ਵਿਵਿਧਵ੍ਯੂਹਵਿਨ੍ਯਾਸਮ੍ ਆਨ੍ਤਰਾਰਾਵਭੈਰਵਮ੍ । ਕਰਪ੍ਰਤੋਲਨੋਲ੍ਲਾਸਮਤ੍ਤਮੁਦ੍ਗਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਉਥੇ ਜੰਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅੰਦਰੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ। ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਗਦਾਂ ਹਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਲ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕृष੍ਣਾਯੁਧਾਂਸ਼ੁਜਾਲੇਨ ਸ਼੍ਯਾਮੀਕृਤਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਅਨਿਲਾਧੂਤਸ਼ਲ੍ਮੀਲਸ਼ੂਤ੍ਕਰਾਭਸ਼ਰਧ੍ਵਨਿ
ਕਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੇਸ਼ਮ-ਕਪਾਹ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਨੇਕਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਧਰ੍ਮਮ੍ ਇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਲਯਾਨਿਲਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਉਭਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਪਾਤਾਲਕੁਹਰਾਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਨ੍ਧਕਾਰਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਲੋਕਾਲੋਕਮ੍ ਇਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਨृਤ੍ਤਲੋਲਲਸਤ੍ਤਟਮ੍ । ਮਹਾਨਰਕਸਙ੍ਘਾਤਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਵਨਿਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਉਥਲੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਉਭਰਿਆ, ਜਗਤ ਤੇ ਅਜਗਤ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਪਾਗਲ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਭਰ ਆਏ ਹੋਣ।
ਆਲੋਲਕੁਨ੍ਤਮੁਸੁਲਾਸਿਪਰਸ਼੍ਵਧਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਯਾਮਾਯਮਾਨਮ੍ ਇਵ ਸਾਤਪਵਾਰਿਪੂਰੈਃ । ਏਕਾਰ੍ਣਵਂ ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਚਿਰੇਣ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਮ੍ ਅਗਾਧਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਪੂਰੈਃ
ਭਾਲਿਆਂ, ਗਦਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੁੰਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭਗਵਨ੍ ਯੁਦ੍ਧਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮੇ ਸਮਾਸੇਨ ਮਨਾਗ੍ ਵਦ । ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ ਆਹ੍ਲਾਦ੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਰ੍ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਤਾਭਿਰ੍ ਉਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਯੁੱਧ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੁਣਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਥ ਖੇ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵ੍ਯੌ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਂ ਤਦ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ । ਵਿਮਾਨੇ ਕਲ੍ਪਿਤੇ ਕਾਨ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਧੇ ਰੁਰੁਹਤੁਸ੍ ਸ੍ਥਿਰੇ
ਫਿਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਬਣੇ-ਬਣਾਏ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਬੈਠ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਲੀਲੇਸ਼ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਤਃ । ਤਾਮ੍ਯਨ੍ ਸੋਢੁਮ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ ਦੁਃਖਵ੍ਯਤਿਕਰਂ ਰਣੇ
ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਥੇ ਲੀਲਾ-ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਲਯਾਰ੍ਣਵਕਲ੍ਲੋਲ ਇਵੋਤ੍ਪਤ੍ਯੋਦ੍ਭਟੋ ਭਟਃ । ਜਹੌ ਸਾਨਾਵ੍ ਇਵ ਸ਼ਿਲਾਂ ਭਟਸ੍ਯੋਰਸਿ ਮੁਦ੍ਗਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਠੀ ਲਹਿਰ, ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਗਦਾ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਪੱਥਰ ਡਿੱਗਦਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸਭਂ ਪ੍ਰਲਯਾਰ੍ਣਵਰਂਹਸਾ । ਸੇਨਯੋਸ਼੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਮ੍ਪਾਤਃ ਕਿਰਨ੍ਨ੍ ਅਨਲਵਿਦ੍ਯੁਤਃ
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੋਨਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਝੜਪ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਾਂ ਵਿੱਖਰ ਗਈਆਂ।
ਤਰਤ੍ਤਰਲਧਾਰਾਗ੍ਰਰੇਖਾਙ੍ਕਿਤਨਭਸ੍ਤਲਃ । ਧ੍ਵਨਜ੍ਝਣਝਣਾਸ਼ਬ੍ਦਮਧ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਿਤਝਾਙ੍ਕृਤਿਃ
ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੇ ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦਿਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜਣਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਉਹ ਹਲਚਲ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ।
ਵੀਰਹੁਙ੍ਕਾਰਮਿਸ਼੍ਰਜ੍ਯਾਘਰ੍ਘਰਾਰਾਵਘਸ੍ਮਰਃ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ਼ਰਧਾਰਾਭ੍ਰਭਾਸ੍ਕਰਾਰ੍ਚਿਰ੍ਵਿਤਾਨਕਃ
ਵਿਰਿਆਂ ਦੀ ਜੂਸ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਗੂੰਜ, ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਦੀ ਭਾਰੀ ਧੁਨ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਛਾ ਗਈ ਸੀ।
ਰਣਤ੍ਕਙ੍ਕਟਟਾਙ੍ਕਾਰਪ੍ਰੋਡ੍ਡੀਨਕਣਪਾਵਕਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਾਹਤਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਹੇਤਿਖਣ੍ਡਖਗਾਮ੍ਬਰਃ
ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਝਣਕਾਰ ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵਿੱਖਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵੀਰਦੋਰ੍ਦ੍ਰੁਮਸਞ੍ਚਾਰਵਹਦ੍ਵਨਨਭਸ੍ਤਲਃ । ਕੋਦਣ੍ਡਚਕ੍ਰਕ੍ਰੇਙ੍ਕਾਰਦ੍ਰਵਦ੍ਵੈਮਾਨਿਕਾਙ੍ਗਨਃ
ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਹਾਹਲਹਲਾਰਾਵਭृਙ੍ਗੀਕृਤਘਨਧ੍ਵਨਿਃ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਸ੍ਥ ਇਵੈਕਘਨਤਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਜੰਗ ਦੇ ਉੱਚੇ ਨਾਅਰੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਘਣੀ ਧੁਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਇਕਤਾਈ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨਾਰਾਚਾਸਾਰਧਾਰਾਗ੍ਰਲੂਨਸ਼ੂਰਸ਼ਿਰਃਕਣਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਾਂਸਸਙ੍ਘਟ੍ਟਰਣਤ੍ਕਙ੍ਕਟਸਙ੍ਕਟਃ
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਕਵਚਾਂ ਦੀ ਝਣਕਾਰ ਉਥ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹੁਙ੍ਕਾਰਹਤਹੇਤ੍ਯਗ੍ਰਸਙ੍ਘਟ੍ਟਕਟੁਟਾਙ੍ਕृਤਃ । ਤਰਦ੍ਧਾਰਾਤਰਙ੍ਗੋਗ੍ਰਦਨ੍ਤੁਰਾਸ਼ੇषਦਿਙ੍ਮੁਖਃ
ਹੂੰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਟਕਰ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੇਅੰਤ ਫੈਲ ਗਈਆਂ।
ਹੇਤਿਸਙ੍ਘਟ੍ਟਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਮੁष੍ਟਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਝਣਜ੍ਝਣਃ । ਵਿਕਚਤ੍ਸ੍ਫੋਟਕਸ੍ਫੋਟਰਟਚ੍ਚਟਚਟਾਰਵਃ
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹਲਚਲ, ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਝਣ ਝਣ, ਤੇ ਚੀਰਦੇ ਤੇ ਫਟਦੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰਵਹਤ੍ਖਡ੍ਗਟਾਙ੍ਕਾਰਜ੍ਵਲਚ੍ਛਣਸ਼ਣਧ੍ਵਨਿਃ । ਸਰਚ੍ਛਰਭਰੋਦ੍ਵਾਨ੍ਤਲਸਚ੍ਛਵਸ਼ਵਸ੍ਵਨਃ
ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਜਲਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਧਮਕ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਅਤੇ ਜਖਮੀ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਧਗ੍ ਧਗ੍ ਧਗ੍ ਇਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਣ੍ਠੋਤ੍ਥਵ੍ਰਣਲੋਹਿਤਃ । ਛਿਨ੍ਨਬਾਹੁਸ਼ਿਰਃਖਡ੍ਗਖਣ੍ਡਨਿਰ੍ਵਿਵਰਾਮ੍ਬਰਃ
ਧਗ ਧਗ ਧਗ—ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਜਦ ਗਲ੍ਹ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੱਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿੱਖਰੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਚਿਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਙ੍ਕਟੋਤ੍ਥਸ੍ਫੁਰਦ੍ਵਹ੍ਨਿਚ੍ਛਟਾਪ੍ਲੁष੍ਟਸ਼ਿਰੋਰੁਹਃ । ਰਣਤ੍ਪਤਦਸਿਵ੍ਰਾਤਦਤ੍ਤਪੀਨਝਣਜ੍ਝਣਃ
ਢਾਲਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਅੱਗ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨਾਲ ਵਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਭਾਰੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਝਣਕਾਰ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਨ੍ਤਕੁਣ੍ਠਿਤਮਾਤਙ੍ਗਤਰਙ੍ਗੋਦ੍ਗਤਲੋਹਿਤਃ । ਦਨ੍ਤਿਦਨ੍ਤਵਿਨਿष੍ਪੇषਤਾਰਕ੍ਰੇਙ੍ਕਾਰਕਰ੍ਕਸ਼ਃ
ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਗੜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚੀ ਚੀਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਹਾਮੁਸੁਲਸਮ੍ਪਾਤਪਿष੍ਟਵृਨ੍ਦੋਦ੍ਧੁਰਸ੍ਵਰਃ । ਤਰਚ੍ਛੂਰਸ਼ਿਰਃਪਦ੍ਮਪ੍ਰਕਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਾਮ੍ਬਰਃ
ਵੱਡੀਆਂ ਗਦਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਭੀੜ ਪਿਸ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੂਰ ਤਕ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਸਮਾਨ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ੂਰਾ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਵ੍ਯਸ੍ਤਭੁਜਾਹੀਨ੍ਦ੍ਰਪੂਰ੍ਣਧੂਲਿਮਯਾਮ੍ਬੁਦਃ । ਛਿਨ੍ਨਹੇਤਿਨਰਾਰਬ੍ਧਕੇਸ਼ਾਕੇਸ਼ਿਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਃ
ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਠੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸੜੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਖਾਨਖਿਨਿਕृष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਿਕਰ੍ਣਨਾਸੋਮਹਾਭਯਃ । ਪਤਤ੍ਸਮਦਮਾਤਙ੍ਗਕਮ੍ਪਿਤੋਰ੍ਵੀਲੁਠਦ੍ਰਥਃ
ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਖੰਚਣ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਹਾਲਤ ਬਣ ਗਈ; ਹਾਥੀ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਥ ਉਲਟਦੇ ਹੋਏ ਲੁੱਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਣਪ੍ਰਾਸਰਯੋਤ੍ਪਨ੍ਨਵ੍ਰਣਰਕ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛਦਃ । ਰਜੋਰਚਿਤਨੀਹਾਰਕਚਤ੍ਪ੍ਰਵਹਦਾਯੁਧਃ
ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਲਹੂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਏ ਹਨ; ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਲੜਾਈ ਦੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਹਵਾ ਭਰ ਗਈ ਹੈ।
ਏਕੀਕृਤਘਨਕ੍ਸ਼ੋਭਸੈਨ੍ਯਸਾਗਰਗਰ੍ਵਿਤਃ । ਮਤ੍ਤਹਾਸਵਿਲਾਸੇਨ ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਪਰਿਚਰ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਲਚਲ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗਰੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਸਤ ਹਾਸੇ ਤੇ ਖੇਡ ਨਾਲ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।
ਗਰ੍ਵਿਤਾਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਖਰ੍ਵਿਤਾਮ੍ਭੋਦਗਰ੍ਜਿਤਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਟੀਸਨ੍ਨਚਕ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯृष੍ਟਿਮੁਦ੍ਗਰਃ
ਉਹ ਗਰੂਰ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ; ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ, ਭਾਲੇ ਤੇ ਗਦਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਰੋਰ੍ਣਾਤਨ੍ਤੁਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਵृਕ੍ਸ਼ਯੋਧਾਦਿਮੇषਕਃ । ਮੇਘਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਤਾਕਾਪਟ੍ਟਚਾਮਰਃ
ਉਹ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮੇਢ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚੋਂ ਚੀਰ ਕੇ ਲੰਘਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਝੰਡਾ ਤੇ ਛਤਰੀ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਫਟ ਗਈ ਅਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵਿੱਖਰ ਗਈ ਸੀ।
ਯਨ੍ਤ੍ਰਪਾषਾਣਚਕ੍ਰੌਘਦ੍ਰੁਤਵਿਦ੍ਰੁਤਖੇਚਰਃ । ਮਰਣਵ੍ਯਗ੍ਰਕृਤ੍ਤਾਙ੍ਗਯੋਧਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਤਿਘਰ੍ਘਰਃ
ਉਹ ਯੰਤਰਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕੀਆਂ ਦੀ ਉਡਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਖਮੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।