ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਵਨਦੇਵੀਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਕृਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਥ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਦੁਃਖੇ ਗृਹਜਨੇ ਪੁਣ੍ਯਪਾਰਪਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ; ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਣ੍ਡਪਾਕਾਸ਼ਸਂਲੀਨਾ ਲੀਲਾਮ੍ ਆਹ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਾ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਾਂ ਸ੍ਮਯਾਤ੍ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਮੰਡਪ ਦੇ ਖੁਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਹੱਸ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਪ੍ਨਯੋਰ੍ ਮੋਘਕ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਕਥਨਂ ਮਿਥਃ । ਯਥੇਹਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਤਯੋਸ੍ ਸਾ ਸਙ੍ਕਥਾ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਕਰਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਨਾਡੀਪ੍ਰਾਣਾਦੇਰ੍ ऋਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਾ ਤਯੋਃ । ਸਾ ਸਙ੍ਕਥਨਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੋਰ੍ ਇਵ
ਧਰਤੀ, ਨਾਡੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞੇਯਂ ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਦृष੍ਟਾ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸਂਵਿਦਃ । ਈਦृਸ਼ੀਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤਾ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਦ ਪृਚ੍ਛਸਿ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?
ਮृਤਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਜੀਵੋ ऽਸੌ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਮੇ । ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਕਿਂ ਨ ਤੈਰ੍ ਦृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਾਸ੍ਮੀਹ ਸੁਤੇਨ ਕਿਮ੍
ਮੇਰੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ?
ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਸੇ ਤਦਾ ਤੇ ਦ੍ਵੈਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਨੂਨਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਨਾਭੂਦ੍ ऋਤੁਸਨ੍ਧਾਵ੍ ऋਤੁਰ੍ ਯਥਾ
ਬਿਨਾ ਅਭਿਆਸ ਦੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਦਵੈਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬਦਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਯੋ ਨ ਯਾਤੋ ऽਸੌ ਕਥਮ੍ ਅਦ੍ਵੈਤਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਾਪਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚ੍ਛਾਯਾਙ੍ਗਾਨੁਭਵਃ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਵੈਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਫਿੱਟ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?
ਲੀਲਾਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਨਾਭ੍ਯਾਸਂ ਤਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ऽਭਵਤ੍ । ਯਦਾ ਭਾਵਸ੍ ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਨ੍ ਨ ਤੇ
ਲੀਲਾ, ਜੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅਸਲ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਤ੍ਯਾਨੁਭਵਾਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਸ੍ ਤੇਨ ਮਾਂ ਯਯੁਃ । ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਵ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਫਲਿਤਂ ਤਵ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਅਜੇ ਵੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਉਹ ਇਰਾਦੇ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ, 'ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ', ਸੁੰਦਰਏ, ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਦਾਨੀਂ ਤਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸਮੀਪਂ ਯਦਿ ਗਚ੍ਛਸਿ । ਤਤ੍ ਤੇਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਹੁਣ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹੈਵ ਮਨ੍ਦਿਰਾਕਾਸ਼ੇ ਪਤਿਰ੍ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਮਾਭਵਤ੍ । ਇਹੈਵ ਸ ਮृਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ
ਇਥੇ ਹੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਥੇ ਹੀ, ਮਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਹੈਵ ਤਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੂਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਤਰੇ । ਰਾਜਧਾਨੀਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਇਹੈਵਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਮृਤੋ ਮਮ ਭੂਮਿਪਃ । ਇਹੈਵਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਕਾਸ਼ੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਪੁਨਰ੍ ਨृਪਃ
ਇਥੇ ਹੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਰਾਜਾ, ਉਥੇ ਮਰ ਗਿਆ; ਇਥੇ ਹੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਨਾਨਾਜਨਪਦੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸਰ੍ਵੋ ਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵ ਇਹੈਵਾਯਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਗृਹਾਕਾਸ਼ੇ ਸਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਭੂਤਯਃ । ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਗਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍षਪੋਤ੍ਕਰਾਃ
ਇਸ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਛੋਟੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਈਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ ਅਦੂਰਮ੍ ਅਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਦ੍ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਮਮ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਹ ਯਥਾ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ ਕੁਰੁ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਥਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰ।
ਭੂਤਲਾਰੁਨ੍ਧਤਿਸੁਤੇ ਭਰ੍ਤਾਰਸ੍ ਤਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਤ੍ਰਯੋ ਨਾਮਾਥਵਾਭੂਵਨ੍ ਬਹਵਸ਼੍ ਸ਼ਤਸਮ੍ਮਿਤਾਃ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੀ ਧੀਏ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨੇਦੀਯਸਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ ਤੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਗਤਃ । ਰਾਜਾ ਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਵृਤਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ऽਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਸ਼ਵਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਮਣ੍ਡਪੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤृਤੀਯੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ । ਮਹਾਸਂਸਾਰਜਲਧੌ ਪਤਿਤੋ ਭ੍ਰਮਮ੍ ਆਗਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਤੀਜਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਕਲ੍ਲੋਲਵਲਨਾਵਿਕਲਾਕੁਲਚੇਤਨਃ । ਜਾਡ੍ਯਜਰ੍ਜਰਚਿਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਸ੍ ਸਂਸਾਰਾਮ੍ਭੋਧਿਕਚ੍ਛਪਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭੋਗ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਵਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਢਿੱਲੀ ਤੇ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਛੂਆ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਤ੍ਯਾਕੁਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਸੁਪ੍ਤਃ ਤੇਜਸ੍ਸ੍ਥਿਤਤਯਾ ਨ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਭਵਭ੍ਰਮੇ
ਰਾਜਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਔਖੇ ਹੋਣ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਈਸ਼੍ਵਰੋ ऽਹਮ੍ ਅਹਂ ਭੋਗੀ ਸਿਦ੍ਧੋ ऽਹਂ ਬਲਵਾਨ੍ ਸੁਖੀ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਮਹਾਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਵਲਿਤੋ ਵਸ਼ਤਾਂ ਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ,' ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਤਹੀਣ ਵੱਡੀ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਕਸ੍ਯ ਵਦ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮੀਪੇ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ । ਵਾਤ੍ਯਾ ਵਨਾਨ੍ਤਰਂ ਗਨ੍ਧਲੇਖਾਮ੍ ਇਵ ਵਨਾਨ੍ ਨਯੇ
ਤੂੰ ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ, ਕਿਹੜਾ ਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਅਨ੍ਯ ਏਵ ਸ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਸੇਵ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਪਃ । ਅਨ੍ਯਾ ਏਵ ਚ ਤਾ ਵਤ੍ਸੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰਮ੍ਪਰਾਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਪਿਆਰੀਏ, ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਮਹਲ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰੀ ਲੜੀਆਂ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਹਨ।
ਸਂਸਾਰਮਣ੍ਡਲਾਨੀਹ ਤਾਨਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਨੂਨਂ ਯੋਜਨਕੋਟੀਨਾਂ ਕੋਟਯਸ੍ ਤੇष੍ਵ੍ ਇਹਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੋਲ, ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਕੋਸਾਂ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਤੇषਾਮ੍ ਇਦਂ ਪਸ਼੍ਯ ਵਪੁਃ ਪੁਰਃ । ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਕੋਟੀਨਾਂ ਕੋਟਯਸ੍ ਤੇष੍ਵ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੂਪਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਣਗਿਣਤ ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਲੱਖਾਂ ਗਿਣਤਾਂ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਮਾਣੌ ਪਰਮਾਣੌ ਸਰ੍ਗਵਰ੍ਗਾ ਨਿਰਰ੍ਗਲਮ੍ । ਮਹਾਚਿਤਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਾ ਰੁਚੀਵ ਤ੍ਰਸਰੇਣਵਃ
ਹਰ ਇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕਈ ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵੱਡੀ ਚਿਤ ਦੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕਣ।
ਮਹਾਰਮ੍ਭਗੁਰੂਣ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਅਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਾਨਿ ਚ । ਤੁਲਾਯਾਂ ਧਾਨਕਾਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਪਿ ਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨੋ
ਇਹ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਤੋਲਣ ਵਾਲੀ ਤਕੜੀ 'ਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਚਲੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤੋ ਵਨਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਖੇ ਯਥਾ । ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਭੂਤਰਹਿਤਾ ਜਗਦ੍ਵਦ੍ ਭਾਤਿ ਚਿਤ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਈ ਰਤਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚਿਤ ਵੀ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।