ਅਦ੍ਯਤ੍ਵੇ ਤੇ ਹਿ ਯੇ ਜੀਵਾਸ੍ ਤੇषਾਂ ਮਰਣਜਨ੍ਮਸੁ । ਸ੍ਮृਤਿਃ ਕਾਰਣਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਭਾਵਵਸ਼ਾਦ੍ ਇਹ
ਜੋ ਜੀਵ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।
ਜੀਵੋ ਹਿ ਮृਤਿਮੂਰ੍ਛਾਨ੍ਤੇ ਯਦ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰੋਨ੍ਮਿषਨ੍ਨ੍ ਇਵ । ਅਨੁਨ੍ਮਿषਿਤ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਮੌਤ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਹਾਲਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ ਸੋਕ੍ਤਾ ਤਦ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਜਡਾਜਡਮ੍ । ਸਂਸृਤੇਰ੍ ਅਸ੍ਮृਤੇਸ਼੍ ਚੈਵ ਕ੍ਰਮ ਏष ਭਵੋਦਯੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼, ਮੂਲ ਸਰੂਪ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸੁੰਨ ਤੇ ਚੇਤਨ ਦੋਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ 'ਤੇ ਭੁੱਲਣ ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ।
ਬੋਧੋਨ੍ਮੁਖਤ੍ਵੇ ਹਿ ਮਹਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਤਦਾ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਦਿਕ੍ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਭੂਤਾਦ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਖਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਜਾਗਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਤੇ ਜਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਤੱਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਰਮ, ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ ਏਵੋਚ੍ਛੂਨਮ੍ ਆਬੁਦ੍ਧਂ ਭਵਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਮ੍। ਤਦ੍ ਏਵ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਦੇਹਂ ਸ ਏषੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤਿਵਾਹਿਕਃ
ਉਹੀ ਅਜਾਣੀ ਹਾਲਤ, ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਜਾਗੀ ਨਹੀਂ, ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸਰੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਰਤ੍ਯਯਤਃ ਕਲ੍ਪਨਾਪਰਿਪੀਵਰਃ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਤਾਬੋਧਮ੍ ਆਧਤ੍ਤੇ ऽਥੈष ਏਵ ਵਃ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਹ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ, ਫਿਰ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਯਦੈਵ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਦੈਵ ਸਃ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਭੁਵਨਾਭੋਗਮ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਪਲ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ-ਅਨੁਭਵ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੈਵਾਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਚ੍ਛਮ੍ ਅਹਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਭ੍ਰਮਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਂ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪੀ ਜੀਵੋ ਜਾਤ ਇਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਫ ਭਰਮ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਾਂ'; ਜੀਵ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਪਤ੍ਤਨਸ਼ੈਲਾਰ੍ਕਤਾਰਾਨਿਕਰਦਨ੍ਤੁਰਮ੍ । ਜਰਾਮਰਣਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਵ੍ਯਾਧਿਸਙ੍ਕਟਕੋਟਰਮ੍
ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਪਹਾੜ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁਚ, ਇਹ ਸਭ ਬੁਢੇਪੇ, ਮੌਤ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਸਭਾਵਾਭਾਵਸਂਰਮ੍ਭਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਚਲਾਚਲਮ੍ । ਸਾਦ੍ਰਿਦ੍ਯੂਰ੍ਵੀਨਦੀਸ਼ਾਹੋਰਾਤ੍ਰਿਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਮ੍
ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਭੀੜ, ਮੋਟਾ ਤੇ ਪਤਲਾ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ, ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ, ਦਰਿਆ, ਖੇਤਰ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ-ਉਤਰਨ ਨਾਲ—
ਅਹਂ ਜਾਤੋ ऽਮੁਨਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਕਿਲਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਤਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਇਯਂ ਮਾਤਾ ਧਨਮ੍ ਇਦਂ ਮਮੇਤ੍ਯ੍ ਉਦਿਤਵਾਸਨਮ੍
ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਪਿਤਾ ਤੋਂ, ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ; ਇਹ ਮਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਐਸੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ—
ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਚੇਤਿ ਮਮੇਤਿ ਕृਤਕਲ੍ਪਨਮ੍ । ਬਾਲੋ ऽਭੂਵਮ੍ ਅਹਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਦ੍ਯ ਯੁਵੇਤਿ ਵਿਲਸਨ੍ ਹृਦਿ
ਇਹ ਸੋਚ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਬਣਾਵਟ; ਦਿਲ ਵਿਚ ਖੇਡਦਿਆਂ, 'ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਜਵਾਨ ਹਾਂ' ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ—
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਏਵਮ੍ ਉਦਿਤਸ੍ ਸਂਸਾਰਵਨषਣ੍ਡਕਃ । ਤਾਰਾਕੁਸੁਮਿਤੋ ਨੀਲਮੇਘਚਞ੍ਚਲਪਲ੍ਲਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਹਲੇਰੇ ਮਾਨੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ ਹਨ।
ਚਰਨ੍ਨਰਮृਗਾਨੀਕਸ੍ ਸੁਰਾਸੁਰਵਿਹਙ੍ਗਮਃ । ਸਾਲੋਕਕੌਸੁਮਰਜੋਮਾਯਾਗਹਨਕੁਞ੍ਜਕਃ
ਇਹ ਜੰਗਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਘਣੀ ਛਾਂਵਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਯਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਜਾਦੂਈ ਬਾਵੜੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਅਬ੍ਧਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀਪੂਰ੍ਣੋ ਮੇਰ੍ਵਾਦ੍ਯਚਲਲੋष੍ਟਕਃ । ਚਿਤ੍ਤਪੁष੍ਕਰਬੀਜੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਲੀਨਾਨੁਭਵਾਙ੍ਕੁਰਃ
ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਇੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੇਲੇ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਮਨ ਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਚ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੈष ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜੀਵਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਉਦਿਤੇष੍ਵ੍ ਏਵਂ ਜਗਤ੍षਣ੍ਡੇषੁ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜੀਵ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਇਕ ਜਗਤ ਦੇ ਉੱਗਣ ਤੇ, ਇਹੀ ਹਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੋਟਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਰੁਦ੍ਵਿष੍ਣੁਵਿਵਸ੍ਵਤਾਮ੍ । ਮੇਰ੍ਵਬ੍ਧਿਮਣ੍ਡਲਦ੍ਵੀਪਲੋਕਾਨ੍ਤਰਦृਸ਼ਂ ਗਤਾਃ
ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਇੰਦਰ, ਮਰੁਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ, ਦਿਖੇ ਤੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ।
ਯਾਤਾ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਦृष੍ਤਯੋ ऽਨष੍ਟਰੂਪਿਣਿ । ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਉਪਬृਂਹਾਢ੍ਯੇ ਤਾਃ ਕੇ ਗਣਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲੰਘਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਏਵਂ ਕੁਡ੍ਯਮਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਨਨਾਦ੍ ऋਤੇ । ਮਨਨਂ ਚ ਖਮ੍ ਏਵਾਤਸ੍ ਤਦ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਵਿਚਾਰਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤੇ ਸੋਚ ਵੀ ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।
ਯਦ੍ ਏਵ ਤਚ੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਂ ਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਮਂ ਸ੍ਮृਤਂ । ਮਨਨਂ ਚ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਂ ਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੋਚ ਵੀ ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਪਦ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਵਾਮ੍ਬੁ ਸ ਆਵਰ੍ਤੋ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਵਰ੍ਤ ਵਸ੍ਤੁਸਤ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਾਸ੍ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਇਵ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਵਸ੍ਤੁਸਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਭੂਤਨਭਸਿ ਕਚਨਂ ਯਨ੍ ਮਣੇਰ੍ ਇਵ । ਤਜ੍ ਜਗਦ੍ ਭਾਤਿ ਨਾਨਾਤ੍ਮਰਤ੍ਨਂ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਣਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ।
ਮਦ੍ਬੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋ ਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਤ੍ਵਦ੍ਬੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸ੍ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤ੍ਵਮਹਂਸ਼ਬ੍ਦਕਾਵ੍ ਅਪਿ
‘ਸੰਸਾਰ’ ਸ਼ਬਦ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਹੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ‘ਤੂੰ’ ਜਾਂ ‘ਮੈਂ’ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਲ੍ ਲੀਲਾਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਵ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਪੁषੌ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਸਰ੍ਵਗੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਚ੍ਛੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪ੍ਰਤਿਘੇ ऽਨਘੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਲੀਲਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਥਾਂ, ਸਭ ਵਾਸੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ, ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਤਦਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਯਥਾਕਾਸ਼ਂ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਉਦਯਂ ਕੁਰੁਤਸ੍ ਤੇਨ ਤਦ੍ਗृਹੇ ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਗਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਚਿਦ੍ਗਗਨਂ ਤਦਨ੍ਤਸ੍ ਤਦ੍ਵੇਦਨਂ ਕਲਨਮ੍ ਆਮਨਨਂ ਵਿਸਾਰਿ । ਤਚ੍ ਚਾਤਿਵਾਹਿਕਮ੍ ਇਹਾਹੁਰ੍ ਅਕੁਡ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਦੇਹਂ ਕਥਂ ਕ ਇਵ ਤਂ ਵਦ ਕਿਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ
ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਚਿੱਤ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨੁਭਵ, ਸੋਚ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਫੈਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤੀਤ ਸ਼ਰੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ, ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਯੋਰ੍ ਦੇਵ੍ਯੋਃ ਪਦ੍ਮਸਦ੍ਮ ਬਭੂਵ ਤਤ੍ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵਯੋਦਯੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਧਵਲੋਦਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਅੰਦਰ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਕਮਲ ਦਾ ਮਹਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਦੇ ਉਗਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
ਕੋਮਲਾਮਲਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਮृਦੁਮਨ੍ਦਾਰਮਾਰੁਤਮ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਨृਪੇਤਰਰਣਾਙ੍ਗਨਮ੍
ਉਹ ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਸੀ, ਹੌਲੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਵਾ ਨਾਲ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸੀ, ਉਹ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਸੌਭਾਗ੍ਯਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਂ ਵਿਦ੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਧਿਵੇਦਨਮ੍ । ਸਵਸਨ੍ਤਂ ਵਨਮ੍ ਇਵ ਫੁਲ੍ਲਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਉਹ ਠਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਬਾਗ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ ਖੁਲ੍ਹ ਰਹੀ ਕਮਲ ਦੀ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ।
ਤਯੋਰ੍ ਦੇਹਪ੍ਰਭਾਪੂਰੈਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਸ਼ੀਤਲੈਃ । ਆਹ੍ਲਾਦਿਤੋ ऽਸੌ ਬੁਬੁਧੇ ਰਾਜੋਕ੍ਸ਼ਿਤ ਇਵਾਮृਤੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਚੰਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜਾਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।