙ੍ਗੁਰਮ੍ । ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਕਾਣ੍ਡੇ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍
ਜੀਵਨ ਪੱਤੇ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਕੱਚਾ ਹੈ; ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯਾਸ਼ੀਰ੍ਵਿषਾਸਙ੍ਗਪਰਿਜਰ੍ਜਰਚੇਤਸਾਮ੍ । ਅਪ੍ਰੌਢਾਤ੍ਮਵਿਵੇਕਾਨਾਮ੍ ਆਯੁਰ੍ ਆਯਾਸਕਾਰਣਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕ ਸਮਝ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਤਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਿਤਤੇ ਪਦੇ । ਭਾਵਾਭਾਵਸਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤਾ ਆਯੁਸ੍ ਤੇषਾਂ ਸੁਖਾਯਤੇ
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਯਂ ਪਰਿਮਿਤਾਕਾਰਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ । ਸਂਸਾਰਾਭ੍ਰਤਡਿਤ੍ਪੁਞ੍ਜੇ ਮੁਨੇ ਨਾਯੁषਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਸਾਡੀ ਹਦਬੰਦੀ ਵਾਲੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੇ ਮুনি, ਅਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਵੇष੍ਟਨਂ ਵਾਯਾਵ੍ ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਯਾਵਖਣ੍ਡਨਮ੍ । ਗ੍ਰਥਨਂ ਚ ਤਰਙ੍ਗਾਣਾਮ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਨਾਯੁषਿ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਹਵਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਪੇਲਵਂ ਸ਼ਰਦੀਵਾਭ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਨੇਹਮ੍ ਇਵ ਦੀਪਕਮ੍ । ਤਰਙ੍ਗਕਮ੍ ਇਵਾਲੋਲਂ ਗਤਮ੍ ਏਵੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜੀਵਨ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਵਾਂਗ ਬੇਲਗ, ਤੇ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਰਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬੇਨ੍ਦੁਂ ਤਡਿਤ੍ਪੁਞ੍ਜਂ ਨਭੋऽਮ੍ਬੁਦੇ । ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਂ ਬਧ੍ਨਾਮਿ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਆਯੁषਿ ਗਤਸ੍ਥਿਤੌ
ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਪਰਛਾਂਈ, ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਾ ਰਹੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਅਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਆਯੁਰ੍ ਆਤਤਮ੍ ਈਹਤੇ । ਦੁਃਖਾਯੈਵ ਵਿਮੂਢੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਗਰ੍ਭਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਤਰੀ ਯਥਾ
ਬੇਚੈਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਅੰਦਰੋਂ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਘੋੜਾ।
ਸਂਸਾਰਸਂਸृਤਾਵ੍ ਅਮ੍ਭਃ ਫੇਨੋ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਗਸਾਗਰੇ । ਕਾਯਵਲ੍ਲ੍ਯਾਂ ਰਸੋ ਰਾਜਞ੍ ਜੀਵਿਤਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਝਾਗ ਉਠਦੀ ਤੇ ਡੁੱਬਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਭੂਯੋ ਯੇਨ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ । ਪਰਾਯਾ ਨਿਰ੍ਵृਤੇਸ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ ਤਜ੍ ਜੀਵਿਤਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਹੈ।
ਤਰਵੋ ऽਪਿ ਹਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਸ ਜੀਵਤਿ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਮਨਨੇਨ ਨ ਜੀਵਤਿ
ਦਰਖ਼ਤ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ।
ਜਾਤਾਸ੍ ਤ ਏਵ ਜਗਤਿ ਜਨ੍ਤਵਸ੍ ਸਾਧੁਜੀਵਿਤਾਃ । ਯੇ ਪੁਨਰ੍ ਨੇਹ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ੇषਾ ਜਾਨੀਤ ਗਰ੍ਦਭਾਃ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਜੋ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਧੇ ਸਮਝੋ।
ਭਾਰੋ ऽਵਿਵੇਕਿਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਭਾਰੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਰਾਗਿਣਃ । ਅਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਚ ਮਨੋ ਭਾਰੋ ਭਾਰੋ ऽਨਾਤ੍ਮਵਿਦੋ ਵਪੁਃ
ਜੋ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਭਾਰ ਹੈ; ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਭਾਰ ਹੈ; ਬੇਚੈਨ ਮਨ ਭਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਆਤਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਭਾਰ ਹੈ।
ਰੂਪਮ੍ ਆਯੁਰ੍ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤਥੇਹਿਤਮ੍ । ਭਾਰੋ ਭਾਰਧਰਸ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਦੁਃਖਾਯ ਦੁਰ੍ਧਿਯਃ
ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੂਪ, ਉਮਰ, ਮਨ, ਬੁਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਭਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਲਈ; ਇਹ ਸਭ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਃਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਆਪਦਾਂ ਪਰਮਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਨੀਡੋ ਰੋਗਵਿਹਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਆਯੁਰ੍ ਆਯਾਸਨਂ ਦृਢਮ੍
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਉਮਰ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਘਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਖੇਦਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ ਅਲਮ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਆਸ਼੍ਵ੍ ਏਵ ਜਨ੍ਮਨਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਂ ਕਾਲੇਨ ਵਿਨਿਖਨ੍ਯਤੇ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ, ਸਮਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਖੱਡ ਨੂੰ ਖੋਦਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਕਬਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਬਿਲਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ ਵਿषਦਾਹਪ੍ਰਦਾਯਿਭਿਃ । ਰੋਗੈਰ੍ ਨਿਪੀਯਤੇ ਰੌਦ੍ਰੈਰ੍ ਵ੍ਯਾਲੈਰ੍ ਇਵ ਵਨਾਨਿਲਃ
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੋਖਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜਲਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਨੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸੁਵਾਨੈਰ੍ ਅਵਚ੍ਛੇਦਂ ਤੁਚ੍ਛੈਰ੍ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਿਭਿਃ । ਦੁਃਖੈਰ੍ ਆਕृष੍ਯਤੇ ਕ੍ਰੂਰੈਰ੍ ਘੁਣੈਰ੍ ਇਵ ਜਰਦ੍ਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਹ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਰ ਕਠੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੁੱਖ ਘੁਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਨਿਗਿਰਣਾਯਾਸ਼ੁ ਘਨਗਰ੍ਵਮ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਆਖੁਰ੍ ਮਾਰ੍ਜਾਰਕੇਣੇਵ ਮਰਣੇਨਾਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੌਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿੱਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ।
ਗਰ੍ਵਾਦਿਗੁਣਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਵਸ਼੍ਯਯਾ । ਅਨ੍ਨਂ ਮਹਾਸ਼ਨੇਨੇਵ ਜਰਸਾ ਪਰਿਜੀਰ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਖਾਣ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਘਮੰਡ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਤੇ ਬੇਅਸਰ ਸਰੀਰ ਵੀ ਕ੍ਰਮਸ਼: ਝੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਏਵ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਗਤਾਦਰਮ੍ । ਦੁਰ੍ਜਨਸ੍ ਸਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਯੌਵਨੇਨਾਵਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਨਾਸ਼ਸੁਹृਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਰਾਮਰਣਬਨ੍ਧੁਨਾ । ਰੂਪਂ ਸ਼ਿਡ੍ਗਵਰੇਣੇਵ ਕृਤਾਨ੍ਤੇਨਾਭਿਲष੍ਯਤੇ
ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ-ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਹਰ ਪੰਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਰਤਯਾ ਸੁਖਹਾਰਿਤਯਾ ਤਯਾ ਸਤਤਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮ ਫਲ੍ਗੁ ਚ । ਜਗਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤਂ ਮਰਣਮਾਰ੍ਜਿਤਮ੍ ਆਯੁਰ੍ ਇਦਂ ਯਥਾ
ਇਹ ਜੀਵਨ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੇ ਸੁਖ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਨਾ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੌਤ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਆਯੁ।
ਮੁਧੈਵਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਮੋਹਾਨ੍ ਮੁਧੈਵ ਪਰਿਵਰ੍ਧਤੇ । ਮਿਥ੍ਯਾਮਯੇਨ ਭੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦੁਰਹਙ੍ਕਾਰਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ
ਮੂੜਤਾਪ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਉਠਦਾ ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਝੂਠੇ ਤੇ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸ਼ਾਦ੍ ਏਵ ਦੋषਕੋਸ਼ਃ ਕਦਰ੍ਥਨਾਮ੍ । ਦਦਾਤਿ ਦੀਨਦੀਨਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰੋ ਵਿਵਿਧਾਕृਤਿਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਦਾ ਹੈ; ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸ਼ਾਦ੍ ਆਪਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ ਦੁਰਾਧਯਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸ਼ਾਦ੍ ਈਹਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਹਾਮਯਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਤਨ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅਹੰਕਾਰ ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਰਮਂ ਚਿਰਵੈਰਿਣਮ੍ । ਨ ਭੁਞ੍ਜੇ ਨ ਪਿਬਾਮ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਭਃ ਕਿਮ੍ ਉ ਭੋਗਾਨ੍ ਭਜੇ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਅਹੰਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਛੱਡੋ ਹੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸਂਸਾਰਰਜ੍ਜੁਰ੍ ਆਦੀਰ੍ਘਾ ਮਮ ਚੇਤਸਿ ਮੋਹਿਨੀ । ਤਤਾਹਙ੍ਕਾਰਦੋषੇਣ ਕਿਰਾਤੇਨੇਵ ਵਾਗੁਰਾ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੰਮੀ ਰੱਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਖਾਮੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਲੋਂ ਫੈਲਾਈ ਹੋਈ ਜਾਲ।
ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਗਾਤ੍ ਖਦਿਰਾ ਇਵ
ਜੋ ਵੀ ਲੰਬੇ, ਕਠਿਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਖਦੀਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।