ਕ੍ਸ਼ੁਰਿਕਾਕੁਕ੍ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਭੇਦਗਲਤ੍ਪਦ੍ਮਪਤਜ੍ਜਨਃ । ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਵਦਨੋਦਾਤ੍ਤਸ਼ੂਲਸ਼ਙ੍ਕਰਨਰ੍ਤਨਃ
ਚਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਲੋਕ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੇ ਭੈੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਨਾਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਧਾਵਦ੍ਧਾਨੁष੍ਕਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤੂਣਕੂਜਨਕਾਕਲਿਃ । ਭਿਣ੍ਡਿਪਾਲਭਟਾਟੋਪਪਤ੍ਰਾਤਾਰਭਟੀਨਟਃ
ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਜਵਾਨ ਭਰੇ ਤੂਣੇ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ; ਭਿੰਡੀਪਾਲ ਤੇ ਡਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਦਾ ਨਾਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਜ੍ਰਮੁष੍ਟਿਵਿਨਿष੍ਪਿष੍ਟਪृष੍ਠਸਦ੍ਭਟਸਙ੍ਕਟਃ । ਸ਼੍ਯੇਨਵਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਪਦਵੀਂ ਪ੍ਰੋਤ੍ਪਤਤ੍ਸੂਤਪਟ੍ਟਿਸ਼ਃ
ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਫਲਕ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਾਜ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਰਥ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਙ੍ਕੁਸ਼ਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ੂਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਹੇਭਹਯਕੇਤਨਃ । ਹਾਲਾਹਲਹਲਾਲੂਨਹੇਲਾਕੁਲਬਲਾਚਲਃ
ਅੰਗੁਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਸੂਰਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹਲਦੇ, ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਤਾਲੋਤ੍ਤਾਲਕੁਦ੍ਦਾਲਨਿਖਾਤਬਲਭੂਤਲਃ । ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਦਤ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਲੂਨਲੋਕਸ਼ਿਲਾਵਲਿਃ
ਉੱਚੀਆਂ ਹਵੈਲੀਅਾਂ ਤੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਖੋਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੁੱਗਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਕ੍ਰਕਚੋਭਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਹਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤਮਤਙ੍ਗਜਃ । ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੋਲੂਖਲਾਪੂਰ੍ਣਲੋਕਤਣ੍ਡੁਲਮੌਸੁਲੀ । ਅਭ੍ਰਾਭਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਜਾਲਬਦ੍ਧਸੇਨਾਵਿਹਙ੍ਗਮਃ
ਪਾਗਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਰੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਢੇਲ ਵਿਚੋਂ ਚਾਵਲ ਵਾਂਗ ਅਨੇਕ ਦਾਣੇ ਫੈਲ ਗਏ, ਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਪੰਛੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਾਰਾਚਵਰ੍षਵਰਵਾਰਿਦਵੀਰਪੂਰ ਮਤ੍ਤਾਭ੍ਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸਨृਤ੍ਤਕਬਨ੍ਧਬਰ੍ਹੀ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਾਲ ਇਵ ਵੇਗਵਿਵਰ੍ਤਮਾਨਮਾਤਙ੍ਗਸ਼ੈਲਵਲਿਤੋ ਰਣਸਮ੍ਭ੍ਰਮੋ ऽਭੂਤ੍
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਪਈ। ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਪੰਖੇ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਕਲਪਾਂਤ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਥ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਯੁਯੁਤ੍ਸੂਨਾਂ ਭਟਾਨਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਮ੍ ਅਪਿ । ਰਭਸਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕਾਣਾਂ ਚ ਤਤ੍ਰੇਮਾਃ ਪ੍ਰੋਦਗੁਰ੍ ਗਿਰਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਿਆਂ, ਯੋਧਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲ ਉਠੇ।
ਚਲਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਸਰ ਇਵ ਵਹਦ੍ਵਿਹਗਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਨਭਸ਼੍ ਸ਼ੂਰਸ਼ਿਰਃਕੀਰ੍ਣਂ ਭਾਤਿ ਤਾਰਕਿਤਾਕृਤਿ
ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਕਰਦੇ ਕੌਂਲ ਜਾਂ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵਾਂਗ, ਅਸਮਾਨ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯ ਰਕ੍ਤਪृषਤ੍ਪੂਰਸਿਨ੍ਦੂਰਾਰੁਣਮਾਰੁਤੈਃ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਇਵ ਵਿਭਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ऽਮ੍ਬੁਦਭਾਨਵਃ
ਵੇਖੋ! ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਯੋਧੇ ਮਿਡਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਭਗਿਨਿ ਵ੍ਯੋਮ ਪਲਾਲਭਰਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨੇਦਂ ਪਲਾਲਂ ਵੀਰਾਣਾਮ੍ ਏਤੇ ਸ਼ਰਭਰਾਮ੍ਬੁਦਾਃ
ਭੈਣ, ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਕਿਉਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਪਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਹਨ, ਹੇ ਵੀਰੋ।
ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਭੁਵਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਰੁਧਿਰੈਰ੍ ਅਣੁਰੇਣਵਃ । ਤਾਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਭਟਾਨਾਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਂ ਦਿਵਿ
ਜਿੰਨੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾ ਭੈष੍ਟ ਨੈਤੇ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਾ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਤ੍ਵਿषਃ । ਅਮੀ ਵੀਰਾਵਲੋਕਿਨ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਨਯਨਵਿਭ੍ਰਮਾਃ
ਡਰੋ ਨਾ, ਇਹ ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹਨ।
ਵੀਰਾਲਿਙ੍ਗਨਲੋਲਾਨਾਂ ਨਿਤਮ੍ਬੇ ਸੁਰਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਮੇਖਲਾਸ਼੍ ਸ਼ਿਥਿਲੀਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਕੁਸੁਮਾਯੁਧਃ
ਕੁਸਮਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਰਤੀਆਂ ਦੇ ਕਮਰਬੰਦ ਢੀਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਲਲਦ੍ਭੁਜਲਤਾਲੋਲਰਕ੍ਤਪਲ੍ਲਵਪਾਣਯਃ । ਮਞ੍ਜਰੀਮਤ੍ਤਨਯਨਾ ਮਧ੍ਵਾਮੋਦਸੁਗਨ੍ਧਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਥਾਂ ਲਾਲ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਹਨ, ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਮਹਕਦੇ ਮਧੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ।
ਯਾਚਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਧੁਰਾਲਾਪੈਰ੍ ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਦੇਵਤਾਃ । ਤਵਾਗਮਨਮ੍ ਆਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਪਰਿਨਰ੍ਤਿਤੁਮ੍
ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਭਿਨਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਕੁਠਾਰੈਃ ਕਠਿਨੈਰ੍ ਇਯਮ੍ । ਸੇਨਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯੇਵ ਵਨਿਤਾ ਦਯਿਤਂ ਦੁष੍ਟਚੇष੍ਟਿਤੈਃ
ਇਹ ਫੌਜ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਜੋ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਠੋਰ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾ ਪਿਤੁਰ੍ ਮਮ ਭਲ੍ਲੇਨ ਸ਼ਿਰੋ ਜ੍ਵਲਿਤਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਕਟਂ ਨੀਤਂ ਕਾਲੇਨੇਵਾष੍ਟਮੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਿਰ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਨੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆਪਾਦਂ ਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਪ੍ਰੋਤਭ੍ਰਮਤ੍ਸ੍ਥੂਲੋਪਲਦ੍ਵਯਮ੍ । ਭ੍ਰਮਯਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਦਣ੍ਡਾਖ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਭੁਜੋ ਜਵਾਤ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ 'ਚਿਤ੍ਰਦੰਡ' ਨਾਂ ਦੀ ਚੱਕੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਜੰਜੀਰ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਯੋਧੋ ਯਮ ਇਵਾਯਾਮੀ ਯਾਮ੍ਯਾਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਦਿਕ੍ਤਟਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵਤਸ੍ ਸਂਹਰਨ੍ ਸੇਨਾਮ੍ ਏਹਿ ਯਾਮੋ ਯਥਾਗਤਮ੍
ਯੋਧਾ, ਯਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੰਮਾ, ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਆਓ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਚੱਲੀਏ, ਯਮ ਵਾਂਗ।'
ਸਦ੍ਯਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮਜ੍ਜਤ੍ਕਙ੍ਕਕੁਲਾਕੁਲਾਃ । ਕਬਨ੍ਧਾਃ ਪਸ਼੍ਯ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਾਲੋਤ੍ਤਾਲਾ ਰਣਾਙ੍ਗਨੇ
ਵੇਖੋ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਕੱਟੀਆਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਉੱਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਤੇ ਗਿੱਟੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਬਿਨਾ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਗੀਰ੍ਵਾਣਗਣਗੋष੍ਠੀषੁ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਕਥਾ ਮਿਥਃ । ਵਦ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਂ ਵੀਰਾਃ ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੇ ਕੁਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ: 'ਦੱਸੋ, ਇਹ ਜੰਗੀ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ? ਕੌਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ?'
ਨਿਗਿਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਗਤਾਸ੍ ਸੇਨਾਸ੍ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਰ੍ ਇਵ ਸਾਗਰਾਃ । ਸਮਤ੍ਸ੍ਯਮਕਰਵ੍ਯੂਹਾ ਅਹੋ ਨੁ ਵਿषਮਾ ਭਟਾਃ
ਜੋ ਫੌਜਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ — ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਕਟੇषੁ ਕਰਿਣਾਂ ਕੀਰ੍ਣਾ ਧਾਰਾਨਾਰਾਚਰਾਸ਼ਯਃ । ਪਤਿਤਾ ਇਵ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਸਙ੍ਘੇषੁ ਵृष੍ਟਯਃ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਪਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਹਾ ਕੁਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ਿਰੋ ਨੀਤਂ ਮਮੇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਤਃ । ਸ਼ਿਰ ਆਨੀਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਖੇ ਖਗੇਨੇਵ ਵਾਸ਼ਿਤਮ੍
ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ! — ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ: 'ਸਿਰ ਲੈ ਗਿਆ।'
ਯਨ੍ਤ੍ਰਪਾषਾਣਵਰ੍षੇਣ ਯੇਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਪਰਿषਿਞ੍ਚਤਿ । ਸੇਨਾਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ृਙ੍ਖਲਾਜਾਲਵਲਨਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਬਲਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜੰਜੀਰਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਸੁੱਟੋ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਗ੍ਰਤੋ ਮੂਢਾਨ੍ ਨਯਤਾਰ੍ਧਮृਤਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍ । ਨਿਜਾਨ੍ ਪਾਦਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਮੈਤਾਨ੍ ਮਾਰਯਤਾਧਮਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਅੱਧੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਤੂੰ — ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ — ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇ।
ਧਮ੍ਮਿਲ੍ਲਵਲਨਾਵ੍ਯਗ੍ਰੇ ਘਨੋਤ੍ਕਣ੍ਠਾਪ੍ਸਰੋਗਣੇ । ਭਟੋ ਦਿਵ੍ਯਸ਼ਰੀਰੇਣ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤਾਮ੍
ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਯੋਧਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ।
ਫੁਲ੍ਲਹੇਮਾਰਵਿਨ੍ਦਾਸੁ ਚ੍ਛਾਯਾਸ਼ੀਤਜਲਾਨਿਲੈਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਟੀष੍ਵ੍ ਏਵਂ ਦੂਰਾਯਾਤਂ ਵਿਲੋਕਯ
ਸੁਰਗ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕੰਵਲਾਂ ਵਿਚ, ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਦੂਰੋਂ ਕੋਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵੇਖੋ।
ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਸਙ੍ਘਟ੍ਟਖਣ੍ਡਿਤੋਗ੍ਰਾਦ੍ਰਿਕੋਟਯਃ । ਖੇ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੋ ਝਣਤ੍ਕਾਰੈਃ ਪ੍ਰਮृਤਾਸ੍ ਤਾਰਕਾ ਇਵ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ।