ਉਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਵਤ੍ਸ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਵਦਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮਹੀਪਤੌ । ਭੂਮੌ ਪਰਿਜਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸੋ ऽਂਸ਼ੁਕੇ ऽਥ ਨ੍ਯਵਿਕ੍ਸ਼ਤ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ,' ਉਹ ਨੇ ਪਰਿਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਚਾਦਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਵੇਕਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣਾਨਾਂ ਚ ਭਾਜਨਮ੍ । ਜਨਵਜ੍ ਜੀਰ੍ਣਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਖੇਦਾਯਾਤ੍ਮਾ ਨ ਦੀਯਤੇ
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵਿਆਕਤਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੇ ਵਧੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਪਾ ਲਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ।
ਵृਦ੍ਧਵਿਪ੍ਰਗੁਰੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੇਨਾਨੁਤਿष੍ਠਤਾ । ਪਦਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨ ਮੋਹਮ੍ ਅਨੁਧਾਵਤਾ
ਵੱਡਿਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਖੀ ਗਈ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵਦ੍ ਏਵਾਪਦੋ ਦੂਰੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੇਲਵਾਃ । ਯਾਵਦ੍ ਏਵ ਨ ਮੋਹਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਰਃ ਪੁਤ੍ਰ ਦੀਯਤੇ
ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਭਟਕਾਵੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੱਧਦਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵੀ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ੂਰਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਿਤਾਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ । ਦੁਰੁਚ੍ਛੇਦਾ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਮੀ ਵਿषਯਾਰਯਃ
ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਿਰਲਾ ਬਹਾਦਰ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਕੱਟਣ ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਔਖੇ ਹਨ, ਜਿੱਤ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕਿਮ੍ ਅਤਜ੍ਜ੍ਞ ਇਵਾਜ੍ਞਾਨਾਂ ਯੋਗ੍ਯੇ ਵਾ ਮੋਹਸਾਗਰੇ । ਵਿਨਿਮਜ੍ਜਸਿ ਕਲ੍ਲੋਲਗਹਨੇ ਜਾਡ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨਿ
ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਜਿਹੇ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕਿਉਂ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਆਲਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਚਲਨ੍ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਵ੍ਯੂਹਸਮਲੋਚਨ ਲੋਲਤਾਮ੍ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਚੇਤਃਕृਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਨਾ ਕੇਨ ਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਲਦੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਦੱਸ, ਮਨ ਵੱਲੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?
ਕਿਂਨਿष੍ਠਾਃ ਕਿਯਤਾ ਕੇਨ ਕਿਯਨ੍ਤਃ ਕਾਰਣੇਨ ਤੇ । ਆਧਯੋ ਨੁ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਮਨੋ ਗੇਹਮ੍ ਇਵਾਖਵਃ
ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ ਤੇ ਕਿਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਘਰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਮਨ੍ਯੇ ਨਾਨੁਚਿਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਧੀਨਾਂ ਪਦਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਆਪਤ੍ਸੁ ਚਾਪ੍ਤੋ ਯੋ ਧੀਰੋ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਸ੍ ਤੇਨ ਚਾਧਯਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਜਿੱਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਭਿਮਤਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਚਾਨਘਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪੁਨਰ੍ ਯੇਨ ਤਵ ਭੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਧਯਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਬਿਆਨ ਕਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ; ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਮੁੜ ਤੂੜੇ ਜਾਣਗੇ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਸ ਮੁਨੇ ਰਘੁਵਂਸ਼ਕੇਤੁਰ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਉਚਿਤਾਰ੍ਥਵਿਲਾਸਗਰ੍ਭਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਖੇਦਮ੍ ਅਭਿਗਰ੍ਜਤਿ ਵਾਰਿਵਾਹੇ ਬਰ੍ਹੀ ਯਥਾਭ੍ਯਨੁਮਿਤਾਭਿਮਤਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਚਿਤ ਅਰਥ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਵਿੱਖੇ ਪਿਆਰੇ ਮੋਸਮ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਲਕੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਪੱਕੀ ਆਸ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਪृष੍ਟੋ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਰਾਘਵਃ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਚਾਰੁ ਧੀਰਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਥਮਨ੍ਥਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਭਗਵਨ੍ ਭਵਤਾ ਪृष੍ਟੋ ਯਥਾਵਦ੍ ਅਧੁਨਾ ਕਿਲ । ਕਥਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਅਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਕੋ ਲਙ੍ਘਯਤਿ ਸਦ੍ਵਚਃ
ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਕੌਣ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਹਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਯਂ ਜਾਤੋ ਨਿਜੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਿਤृਸਦ੍ਮਨਿ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਤਤਸ੍ ਸਦਾਚਾਰਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾਹਂ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਵਿਹृਤਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮ੍ ਉਰ੍ਵੀਮ੍ ਅਮ੍ਬੁਧਿਮੇਖਲਾਮ੍
ਫਿਰ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਗੂ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਘੁੰਮਿਆ।
ਏਤਾਵਤਾਥ ਕਾਲੇਨ ਸਂਸਾਰਾਸ੍ਥਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਮਮ । ਸ੍ਵਵਿਵੇਕੋ ਜਹਾਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਓਘਸ੍ ਤਟਲਤਾਮ੍ ਇਵ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਲਗਨ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਵਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕੇਨ ਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤੇਨਾਹਂ ਤਦਨੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਭੋਗਨੀਰਸਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਿਤਵਾਨ੍ ਇਦਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਵਿਆਕਰਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੀ।
ਕਿਂ ਨਾਮੇਦਂ ਵਤ ਸੁਖਂ ਯੋ ऽਯਂ ਸਂਸਾਰਸਂਸृਤਿਃ । ਜਾਯਤੇ ਮृਤਯੇ ਲੋਕੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਨਾਯ ਚ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਇਹ ਸੁਖ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਮਰਨ ਲਈ, ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲਈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵ ਏਵੇਮੇ ਸਚਰਾਚਰਚੇष੍ਟਿਤਾਃ । ਆਪਦਾਂ ਪਤਯਃ ਪਾਪਾ ਭਾਵਾ ਵਿਭਵਭੂਮਯਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਕੰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਾਪੀ ਵਿਚਾਰ, ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਸਰੋਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਯਸ਼੍ਸ਼ਲਾਕਾਸਦृਸ਼ਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਅਸਙ੍ਗਿਨਃ । ਸ਼੍ਲਿष੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੇਵਲਂ ਭਾਵਾ ਮਨਃਕਲ੍ਪਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ
ਬਦਨਾਮੀ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀਆਂ, ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨਸ੍ਸਮਾਯਤ੍ਤਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਦ੍ ਆਭੋਗਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਮਨਸ਼੍ ਚਾਸਦ੍ ਇਹਾਭਾਤਿ ਕੇਨ ਸ੍ਮਃ ਪਰਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਇਹ ਜਗਤ ਮਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਨ ਇਥੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਇੰਨੇ ਭਟਕ ਗਏ ਹਾਂ?
ਅਸਤੈਵ ਵਯਂ ਕष੍ਟਂ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਭਸਾ ਦੂਰੇ ਵਨੇ ਮੁਗ੍ਧਮृਗਾ ਇਵ
ਅਫਸੋਸ, ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੜੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਝੂਠ ਵਿਚ ਵਿਕ ਗਏ, ਮੂਰਖ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ। ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਮੂਰਖ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ।
ਨ ਕੇਨਚਿਚ੍ ਚ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਤ ਮੂਢਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਨਾਨਾ ਅਪਿ ਸ਼ਮ੍ਬਰਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੇਚਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਵੇਚੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਾਂ। ਹਕੀਕਤ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
ਕਿਮ੍ ਏਤੇषੁ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੇषੁ ਭੋਗਾ ਨਾਮ ਸੁਦੁਰ੍ਭਗਾਃ । ਮੁਧੈਵ ਹਿ ਵਯਂ ਮੋਹਾਤ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਬਦ੍ਧਭਾਵਨਾਃ
ਕੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੁਖ ਵਾਕਈ ਇੰਨੇ ਵਿਰਲੇ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਜ੍ਞਾਤੇ ਬਹੁਕਾਲੇਨ ਵ੍ਯਰ੍ਥ ਏਵ ਵਯਂ ਘਨੇ । ਮੋਹੇ ਨਿਪਤਿਤਾ ਮੁਗ੍ਧਾਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਮੁਗ੍ਧਮृਗਾ ਇਵ
ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਗਵਾ ਲਈ। ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਮਾਸੂਮ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ ਜੋ ਖੱਡ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਮੇ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਕਿਂ ਭੋਗੈਃ ਕੋ ऽਹਂ ਕਿਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਯਨ੍ ਮਿਥ੍ਯੈਵਾਸ੍ਤੁ ਤਨ੍ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਸ੍ਯ ਨਾਮ ਕਿਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ, ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੀ ਰਹੇ; ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ?
ਏਵਂ ਵਿਮृਸ਼ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਤਤੋ ਮਮ । ਭਾਵੇष੍ਵ੍ ਅਰਤਿਰ੍ ਆਯਾਤਾ ਪਥਿਕਸ੍ਯ ਮਰੁष੍ਵ੍ ਇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰਾ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਮਨ ਉਚਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀ ਦਾ ਰੇਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨ ਉਚਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਭਗਵਨ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਪਰਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਜਾਯਤੇ ਭੂਯਃ ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਪਰਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੱਸੋ—ਕਿਹੜਾ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਵਧਦਾ ਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ?
ਜਰਾਮਰਣਮ੍ ਆਪਚ੍ ਚ ਜਨਨਂ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਤਥਾ । ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵੈਰ੍ ਵਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਪਜਣ ਤੇ ਮਿਟਣ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਵੈਸ੍ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਤੁਚ੍ਛੈਰ੍ ਵਯਮ੍ ਇਮੇ ਕਿਲ । ਪਸ਼੍ਯ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਨੀਤਾ ਵਾਤੈਰ੍ ਇਵ ਗਿਰਿਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਇਹ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ — ਵੇਖੋ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੜਕਦੇ ਹਨ।