ਅਙ੍ਗਲਗ੍ਨਾਯੁਧੋਦ੍ਧਾਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾਰ੍ਧਮृਤਮਾਨਵਮ੍ । ਵਿਦੇਸ਼ਮृਤਸਾਕ੍ਰਨ੍ਦਹੂਨਤਙ੍ਗਨਤਾਜਿਕਮ੍
ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲਗਨ, ਅੱਧ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਣ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਮਿਥੋਦ੍ਵਿष੍ਟਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਰਥਸਙ੍ਗਰਮ੍ । ਦਨ੍ਤਯੁਦ੍ਧਾਸਮਰ੍ਥਾਸ੍ਯਸ੍ਮृਤਗੇਹੇष੍ਟਦੈਵਤਮ੍
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਸੀ ਵੈਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਚਲਾਏ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਘਰ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਪਥਲਜ੍ਜਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਰਿਤਪਲਾਯਨਮ੍ । ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਸृਗਾਵਰ੍ਤਨੀਤਾਸ੍ਪਦਗਮੋਤ੍ਸੁਕਮ੍
ਸੜਕ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋੜੀਂਦੇ, ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰ, ਖੂਨ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਬਚਣ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ।
ਮਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦਿਸ਼ਰਵ੍ਰਾਤਵ੍ਯਥਾਵਿਹਿਤਹੁਙ੍ਕृਤਿ । ਕਬਨ੍ਧਬਨ੍ਧਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵੇਤਾਲਵਲਨਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਜਾਨ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦਦੇ ਹਨ, ਦਰਦ ਤੇ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਲਾਸ਼ਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ੍ਯਮਾਨਧ੍ਵਜਚ੍ਛਤ੍ਤ੍ਰਚਾਰੁਚਾਮਰਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਕਿਰਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਰੁਣਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤੇਜਸ੍ਵਿਰਕ੍ਤਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਝੰਡੇ, ਛਤਰੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਮਰ ਤੇ ਕਮਲ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਰਕਤ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ।
ਰਥਚਕ੍ਰਵਨਾਵਰ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਣਵਮ੍ ਇਵਾष੍ਟਮਮ੍ । ਪਤਾਕਾਫੇਨਪੁਞ੍ਜਾਢ੍ਯਂ ਚਾਰੁਚਾਮਰਬੁਦ੍ਬੁਦਮ੍
ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਲਾਲ ਰਕਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ; ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਝਾਗ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਮਰਾਂ ਦੇ ਬੁਬੁਲੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤਰਥਂ ਭੂਮਿਕਮ੍ਪਭਗ੍ਨਪੁਰੋਪਮਮ੍ । ਉਤ੍ਪਾਤਵਾਤਨਿਰ੍ਧੂਤਦ੍ਰੁਮਂ ਵਨਮ੍ ਇਵਾਤਤਮ੍
ਉਲਟੇ ਹੋਏ ਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਪਣ ਨਾਲ ਉਜੜੇ ਸ਼ਹਿਰ; ਤੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਆਂਧੀ ਨਾਲ ਉਡ ਗਏ ਹੋਣ।
ਕਲ੍ਪਦਗ੍ਧਜਗਤ੍ਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਮੁਨਿਪੀਤਾਰ੍ਣਵੋਪਮਮ੍ । ਅਤਿਵृष੍ਟਿਹਤੋ ਦੇਸ਼ ਇਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਾਨਵਮ੍
ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੜੀ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਸੰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀ ਲਿਆ ਸਮੁੰਦਰ; ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਉਜੜਿਆ ਦੇਸ਼, ਜਿਸ ਦੇ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ।
ਕਾਲਾਯਃਕੁਨ੍ਤਵਲਿਤਂ ਭੁਸੁਣ੍ਡੀਮਣ੍ਡਲਾਕੁਲਮ੍ । ਮਤ੍ਤਨਾਗਸ਼ਵਾਕਾਰਂ ਸਨ੍ਨਤੋਮਰਮੁਦ੍ਗਰਮ੍
ਉਥੇ ਕਾਲੇ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਉਥੇ ਭਾਲਾਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਿਖਰਸਞ੍ਜਾਤਤਾਲਜਾਲਮ੍ ਇਵਾਤਤਮ੍ । ਪਤਦ੍ਰਕ੍ਤਨਦੀਤੀਰਜਾਤਕੁਨ੍ਤੋਨ੍ਨਤਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉਗੇ ਪਾਲਮਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਠੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਵੇਂ ਲਹੂ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਾਗਾਗਸ੍ਯੂਤਹੇਤ੍ਯੋਘਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼ੁਕੁਸੁਮਾਕੁਲਮ੍ । ਕਙ੍ਕਕृष੍ਟਾਨ੍ਤ੍ਰਰਸ਼ਨਾਵृਨ੍ਦਜਾਲਕਿਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਲੱਤੜੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਦੜਾਂ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਅਸृਕ੍ਸਰੋਵਰਧ੍ਵਸ੍ਤਪਤਾਕਾਨਲਿਨੀਗਣਮ੍ । ਰਕ੍ਤਕਰ੍ਦਮਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਨਰਾਹੂਤਸੁਹृਜ੍ਜਨਮ੍
ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਚੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਢਹਿ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਰੀਨ੍ਦ੍ਰਕੁਣਪਾਗਾਰਨਿਰ੍ਯਦ੍ਭੀਤਜਨੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਹੇਤਿਲੂਨਲਤੈਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧੋਗ੍ਰਕਬਨ੍ਧਕਮ੍
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੋਕਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਅਸृਙ੍ਨਦੀਵਹਦ੍ਧਸ੍ਤਿਕਟਕਰ੍ਪਰਨੌਗਣਮ੍ । ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸ੍ਫੁਰਚ੍ਛੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰਦਿਣ੍ਡੀਰਪਿਣ੍ਡਕਮ੍
ਖੂਨ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਧਾਰ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗੋਲ ਡਾਲਾਂ ਤੈਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਨਿਪਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮृਤ੍ਯੁਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਾਨਵਮ੍ । ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਨਿਪਤਤ੍ਕਬਨ੍ਧਨਵਦਾਨਵਮ੍
ਮੌਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੇਤੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਦੇ ਕਦੇ, ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਡਿੱਗਦੇ ਸਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਥਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਚਕ੍ਰੌਘਛਿਨ੍ਨਸੈਨ੍ਯਦ੍ਰਵਜ੍ਜਨਮ੍ । ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਸ੍ਰਾਵਭਾਙ੍ਕਾਰਹਿਕ੍ਕਾਰਾਰ੍ਧਮृਤਾਰਵਮ੍
ਉਪਰੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਭਜਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਧ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਿਕ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੋਲਦੇ, ਤੇ ਲਹੂ ਵਗਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਿਰਾਮੁਖੋਲ੍ਲਸਦ੍ਰਕ੍ਤਧਾਰਾਧੌਤਵ੍ਰਜਤ੍ਖਗਮ੍ । ਸੁਤਾਲੋਤ੍ਤਾਲਵੇਤਾਲਤਾਲਤਾਣ੍ਡਵਸਙ੍ਕਟਮ੍
ਨਸਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਵਗਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ ਤਲਵਾਰ, ਤਾਲ, ਉੱਤਾਲ, ਵੇਤਾਲ ਅਤੇ ਤਾਲਾ ਡ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਾਚ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਰਥਦਾਰ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਵਨਾਨ੍ਤਰਿਤਸਦ੍ਭਟਮ੍ । ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਸਜ੍ਜੀਵਭਟਸ੍ਯਨ੍ਦਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਭੀਤਿਦਮ੍
ਟੁੱਟੇ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਥੇ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿਚ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਯੋਧੇ ਲੁਕ ਗਏ। ਅੰਦਰ ਜੀਵਤ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਕ੍ਤਕਰ੍ਦਮਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਯਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜੀਵਕ੍ਵਣਚ੍ਛਵਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜੀਵਨਰੋਦ੍ਗ੍ਰੀਵਕष੍ਟਦृष੍ਟਸ਼੍ਵਵਾਯਸਮ੍
ਕਈ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚਿੱਟੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਕੁਝ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਏਕਾਮਿषੋਗ੍ਰਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਯੁਦ੍ਧਕੋਲਾਹਲਾਕੁਲਮ੍ । ਏਕਾਮਿषਾਰ੍ਥਯੁਦ੍ਧੇਹਾਮृਤਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸਙ੍ਕੁਲਮ੍
ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਮਾਸ ਲਈ ਲੜਦੇ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਇੱਕ ਮਾਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਭਰ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਵृਤ੍ਤਾਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸ਼੍ਵਦ੍ਵਿਰਦਪੁਰੁषਾਧੀਸ਼੍ਵਰਰਥਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤਗ੍ਰੀਵਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਧਿਰੋਦ੍ਗਾਰਸੁਸਰਿਤ੍ । ਰਣੋਦ੍ਯਾਨਂ ਮृਤ੍ਯੋਸ੍ ਤਦ੍ ਅਭਵਦ੍ ਅਸ਼ੁष੍ਕਾਯੁਧਲਤਂ ਸਸ਼ੈਲਂ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਜਗਦ੍ ਇਵ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤਮ੍ ਅਖਿਲਮ੍
ਅਣਗਿਣਤ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਉਲਟੇ ਪਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਨੰਗੀਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਲਟੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਥ ਵੀਰ ਇਵਾਰਕ੍ਤਃ ਕਾਲੇਨਾਸ੍ਤਮਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤੇਜਃਪਰਿਮ੍ਲਾਨਪ੍ਰਤਾਪੋ ऽਬ੍ਧੌ ਸਮੁਜ੍ਝਿਤਃ
ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਖਮੀ ਹੋਇਆ ਵੀਰ, ਸੂਰਜ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸਦਾ ਲਈ ਮਰجھਾ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਰਣਰਕ੍ਤਰੁਚਿਵ੍ਯੋਮਦਰ੍ਪਣਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਾ । ਅਹ੍ਨਸ੍ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛੇਦੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਲੇਖੋਦਭੂਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜੰਗ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਓਹ ਝਲਕ, ਜਦ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਲਕੀਰ ਉਭਰ ਆਈ।
ਭੂਪਾਤਾਲਨਭੋਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਲਯਾਬ੍ਧਿਜਲੌਘਵਤ੍ । ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਸ੍ ਤਮਸ੍ਤਾਲਾ ਵੇਤਾਲਵਲਯਾ ਇਵ
ਧਰਤੀ, ਪਾਤਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਚੌਂਕਾਂ ਤੋਂ ਹਨੇਰਾ ਐਸਾ ਉਠਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਤੇ ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟਂ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾਸਿਦਲਿਤੇ ਦਿਨਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮਸ੍ਤਕੇ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਰਾਗਾਰੁਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਤਾਰਾਨਿਕਰਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍
ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਚਿਰ ਗਿਆ, ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵੇषੁ ਤਮੋऽਨ੍ਧੇषੁ ਸਰਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਰਸਸ਼ਾਲਿषੁ । ਸਙ੍ਕੋਚਮ੍ ਆਯਯੁਃ ਪਦ੍ਮਾ ਮृਤਾਨਾਂ ਹृਦਯੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਸੁਆਦ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਦ ਕਮਲ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮੀਲਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਾਃ ਕਚ੍ਛਵ੍ਰੁਡਿਤਕਨ੍ਧਰਾਃ । ਕੁਲਾਯੇषੁ ਖਗਾ ਆਸਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਹੇਤਯਃ
ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਪਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਕਛੂਏ ਵਾਂਗ ਗਰਦਨ ਅੰਦਰ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਸਨ੍ਨਚਨ੍ਦ੍ਰਸੁਭਗਾਲੋਕਾਃ ਕੁਮੁਦਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ । ਉਲ੍ਲਸਦ੍ਧृਦਯਾ ਜਾਤਾ ਵੀਰਪਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਨਰਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਖਿਲੀ ਹੋਈ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੋਈ ਤਕਦੀਰ।
ਰਕ੍ਤਵਾਰਿਮਯੀ ਸਾਯਸਙ੍ਗਗੁਪ੍ਤਸ਼ਿਲੀਮੁਖਾ । ਸਙ੍ਕੁਚਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਪਦ੍ਮਾਭੂਦ੍ ਰਣਭੂਮਿਰ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀ
ਸਾਂਝ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਝੀਲ, ਸ਼ਿਲੀਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਪਰ੍ਯ੍ ਅਭੂਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਸਰਸ੍ ਤਾਰਾਕੁਮੁਦਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਅਧਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਭੂਦ੍ ਵਾਰਿਵਿਯਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਕੁਮੁਦਤਾਰਕਮ੍
ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਇੱਕ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ; ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਤੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।