ਪृਥਿਵ੍ਯਪ੍ਤੇਜਸਾਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਨਭਸ੍ਵਨ੍ਨਭਸੋਰ੍ ਅਪਿ । ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਦਸ਼ਗੁਣਾਨ੍ ਅਤੀਤ੍ਯਾਵਰਕਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼, ਹਰ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਣਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਤਥਾ ਤਤਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰਾਣੁਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਰਵੋਚ ਆਕਾਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਰੇੜੀ ਹੋਵੇ।
ਤਾਦृਕ੍ਸ਼ਾਵਰਣਾਨ੍ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇषੁ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਾ । ਕੋਟਿਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਿਤਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਰ੍ ਇਵਾਤਪੇ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਵਿਚ ਐਸੇ ਪਰਦੇ ਵਾਲੇ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਲਮਕਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਕਾਸ਼ਮਹਾਮ੍ਭੋਧੌ ਮਹਾਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਵਾਰਿਣਿ । ਮਹਾਚਿਦ੍ਦ੍ਰਵਭਾਵੋਤ੍ਥਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਬੁਦਾਨ੍ ਅਰ੍ਬੁਦਕ੍ਰਮਾਨ੍
ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਸੁੰਨਤਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਬੁੱਲਬਲੇ ਤੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ।
ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਆਪਤਤੋ ऽਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਚ੍ ਚੋਪਰਿ ਗਚ੍ਛਤਃ । ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤੀਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਨ੍ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਾ
ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰੋਦਿਤਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਯੇषਾਂ ਯੇषਾਂ ਯਥਾ ਯਥਾ । ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੋਦਿਤਂ ਰੂਪਂ ਤੇषਾਂ ਤੇषਾਂ ਤਥਾ ਤਥਾ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ-ਓਥੇ, ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚੈਵ ਤਤ੍ਰ ਨਾਮੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਧੋ ਨ ਚ ਗਮਾਗਮਾਃ । ਅਨ੍ਯਦ੍ ਏਵ ਪਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਮਦ੍ਦੇਹਾਗਮਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਉਥੇ ਨਾ ਉਪਰ ਹੈ, ਨਾ ਹੇਠਾਂ, ਨਾ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਵਿਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਬਾਲਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਲਵਤ੍
ਉਥੇ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ।
ਕਿਮ੍ ਅਧਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਂ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਤਤ੍ਰ ਭਾਸੁਰੇ । ਇਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ੍ ਇਹੈਵ ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਉਥੇ ਕੀ ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਪਾਸੇ? ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸਸਰ੍ਵਾਵਰਣਾਨ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਮਹਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਣ੍ਡਾਨਿ ਭਾਸਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕੋ ਯਥਾ
ਇਸ ਵੱਡੇ, ਅੰਤ-ਰਹਿਤ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਡੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੁਲਬਲੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਿ ਪਦਾਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਯਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਭਾਗਂ ਤਦ੍ ਅਧਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ
ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ 'ਹੇਠਾਂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਥਾਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਹੈ।
ਪਿਪੀਲਿਕਾਨਾਮ੍ ਭ੍ਰਮਤਾਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਰ੍ਤੁਲਲੋष੍ਟਕੇ । ਦਸ਼ਦਿਕ੍ਕਮ੍ ਅਧਃਪਾਦਾਃ ਪृष੍ਠਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡਲੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਚੀਟੀਆਂ ਲਈ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ — ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਪਿੱਠ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿਸਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਵਲ੍ਮੀਕਜਾਲੇਨ ਕੇषਾਞ੍ਚਿਦ੍ ਧृਦਿ ਭੂਤਲਮ੍ । ਸੇਨ੍ਦ੍ਵਰ੍ਕਾਮਰਦੈਤ੍ਯੇਨ ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਵ੍ਯੋਮ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਕਈਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸਾਫ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਮ੍ਭੂਤਂ ਮਰੁਭੂਤੇਨ ਸਗ੍ਰਾਮਪੁਰਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਇਦਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਅਲੂਨੇਨ ਪਕ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ੋਟਮ੍ ਇਵ ਤ੍ਵਚਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਰੇਤ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਅਟੱਲ ਤੱਤ ਦੁਆਰਾ, ਪੱਕੀ ਹੜੜੀ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ, ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਵਨਾਭੋਗੇ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਕਰੇਣਵਃ । ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਾਭੋਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਤ੍ਰਸਰੇਣਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਤਤ੍ । ਤਚ੍ ਚ ਸਰ੍ਵਮਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤਦ੍ ਅਣੁਕਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧਮਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਮਾਲੋਕਵਾਰਿਧੌ । ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਖ੍ਯਾਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਕਾਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਰਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉਠਦੀਆਂ ਤੇ ਮਿਟਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯਰਾਤ੍ਰਯਃ । ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਤੋਯਾਬ੍ਧੌ ਪ੍ਰੋਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਰ੍ਣਵੇ
ਕੁਝ ਲਹਿਰਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੁੰਨਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇषਾਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਘਰ੍ਘਰਾਰਵਃ । ਨ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ऽਨ੍ਯੈਰ੍ ਨ ਚ ਜ੍ਞਾਤਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਰਸਨਾਕੁਲੈਃ
ਕਈਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇੱਕ ਘਰਘਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾਰਮ੍ਭੇषੂਦ੍ਬੁਭੂषਾ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਸਰ੍ਗਸਂਸਿਕ੍ਤਬੀਜਾਨਾਂ ਕੋਸ਼ੇ ऽਙ੍ਕੁਰਲਤਾ ਯਥਾ
ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਬੀਜ ਦੇ ਥੱਲੇ ਨਰਮ ਟਹਿਣੀ ਉਗਦੀ ਹੋਵੇ।
ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤੌ ਸੂਰ੍ਯਾਰ੍ਚਿਰ੍ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਗਲਿਤੁਂ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਾਪੇ ਹਿਮਕਣਾ ਯਥਾ
ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਕੁਝ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਖੇਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਘਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਆਕਲ੍ਪਂ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਭੂਮਯਃ । ਯਾਵਦ੍ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾਸਂਵਿਨ੍ਮਯਾਃ ਕਿਲ
ਕੁਝ, ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਕਲਪ ਭਰ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਖੇਰ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇषੋਣ੍ਡੁਕਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ । ਵਾਯੋਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਇਵਾਭਾਨ੍ਤਿ ਤਥਾਪ੍ਰੋਦਿਤਸਮ੍ਪਦਃ
ਕਈ ਲੋਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੇਸ ਦਾ ਗੋਲਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਹਵਾ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਐਸੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਚਾਰਾਦ੍ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਅਨ੍ਯ ਏਵਾਨ੍ਯਥੋਦਿਤਃ । ਆਰਮ੍ਭੋ ਵਿਤਤੋ ऽਨ੍ਯੇषਾਮ੍ ਅਨਿਤ੍ਥਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਕ੍ਰਮਃ
ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੜੀ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਪੁਰੁषਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਸਰ੍ਗਪਾਃ । ਕੇਚਿਚ੍ ਚਾਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਨਾਥਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ ਨਿਰ੍ਨਾਥਜਨ੍ਤਵਃ
ਕਈ ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਮਾਲਕ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਵਿਚਿਤ੍ਰਸਰ੍ਗੇਸ਼ਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਮਯਾਨ੍ਤਰਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਾਪੂਰ੍ਣਾ ਜਲੇਤਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਕਈ ਲੋਕ ਅਜੀਬ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕੇਚਿਚ੍ ਛਿਲਾਙ੍ਗਨਿष੍ਪਿਣ੍ਡਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕ੍ਰਿਮਿਪਥਾਨ੍ਤਰਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਦੇਵਮਯਾ ਏਵ ਕੇਚਿਨ੍ ਨਰਮਯਾਨ੍ਤਰਾਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਧਾਤੂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਧ-ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਾਨ੍ਧਕਾਰਾਢ੍ਯਾਸ੍ ਤਥਾਸ਼ੀਲਿਤਜਨ੍ਤਵਃ । ਕੇਚਿਨ੍ ਮषਕਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਉਡੁਮ੍ਬਰਫਲਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਕੁਝ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਐਸੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਃ ਕੇਚਿਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ਮਜਨ੍ਤਵਃ । ਸਰ੍ਗੇਣ ਤਾਦृਸ਼ੇਨਾਨ੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਣਾ ਯੇ ऽਸ੍ਮਦ੍ਧਿਯਾਮ੍ ਇਹ । ਕਲ੍ਪਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਯਾਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯੋਮਮੂਕਾਚਲਾ ਇਵ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਖਾਮੋਸ਼ ਖਾਲੀਪਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੋਰ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਐਸੇ ਖਾਲੀਪਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਚੁੱਪ ਪਹਾੜ।
ਤਾਦृਗਨ੍ਤਰਮ੍ ਏਤੇषਾਂ ਮਹਾਕਾਸ਼ਂ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਆਜੀਵਿਤਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰ੍ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਯਨ੍ ਨ ਦੀਯਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਖਾਲੀਪਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਅਕਾਸ਼, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।