ਪਾਦੈਰ੍ ਅਮृਦਿਤਾਮ੍ਲਾਨਪੁष੍ਪਪਲ੍ਲਵਕੋਮਲੈਃ । ਫੁਲ੍ਲਾਬ੍ਜਦਲਮਾਲਾਭੈਰ੍ ਅਸ੍ਪृਸ਼ਦ੍ਭੂਤਲਂ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਨਰਮ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਖਿੜੇ ਕੰਵਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗੇ, ਫਿਰ ਤੁਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਲੀਤਮਾਲषਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸ਼ੁष੍ਕਾਨਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਰੋਚਿषਾਮ੍ । ਆਲੋਕਨਾਮृਤਾਸੇਕੈਰ੍ ਜਨਯਦ੍ ਬਾਲਪਲ੍ਲਵਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਸੁੱਕੇ ਤਾਲ ਅਤੇ ਤਮਾਲਾ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਖੋ ਗਈ ਸੀ, ਨਵੇਂ ਨਰਮ ਕਲਿਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।
ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਵਨਦੇਵੀਭ੍ਯਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਸੁਮਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼ਰ੍ਮਾਥ ਸਾਰ੍ਧਂ ਗृਹਜਨੇਨ ਸਃ
ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਯੇਸ਼ਠ ਸ਼ਰਮਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਪਾਤ ਪਾਦਯੋਰ੍ ਦੇਵ੍ਯੋਸ੍ ਤਯੋਸ੍ ਸਕੁਸੁਮਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਪ੍ਰਾਲੇਯਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰਃ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਾ ਇਵ ਪਦ੍ਮਯੋਃ
ਉਸਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਮਲ-ਪੁਖਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲਾਂ 'ਤੇ ਠੰਢੀ ਓਸ ਦੀ ਵਰਖਾ ਪੈਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਜਯਤਂ ਵਨਦੇਵ੍ਯੌ ਨੋ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਮ੍ ਆਗਤੇ । ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਰਪਰਿਤ੍ਰਾਣਮ੍ ਏਵ ਕਰ੍ਮ ਨਿਜਂ ਸਤਾਮ੍
ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਜਿੱਤਣ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਆਈਆਂ ਹਨ; ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਵਧੇਰੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯਾਵ੍ ਅਭਵਤਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਵ੍ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦਮ੍ਪਤੀ । ਸਰ੍ਵਾਤਿਥੀ ਕੁਲਕਰੌ ਸ੍ਤਮ੍ਭਭੂਤੌ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੰਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਮੂਲ, ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਟਿਕਾਣਾ ਹਨ।
ਤਾਵ੍ ਅਦ੍ਯ ਗृਹਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਪੁਤ੍ਰਪਸ਼ੁਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤੌ ਨਃ ਪਿਤਰੌ ਤੇਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਮਾਪੇ ਘਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਰੁਹ੍ਯ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਗृਹੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਮृਤਾਵ੍ ਉਤ੍ਕਾਸ਼੍ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਮਧੁਰਸ੍ਵਨੈਃ
ਪੰਛੀ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਡਦੇ ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਹਾ ਘੁਰਘੁਰਾਰਾਵਪ੍ਰਲਾਪਕਲਨਾਕੁਲਾ । ਸਰਿਤ੍ਸ੍ਥੂਲਾਸ਼੍ਰੁਧਾਰਾਭਿਃ ਪਰਿਰੋਦਿਤਿ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਗੁਫਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਗੂੰਜਦੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਝਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਹਾਰਿਣ੍ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਾਮ੍ਬਰਪਯੋਧਰਾਃ । ਤਪ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਾਸਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਃ ਪਰਂ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ ਇਤਾ ਦਿਸ਼ਃ
ਝਰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਛਾਤੀ ਉਘੜ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਉਡਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਤਵਿਕ੍ਸ਼ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਕਰੁਣਾਕ੍ਰਨ੍ਦਕਰ੍ਕਸ਼ਃ । ਉਪਵਾਸਪਰੋ ਗ੍ਰਾਮੋ ਦੀਨੋ ਮृਤਿਪਰਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਿੰਡ ਹਰ ਪਾਸੇ ਝਟਕੇ ਤੇ ਜਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਦਇਆ ਭਰੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ, ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜਾ ਤੇ ਮੌਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਦਿਵਸਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਾਯਾਸ੍ਰੁਬਿਨ੍ਦਵਃ । ਗੁਚ੍ਛਲੋਚਨਕੋਸ਼ੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਾਪੋष੍ਣਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਧਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਝੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਓਸ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ, ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਤਪ ਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਜਨਸਞ੍ਚਾਰਾ ਰਥ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰਵਿਧੂਸਰਾਃ । ਵਿਧਵਾ ਵਿਗਤਾਨਨ੍ਦਾਸ੍ ਸਂਸ਼ੂਨ੍ਯਹृਦਯਂ ਗਤਾਃ
ਸੜਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਲੂਣ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਵਿਧਵਾ, ਸੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਖਾਲੀ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਜੜ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਕੋਕਿਲਾਲਿਪ੍ਰਲਾਪਿਨ੍ਯੋ ਵृष੍ਟਿਬਾष੍ਪਹਤਾ ਲਤਾਃ । ਉष੍ਣੋष੍ਣਸ਼੍ਵਸਨਾ ਦੇਹਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਲ੍ਲਵਪਾਣਿਭਿਃ
ਬੇਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਗਰਮ ਤੇ ਤਪਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝਟਕ ਰਹੇ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਥੱਕੀਆਂ, ਕੋਕਿਲ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨਾਲ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਤਧਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਬृਹਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਾਚ੍ ਛਿਲਾਤਲੇ । ਨਿਰ੍ਝਰਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਤਾਪਤਪ੍ਤਸ਼ਰੀਰਕਾਃ
ਇਹ ਝਰਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ।
ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਥਾ ਗਤਸ਼੍ਰੀਕਾ ਮੂਕਾ ਵਿਲੁਲਿਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਅਨ੍ਧੇਨ ਤਮਸਾ ਪੂਰ੍ਣਾ ਗृਹਾ ਗਹਨਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਗੱਲਬਾਤ ਰਹੀ ਤੇ ਨਾ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਮੂਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵੀ ਵਿਖੇੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੁਣ ਉਹ ਘਣੇ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਉਦ੍ਯਾਨਪੁष੍ਪषਣ੍ਡੇਭ੍ਯੋ ਰੁਦਦ੍ਭ੍ਯੋ ਭ੍ਰਮਰਾਰਵੈਃ । ਪੂਤਿਗਨ੍ਧੋ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਾਮੋਦਾਪਰਨਾਮਕਃ
ਬਾਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਦੋਂ ਭੌਂਰੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਵਾਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚੂਤਦ੍ਰੁਮਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਵਿਰਸਾਃ ਪ੍ਰਤਿਵਾਸਰਮ੍ । ਲਤਾਃ ਕृਸ਼ਾ ਵਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਕੁਚਦ੍ਗੁਚ੍ਛਲੋਚਨਾਃ
ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣੀਆਂ, ਬੇਸਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁੱਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਤਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ-ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਸੁੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੁਰਝਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਤੁਮ੍ ਅਮ੍ਬੁਧੌ ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਆਕੁਲਾਃ । ਕੁਲ੍ਯਾਃ ਕਲਕਲਾਲੋਲਾ ਲੋਲਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ ਤਨੁਂ ਭੁਵਿ
ਨਦੀਆਂ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਤਲਬ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ਙ੍ਕਮषਕਾਪਾਤਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਤਿਚਾਪਲਮ੍ । ਕਲਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਵਾਪ੍ਯੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਪੋਖਰ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ, ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੱਛਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਚਲਾਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸੁਰਾਙ੍ਗਨਮ੍ । ਨੂਨਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਨਭੋ ਜਾਤਮ੍ ਅਸ੍ਮਤ੍ਤਾਤਾਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਮ੍
ਅੱਜ ਆਸਮਾਨ ਕਿਨਨਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਦ੍ ਦੇਵ੍ਯੌ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸ਼ੋਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਮਹਤਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਾਮ ਨ ਕਦਾਚਨ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਪਾਣਿਨਾ । ਪਲ੍ਲਵੇਨਾਨਤਾ ਨਮ੍ਰਂ ਮੂਲਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਆਪਣੀ ਨਰਮ ਪੱਤੀ ਨਾਲ ਜੜ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਤੇਨਾਸੌ ਦੁਃਖਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਸਙ੍ਕਟਮ੍ । ਜਹੌ ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਘਨਾਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਗ੍ਰੀष੍ਮਤਾਪਮ੍ ਇਵਾਚਲਃ
ਮਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਸੀਬ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੋ ਗृਹਜਨਸ੍ ਸੋ ऽਥ ਤਯੋਰ੍ ਦੇਵ੍ਯੋਰ੍ ਵਿਲੋਕਨਾਤ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ ਦੁਃਖਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਮृਤਪੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਯਾਸ੍ਯ ਲੀਲਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼ਰ੍ਮਣਃ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਨੋ ਦਤ੍ਤਃ ਕਥਿਤੋ ऽਥਵਾ
ਮਾਂ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਸ਼ਰਮ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
ਬੁਦ੍ਧਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਬੋਧੇਨ ਯੇਨ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਘਕਃ । ਤਸ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡਾਤ੍ਮਤਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯੋਮੈਵਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਮਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਵਾਙ੍ਗ ਸਦ੍ ਇਵ ਭਾਤਿ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਵੇਦਨਾਤ੍ । ਯਥਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵੇਤਾਲੋ ਨ ਭਾਤਿ ਤਦਵੇਦਨਾਤ੍
ਪਿਆਰੇ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਭੂਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਯਥਾ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਤਾ ਭਾਤਾ ਨ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਭਵੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਤਥਾ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਖਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧਂ ਖਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਯਤੇ । ਤਥਾ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਧਾਤੂਨਾਂ ਕੁਡ੍ਯੇ ऽਪਿ ਖ ਇਵੋਦ੍ਯਮਃ
ਜਦੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਤੱਤ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੰਧ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।