ਸ਼ੂਰਾਰ੍ਥਾਲਙ੍ਕृਤੋਤ੍ਤੁਙ੍ਗਲੋਕਪਾਲਾਗ੍ਰ੍ਯਵਾਰਣਮ੍ । ਆਗਚ੍ਛਚ੍ਛੂਰਸਙ੍ਘਾਤਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਨ੍ਮੁਖਚਾਰਣਮ੍
ਸੁਰਮਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਸਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਚਾਰਣ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ਼ੂਰੋਤ੍ਸੁਕਾਮਰਸ੍ਤ੍ਰੈਣਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਕ੍ਸ਼ਿਤਸਦ੍ਭਟਮ੍ । ਆਹੋਪੁਰੁषਿਕਾਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕਾਮੋਟਨੋਦ੍ਭਟਮ੍
ਬਹਾਦਰ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਤੀਖੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਈ।
ਆਸਨ੍ਨਭੀਮਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਕਿਂਵਦਨ੍ਤੀਪਰਮ੍ਪਰਮ੍ । ਲੀਲਾਹਾਸਵਿਲਾਸੋਤ੍ਕਸੁਨ੍ਦਰੀਧੂਤਚਾਮਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਨੇੜੇ ਸੀ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਖੇਡ-ਮਸਤੀ ਤੇ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਮਰ ਹਿਲਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਧਰ੍ਮ੍ਯਪਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਗ੍ਰ੍ਯਮੁਨਿਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਸ੍ਤਵਮ੍ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨੇਕਲੋਕੇਸ਼ਵਨਿਤਾਨਵਸਂਸ੍ਤਵਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਪੱਖ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਵੇਂ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੀਰਦੋਰ੍ਮਣ੍ਡਲਾਸ਼੍ਲੇषਲਮ੍ਪਟਸ੍ਤ੍ਰੀਗਣਾਕਰਮ੍ । ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਨ ਸ਼ੂਰਯਸ਼ਸਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰੀਕृਤਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵਿਰਲੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮਹਿਮਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਗਵਞ੍ ਸ਼ੂਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਭਟਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ऽਲਙ੍ਕਰਣਂ ਕਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੋ ਵਾ ਡਿਮ੍ਬਾਹਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀ, 'ਬਹਾਦਰ' ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਯੋਧਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ḍimbāha ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕੌਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾਚਾਰਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੋਰ੍ ਅਰ੍ਥੇਨ ਯੋ ਰਣੇ । ਮृਤੋ ऽਥਵਾ ਜਯੀ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਸ਼ੂਰਸ਼੍ ਸ਼ੂਰਲੋਕਭਾਕ੍
ਜੋ ਯੋਧਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬਹਾਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਨਿਕृਤ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਰਣੇ ਯੋ ਮृਤਿਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਡਿਮ੍ਬਾਹਵਹਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਸ ਨਰੋ ਨਰਕਾਸ੍ਪਦਮ੍
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਕੱਟਵਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ḍimbāha ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਞ੍ਚਾਰਵृਤ੍ਤੇਨਾਰ੍ਥੇਨ ਯੁਧ੍ਯਤੇ । ਯੋ ਨਰਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਮृਤਸ੍ਯ ਨਿਰਯੋ ऽਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਲਈ ਲੜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਹੀਣ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਲੋਕਾਚਾਰਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਯੁਧ੍ਯਤੇ ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯੈਵ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ੂਰਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਸੂਰਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਰ੍ ਅਰ੍ਥੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਚ ਸਨ੍ਮਤਿਃ । ਸ਼ਰਣਾਗਤਯਤ੍ਨੇਨ ਮृਤਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਿਭੂषਣਮ੍
ਗਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਪਾਲ੍ਯ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ੈਕਪਾਲਨੀਯਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸਦਾ । ਰਾਜਾ ਮृਤਸ੍ ਤਦਰ੍ਥਂ ਯਸ੍ ਸ ਵੀਰੋ ਵੀਰਲੋਕਭਾਕ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਰਾਜਾ ਇਸ ਲਈ ਜਾਨ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਮਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜੋਪਦ੍ਰਵਨਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ऽਥਵਾ ਪ੍ਰਭੋਃ । ਅਰ੍ਥੇਨ ਯੇ ਮृਤਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਤੇ ਵੈ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਃ
ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਥਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦ੍ ਇਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਨਾਸ਼ਯੇਯੁਰ੍ ਅਲਂ ਮਤ੍ਤਾ ਯੇਨ ਲੋਕਭਯੋਜ੍ਝਿਤਾਃ
ਜੇ ਜੰਗ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆਂਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਕਾਇਦੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਡਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਹਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਰਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਧਮੋਕ੍ਤਯਃ । ਧਰ੍ਮ੍ਯੋ ਯੋਦ੍ਧਾ ਭਵੇਚ੍ ਛੂਰ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬਹਾਦਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੀਚ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾ ਬਹਾਦਰ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾਚਾਰਵਤਾਮ੍ ਅਰ੍ਥੇ ਖਡ੍ਗਧਾਰਾਂ ਸਹਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ੇषਾ ਡਿਮ੍ਬਾਹਵਾਹਤਾਃ
ਜੋ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਬਹਾਦਰ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ ਢਾਲ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਮ੍ ਅਰ੍ਥੇ ਰਣਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਸੁਰੀਭੂਤਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਦਯਿਤੋਤ੍ਕਾਸ੍ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਜੰਗ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀਮਧੁਰਮਨ੍ਥਰਗੀਤਗਰ੍ਭਂ ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਲ੍ਯਵਲਨਾਕੁਲਮਾਨਿਨੀਕਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਕਾਨ੍ਤਸੁਰਸਿਦ੍ਧਵਿਮਾਨਪਙ੍ਕ੍ਤਿ ਵ੍ਯੋਮੋਤ੍ਸਵੇ ਰਚਿਤਸ਼ੋਭਮ੍ ਇਵੋਲ੍ਲਲਾਸ
ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਮੇਲਾ ਐਸਾ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੰਦਰਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਹੌਲੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਥ ਵੀਰਵਰੋਤ੍ਕਣ੍ਠਨृਤ੍ਯਦਪ੍ਸਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਲੀਲਾ ਵਿਲੋਕਯਾਮ੍ ਆਸ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਵਿਤਾਵਨੌ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਲੀਲਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਰਾष੍ਟ੍ਰਮਣ੍ਡਲੇ ਭਰ੍ਤृਪਾਲਿਤੇ ਵਨਮਾਲਿਤੇ । ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵਿਤਤਾਰਣ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਕਾਸ਼ਭੀषਣੇ
ਸੁਰਾਠਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਭਰਤ੍ਰਪਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲੀ ਇਲਾਕਾ ਸੀ ਜੋ ਦੂਜੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਸੇਨਾਦ੍ਵਿਤਯਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਸੌਮ੍ਯਾਬ੍ਧਿਦ੍ਵਿਤਯੋਪਮਮ੍ । ਮਹਾਰਮ੍ਭਘਨਂ ਮਤ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਰਾਜਦ੍ਵਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਦੋ ਫੌਜਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਲਚਲ ਦੇ, ਦੋ ਮਿੱਠੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ, ਗਾੜ੍ਹੀਆਂ, ਮਸਤ ਤੇ ਡਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਗੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯੁਦ੍ਧਸਜ੍ਜਂ ਸੁਸਨ੍ਨਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਮ੍ ਇਵਾਹੁਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਿਲਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਨਾਲ ਭੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਹਿਲੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਸਨ।
ਉਦ੍ਯਤਾਮਲਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਧਾਰਾਸਾਰਬ੍ਰੁਡਜ੍ਜਨਮ੍ । ਕਚਤ੍ਪਰਸ਼੍ਵਧਪ੍ਰਾਸਭਿਣ੍ਡਿਪਾਲਰ੍ਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕੁਲਮ੍
ਸਿਪਾਹੀ ਚਮਕਦੇ, ਨਿਕਲੀਆਂ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਚਮਕਦੇ ਕੁਹਾੜੇ, ਭਾਲੇ, ਗਦੀਆਂ ਤੇ ਡਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਰੁਤ੍ਮਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਵਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਵਨਸਮ੍ਪਾਤਕਮ੍ਪਿਤਮ੍ । ਉਦ੍ਯਦ੍ਦਿਨਕਰਾਲੋਕਕਚਤ੍ਕਨਕਕਙ੍ਕਟਮ੍
ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਦੌੜਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਦੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੜਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਮੁਖਾਲੋਕਕੋਪਪ੍ਰੋਦ੍ਧਾਸਿਤਾਯੁਧਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਬਦ੍ਧਦृष੍ਟਿਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਸੈਨਿਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਭੀਤ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ।
ਲੇਖਾਮਰ੍ਯਾਦਯਾ ਦੀਰ੍ਘਬਦ੍ਧਯਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਥਿਤਿ । ਅਨਿਵਾਰ੍ਯਮਹਾਹਾਰ੍ਯਝਾਙ੍ਕਾਰਾਸ਼੍ਰੁਤਸਙ੍ਕਥਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣਯੋਗ, ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੀ ਸ਼ੋਰ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਹਾਰਸ੍ਮਯਤਸ਼੍ ਚਿਰਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਦੁਨ੍ਦੁਭਿ । ਨਿਬਦ੍ਧਯੋਧਸਂਸ੍ਥਾਨਨਿਸ਼੍ਚਲਾਨੀਕਮਨ੍ਥਰਮ੍
ਸਵੇਰੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚਿਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਮੰਦ-ਮੰਦ ਖੜੀਆਂ ਸਨ।
ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਵਿਤਯਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਸ਼ੂਨ੍ਯਮਧ੍ਯੈਕਸੇਤੁਨਾ । ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਕਲ੍ਪਵਾਤੇਨ ਮਤ੍ਤਮ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਂ ਯਥਾ
ਦੋ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੀ, ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਮਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕਾਰ੍ਯਸਙ੍ਕਟਸਂਰਮ੍ਭਚਿਨ੍ਤਾਪਰਵਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਰਵਵਦ੍ਭੇਕਕਣ੍ਠਤ੍ਵਗ੍ਭਙ੍ਗੁਰਾਤੁਰਹृਦ੍ਗੁਹਮ੍
ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਸੂਰਜ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮੈਡਕ ਦੀ ਗਲੇ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਸਰ੍ਵਸ੍ਵਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਸੋਦ੍ਯੋਗਾਸਙ੍ਖ੍ਯਸੈਨਿਕਮ੍ । ਕਰ੍ਣਸ੍ਥਸਸ਼ਰਜ੍ਯੌਘਤ੍ਯਾਗੋਨ੍ਮੁਖਧਨੁਰ੍ਧਰਮ੍
ਅਣਗਿਣਤ ਸੈਨਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ, ਤੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਨ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹਨ।