ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਗਰਮ੍ ਉਰ੍ਵੀ ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਖਾਤਂ ਚ ਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਙ੍ਗਨਾ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾ ਨृਣਾਮ੍
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਖਾਲੀ ਜਾਂ ਥੱਲੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਔਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਤਲਬ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਖਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਮੂਰ੍ਛਯਾ ਪਰਲੋਕੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ
ਅਕਾਸ਼, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ, ਦੂਜਾ ਲੋਕ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲੋ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਵੇਤਾਲਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਨੋ ऽਮ੍ਬਰਂ ਵਨਮ੍ । ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਖਮ੍ ਅਨ੍ਯਸ੍ ਤੁ ਖਮ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍
ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵਾਲ ਨੂੰ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ੀਵਾਰ੍ਧਨਿਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਨੌਯਾਨਾਸ਼੍ ਚ ਸਦੈਵ ਖੇ । ਵੇਤਾਲਵਚ੍ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਧ-ਸੁੱਤੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦੇ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਾਭਾਵਿਤਮ੍ ਏਤੇषਾਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਅਦੋ ਵਪੁਃ । ਅਭ੍ਯਾਸਜਨਿਤਂ ਭਾਵਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਕਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ
ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਮਨ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਲੀਲਯਾ ਤੁ ਯਥਾਵਸ੍ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ । ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤ੍ਵਾਦਿਤਯੋਦਿਤਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮੈਕਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਬੋਧਵਤੋ ਮੁਨੇਃ । ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਕਥਂ ਕਾਨਿ ਕਦਾ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੇਤਨਾ-ਰੂਪ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਕਦੋਂ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹਸ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਰਸਿ ਯਦ੍ ਦਤ੍ਤੋ ਲੀਲਯਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼ਰ੍ਮਣਃ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਵਾਹਸ੍ਥਿਤਾਰਮ੍ਭਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾਸ਼੍ ਚਿਤੇਃ ਫਲਮ੍
ਜੈਸ਼ਠਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਹੱਥ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਚਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ-ਰੂਪ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
ਬੋਧੋ ਹਿ ਚੇਤਤਿ ਯਥੈਵ ਤਥਾ ਵਿਭਾਤਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ ਤੁ ਖਾਦ੍ ਅਤਿਤਰਾਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਰਾਘਵ ਸ ਏਵ ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਲਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇषੁ ਕਲ੍ਪਿਤਪੁਰੇष੍ਵ੍ ਅਨੁਭੂਤਮ੍ ਏਵ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਿਰਿਤਟੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਣ੍ਡਪਕੋਦਰੇ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਸ਼੍ਵ੍ ਆਯਯਤੁਸ੍ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇ ਏਵ ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੌ
ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮੰਡਪ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਵਨਦੇਵੀਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਕृਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਥ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਦੁਃਖੇ ਗृਹਜਨੇ ਪੁਣ੍ਯਪਾਰਪਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ; ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਣ੍ਡਪਾਕਾਸ਼ਸਂਲੀਨਾ ਲੀਲਾਮ੍ ਆਹ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਾ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਾਂ ਸ੍ਮਯਾਤ੍ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਮੰਡਪ ਦੇ ਖੁਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਹੱਸ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਪ੍ਨਯੋਰ੍ ਮੋਘਕ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਕਥਨਂ ਮਿਥਃ । ਯਥੇਹਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਤਯੋਸ੍ ਸਾ ਸਙ੍ਕਥਾ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਕਰਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਨਾਡੀਪ੍ਰਾਣਾਦੇਰ੍ ऋਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਾ ਤਯੋਃ । ਸਾ ਸਙ੍ਕਥਨਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੋਰ੍ ਇਵ
ਧਰਤੀ, ਨਾਡੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞੇਯਂ ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਦृष੍ਟਾ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸਂਵਿਦਃ । ਈਦृਸ਼ੀਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤਾ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਦ ਪृਚ੍ਛਸਿ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?
ਮृਤਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਜੀਵੋ ऽਸੌ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਮੇ । ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਕਿਂ ਨ ਤੈਰ੍ ਦृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਾਸ੍ਮੀਹ ਸੁਤੇਨ ਕਿਮ੍
ਮੇਰੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ?
ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਸੇ ਤਦਾ ਤੇ ਦ੍ਵੈਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਨੂਨਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਨਾਭੂਦ੍ ऋਤੁਸਨ੍ਧਾਵ੍ ऋਤੁਰ੍ ਯਥਾ
ਬਿਨਾ ਅਭਿਆਸ ਦੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਦਵੈਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬਦਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਯੋ ਨ ਯਾਤੋ ऽਸੌ ਕਥਮ੍ ਅਦ੍ਵੈਤਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਾਪਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚ੍ਛਾਯਾਙ੍ਗਾਨੁਭਵਃ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਵੈਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਫਿੱਟ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?
ਲੀਲਾਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਨਾਭ੍ਯਾਸਂ ਤਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ऽਭਵਤ੍ । ਯਦਾ ਭਾਵਸ੍ ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਨ੍ ਨ ਤੇ
ਲੀਲਾ, ਜੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅਸਲ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਤ੍ਯਾਨੁਭਵਾਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਸ੍ ਤੇਨ ਮਾਂ ਯਯੁਃ । ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਵ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਫਲਿਤਂ ਤਵ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਅਜੇ ਵੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਉਹ ਇਰਾਦੇ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ, 'ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ', ਸੁੰਦਰਏ, ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਇਦਾਨੀਂ ਤਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸਮੀਪਂ ਯਦਿ ਗਚ੍ਛਸਿ । ਤਤ੍ ਤੇਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਹੁਣ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹੈਵ ਮਨ੍ਦਿਰਾਕਾਸ਼ੇ ਪਤਿਰ੍ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਮਾਭਵਤ੍ । ਇਹੈਵ ਸ ਮृਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ
ਇਥੇ ਹੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਥੇ ਹੀ, ਮਰ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਹੈਵ ਤਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੂਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਤਰੇ । ਰਾਜਧਾਨੀਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਇਹੈਵਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਮृਤੋ ਮਮ ਭੂਮਿਪਃ । ਇਹੈਵਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਕਾਸ਼ੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਪੁਨਰ੍ ਨृਪਃ
ਇਥੇ ਹੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਰਾਜਾ, ਉਥੇ ਮਰ ਗਿਆ; ਇਥੇ ਹੀ, ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਨਾਨਾਜਨਪਦੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸਰ੍ਵੋ ਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵ ਇਹੈਵਾਯਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਗृਹਾਕਾਸ਼ੇ ਸਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਭੂਤਯਃ । ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਗਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍षਪੋਤ੍ਕਰਾਃ
ਇਸ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਛੋਟੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਈਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ ਅਦੂਰਮ੍ ਅਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਦ੍ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਮਮ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਹ ਯਥਾ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ ਕੁਰੁ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਥਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰ।
ਭੂਤਲਾਰੁਨ੍ਧਤਿਸੁਤੇ ਭਰ੍ਤਾਰਸ੍ ਤਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਤ੍ਰਯੋ ਨਾਮਾਥਵਾਭੂਵਨ੍ ਬਹਵਸ਼੍ ਸ਼ਤਸਮ੍ਮਿਤਾਃ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੀ ਧੀਏ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨੇਦੀਯਸਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ ਤੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਗਤਃ । ਰਾਜਾ ਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਵृਤਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ऽਨ੍ਤਃਪੁਰੇ ਸ਼ਵਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਮੁਰਦਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਮਣ੍ਡਪੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤृਤੀਯੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ । ਮਹਾਸਂਸਾਰਜਲਧੌ ਪਤਿਤੋ ਭ੍ਰਮਮ੍ ਆਗਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਤੀਜਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।