ਗਾਯਤ੍ਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸੁਰਾਙ੍ਗਨਮ੍ । ਨੂਨਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਨਭੋ ਜਾਤਮ੍ ਅਸ੍ਮਤ੍ਤਾਤਾਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਮ੍
ਅੱਜ ਆਸਮਾਨ ਕਿਨਨਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਦ੍ ਦੇਵ੍ਯੌ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸ਼ੋਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਮਹਤਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਾਮ ਨ ਕਦਾਚਨ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਪਾਣਿਨਾ । ਪਲ੍ਲਵੇਨਾਨਤਾ ਨਮ੍ਰਂ ਮੂਲਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਆਪਣੀ ਨਰਮ ਪੱਤੀ ਨਾਲ ਜੜ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਤੇਨਾਸੌ ਦੁਃਖਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਸਙ੍ਕਟਮ੍ । ਜਹੌ ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਘਨਾਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਗ੍ਰੀष੍ਮਤਾਪਮ੍ ਇਵਾਚਲਃ
ਮਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਸੀਬ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੋ ਗृਹਜਨਸ੍ ਸੋ ऽਥ ਤਯੋਰ੍ ਦੇਵ੍ਯੋਰ੍ ਵਿਲੋਕਨਾਤ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ ਦੁਃਖਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਮृਤਪੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਯਾਸ੍ਯ ਲੀਲਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼ਰ੍ਮਣਃ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਨੋ ਦਤ੍ਤਃ ਕਥਿਤੋ ऽਥਵਾ
ਮਾਂ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਸ਼ਰਮ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
ਬੁਦ੍ਧਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਬੋਧੇਨ ਯੇਨ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਘਕਃ । ਤਸ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡਾਤ੍ਮਤਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯੋਮੈਵਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਮਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਵਾਙ੍ਗ ਸਦ੍ ਇਵ ਭਾਤਿ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਵੇਦਨਾਤ੍ । ਯਥਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵੇਤਾਲੋ ਨ ਭਾਤਿ ਤਦਵੇਦਨਾਤ੍
ਪਿਆਰੇ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਭੂਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਯਥਾ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਤਾ ਭਾਤਾ ਨ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਭਵੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਤਥਾ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਖਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧਂ ਖਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ । ਤਥਾ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਧਾਤੂਨਾਂ ਕੁਡ੍ਯੇ ऽਪਿ ਖ ਇਵੋਦ੍ਯਮਃ
ਜਦੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਤੱਤ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੰਧ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਗਰਮ੍ ਉਰ੍ਵੀ ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਖਾਤਂ ਚ ਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਙ੍ਗਨਾ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾ ਨृਣਾਮ੍
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਖਾਲੀ ਜਾਂ ਥੱਲੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਔਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਤਲਬ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਖਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਮੂਰ੍ਛਯਾ ਪਰਲੋਕੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ
ਅਕਾਸ਼, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ, ਦੂਜਾ ਲੋਕ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲੋ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਵੇਤਾਲਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਨੋ ऽਮ੍ਬਰਂ ਵਨਮ੍ । ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਂ ਖਮ੍ ਅਨ੍ਯਸ੍ ਤੁ ਖਮ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍
ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵਾਲ ਨੂੰ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ੀਵਾਰ੍ਧਨਿਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਨੌਯਾਨਾਸ਼੍ ਚ ਸਦੈਵ ਖੇ । ਵੇਤਾਲਵਚ੍ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਜੋ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਧ-ਸੁੱਤੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦੇ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਾਭਾਵਿਤਮ੍ ਏਤੇषਾਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਅਦੋ ਵਪੁਃ । ਅਭ੍ਯਾਸਜਨਿਤਂ ਭਾਵਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਕਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ
ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਮਨ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਲੀਲਯਾ ਤੁ ਯਥਾਵਸ੍ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ । ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤ੍ਵਾਦਿਤਯੋਦਿਤਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮੈਕਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਬੋਧਵਤੋ ਮੁਨੇਃ । ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਕਥਂ ਕਾਨਿ ਕਦਾ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੇਤਨਾ-ਰੂਪ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਕਦੋਂ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹਸ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਰਸਿ ਯਦ੍ ਦਤ੍ਤੋ ਲੀਲਯਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼ਰ੍ਮਣਃ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਵਾਹਸ੍ਥਿਤਾਰਮ੍ਭਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾਸ਼੍ ਚਿਤੇਃ ਫਲਮ੍
ਜੈਸ਼ਠਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਹੱਥ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਚਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ-ਰੂਪ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
ਬੋਧੋ ਹਿ ਚੇਤਤਿ ਯਥੈਵ ਤਥਾ ਵਿਭਾਤਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ ਤੁ ਖਾਦ੍ ਅਤਿਤਰਾਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਰਾਘਵ ਸ ਏਵ ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਲਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇषੁ ਕਲ੍ਪਿਤਪੁਰੇष੍ਵ੍ ਅਨੁਭੂਤਮ੍ ਏਵ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਿਰਿਤਟੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਣ੍ਡਪਕੋਦਰੇ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਸ਼੍ਵ੍ ਆਯਯਤੁਸ੍ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇ ਏਵ ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੌ
ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮੰਡਪ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਵਨਦੇਵੀਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਕृਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਥ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਦੁਃਖੇ ਗृਹਜਨੇ ਪੁਣ੍ਯਪਾਰਪਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ; ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਣ੍ਡਪਾਕਾਸ਼ਸਂਲੀਨਾ ਲੀਲਾਮ੍ ਆਹ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਾ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਾਂ ਸ੍ਮਯਾਤ੍ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਮੰਡਪ ਦੇ ਖੁਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਹੱਸ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਪ੍ਨਯੋਰ੍ ਮੋਘਕ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਕਥਨਂ ਮਿਥਃ । ਯਥੇਹਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਤਯੋਸ੍ ਸਾ ਸਙ੍ਕਥਾ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਕਰਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਨਾਡੀਪ੍ਰਾਣਾਦੇਰ੍ ऋਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਾ ਤਯੋਃ । ਸਾ ਸਙ੍ਕਥਨਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੋਰ੍ ਇਵ
ਧਰਤੀ, ਨਾਡੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞੇਯਂ ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਦृष੍ਟਾ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸਂਵਿਦਃ । ਈਦृਸ਼ੀਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤਾ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਦ ਪृਚ੍ਛਸਿ
ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?
ਮृਤਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਜੀਵੋ ऽਸੌ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਮੇ । ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਕਿਂ ਨ ਤੈਰ੍ ਦृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਾਸ੍ਮੀਹ ਸੁਤੇਨ ਕਿਮ੍
ਮੇਰੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ?
ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਸੇ ਤਦਾ ਤੇ ਦ੍ਵੈਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਨੂਨਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਨਾਭੂਦ੍ ऋਤੁਸਨ੍ਧਾਵ੍ ऋਤੁਰ੍ ਯਥਾ
ਬਿਨਾ ਅਭਿਆਸ ਦੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਦਵੈਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬਦਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਯੋ ਨ ਯਾਤੋ ऽਸੌ ਕਥਮ੍ ਅਦ੍ਵੈਤਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਾਪਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚ੍ਛਾਯਾਙ੍ਗਾਨੁਭਵਃ ਕੁਤਃ
ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਵੈਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਫਿੱਟ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?
ਲੀਲਾਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਨਾਭ੍ਯਾਸਂ ਤਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ऽਭਵਤ੍ । ਯਦਾ ਭਾਵਸ੍ ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਨ੍ ਨ ਤੇ
ਲੀਲਾ, ਜੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅਸਲ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਤ੍ਯਾਨੁਭਵਾਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਸ੍ ਤੇਨ ਮਾਂ ਯਯੁਃ । ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਵ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਫਲਿਤਂ ਤਵ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਅਜੇ ਵੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਉਹ ਇਰਾਦੇ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ, 'ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ', ਸੁੰਦਰਏ, ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।