ਸਂਸਾਰਸਮ੍ਭਵਸ਼੍ ਚਾਯਂ ਨਿਰ੍ਮੂਲਤ੍ਵਮ੍ ਉਪੈष੍ਯਤਿ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਤਪੱਤਿ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਾਅ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਤਕਲਨਕਾਲਿਮਾਕਲਙ੍ਕਾ ਗਗਨਕਲਾਨ੍ਤਰਨਿਰ੍ਮਲਾ ਬਲੇਨ । ਸਕਲਕਰਣਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਾਨ੍ਤਃ ਕਤਿਪਯਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਾਦ੍ ਭਵਿष੍ਯਸੀਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦੇਹੋ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵਃ । ਅਨੁਭੂਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਤਦ੍ਵਜ੍ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ਦੇਹੋ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਜਾਣਣ 'ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਜਾਗਦਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦੇਹੋ ऽਪਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਵਾਸਨਾਤਾਨਵਾਤ੍ ਤਦ੍ਵਜ੍ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ਦੇਹੋ ऽਪਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸੰਸਕਾਰ ਘਟਣ 'ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਦੇਹਾਨ੍ਤੇ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਚੇਤ੍ਯਤੇ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ਭਾਵਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਤਿਵਾਹਿਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦੇ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਮੁਕ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਾਬੀਜੇ ਯਥੋਦੇਤਿ ਸੁषੁਪ੍ਤਤਾ । ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਵਾਸਨਾਬੀਜੇ ਤਥੋਦੇਤਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯੇਯਂ ਤੁ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਸਨਾ ਸਾ ਨ ਵਾਸਨਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਧਾਨਂ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਸਤਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਸਤਤਾ ਹੈ।
ਯਾ ਸੁਪ੍ਤਵਾਸਨਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸਾ ਸੁषੁਪ੍ਤਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ । ਯਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਵਾਸਨਂ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ ਸ ਘਨੋ ਮੋਹ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੁਪਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਗਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਾੜ੍ਹਾ ਮੋਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਤੁਰ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਥ੍ਯਤੇ । ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਵਿਦਿਤੇ ਪਰਮੇ ਪਦੇ
ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਚੌਥਾ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹਾਲਤ ਜਾਗਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉੱਚਾ ਪਦ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਾ ਯੇਹ ਜੀਵਤਾਂ ਜੀਵਿਤਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਅਮੁਕ੍ਤੈਰ੍ ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਸਾ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅਮੁਕਤ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਪਤਿਤਂ ਚੇਤਃ ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਵਾਸਨਮ੍ । ਆਤਿਵਾਹਿਕਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਹਿਮਂ ਤਾਪਾਦ੍ ਇਵਾਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਕੇ ਬਾਫ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਤਾਂ ਯਾਤਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਤਰੈਰ੍ ਮਨਃ । ਸਰ੍ਗਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਗਤੈਸ੍ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ ਮਿਲਤਿ ਨੇਤਰਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਸੁਖਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਜਗਤਾਂ ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੂਰਨ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਦਾ ਤੇ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਸ੍ ਸ੍ਵਾਭ੍ਯਾਸਾਚ੍ ਛਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ । ਤਦੋਦੇष੍ਯਤਿ ਤੇ ਸ੍ਫਾਰਾ ਦृਸ਼੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਬੋਧਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਅਭਿਆਸ ਕਰ-ਕਰਕੇ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਤਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਤੇ ਯਾਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ । ਯਦਾ ਤਦਾਨ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਲੋਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿਪਾਵਨੀ
ਜਦੋਂ ਸੁਖਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਤਾਨਵੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਰੁ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰੌਢਿਮ੍ ਉਪਾਯਾਤੇ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਇਸ ਲਈ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਯਾਵਨ੍ ਨ ਪੂਰਿਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏष ਨਿਰ੍ਮਲੋ ਬੋਧਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ । ਤਾਵਦ੍ ਦੇਹਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚੰਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਦੇਹ ਇਥੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹੋਰ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।
ਮਾਂਸਦੇਹੋ ਮਾਂਸਦੇਹੇਨੈਵ ਸਂਸ਼੍ਲੇषਮ੍ ऋਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਤੁ ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਰੀਰੇਣ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਮਾਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਜਾਂ ਵਾਪਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਨੁਭਵਮ੍ ਏਵੈਤਦ੍ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍ । ਆਬਾਲਸਿਦ੍ਧਂ ਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਨ ਨਾਮ ਵਰਸ਼ਾਪਵਤ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਜਿਵੇਂ ਅਨੁਭਵ ਹੋਈ ਹੈ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਅਵਬੋਧਘਨਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਦੇਹਸ੍ਯਾਸ੍ਯੈਵ ਜਾਯਤੇ । ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨੂਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਰੀਰਤਾ
ਗਹਿਰੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਇਹੀ ਸਰੀਰ ਸੰਸਾਰਕ ਚਾਹਤਾਂ ਤੋਂ ਉਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਨ ਹੀ ਸਰੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦੇष੍ਯਨ੍ਤੀ ਚ ਸੈषਾਤ੍ਰ ਕੇਨਚਿਨ੍ ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਕੇਵਲਂ ਤੁ ਜਨੈਰ੍ ਦੇਹੋ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੋ ऽਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਂ ਨ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਨ ਚ ਜੀਵਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਕੇ ਕਿਲ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਰ੍ ਮਰਣਜੀਵਿਤੇ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਕੌਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਭੁਲ ਹੈ।
ਜੀਵਿਤਂ ਮਰਣਂ ਚੈਤਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੁषੇ ਯਥਾ । ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਿ ਸ਼ਰੀਰਕੇ
ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ, ਇਸ ਮਨ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਝੂਠੇ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਤਰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਉਪਦਿष੍ਟਂ ਮੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਯਾਮਲਮ੍ । ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼੍ਰੁਤਿਂ ਗਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿषੂਚਿਕਾ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੋਪਕੁਰੁਤੇ ਕੋ ਹਿ ਕੋ ऽਭ੍ਯਾਸਃ ਕੀਦृਸ਼ੋ ऽਥਵਾ । ਸ ਕਥਂ ਪੋषਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪੁष੍ਟੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍
ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਯਦ੍ ਏਵ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਯੇਨ ਯੇਨ ਯਦਾ ਯਦਾ । ਵਿਨਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਤਨ੍ ਨੇਹ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ਏਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ, ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਤਤ੍ਕਥਨਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਬੋਧਨਮ੍ । ਤਦ੍ਗਤਪ੍ਰਾਣਮਨਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭ੍ਯਾਸਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ—ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਂ ਗਤਂ ਪਾਪਂ ਜਨਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮੋਹਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੇਵਕਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਦੁਵੈਤ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਾਭਿਰ੍ ਯੇषਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਰਾਤ੍ਰਯਃ । ਵਾਸਨਾਤਾਨਵੋਤ੍ਕਾਭਿਸ੍ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭ੍ਯਾਸਿਨਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਆਤਮਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਯੇ ਵਿਰਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭੋਗਭਾਵਨਤਾਨਵਮ੍ । ਭਾਵਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਭਵਾਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਭਵ੍ਯਾ ਭੁਵਿ ਜਯਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੋਗਾਂ ਵਾਸਤੇ ਲਾਲਚ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਸਲੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ।
ਉਦਿਤੌਦਾਰ੍ਯਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਰਸਰਞ੍ਜਿਤਾ । ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਯਨ੍ਦਿਨੀ ਯੇषਾਂ ਮਤਿਸ੍ ਤੇ ऽਭ੍ਯਾਸਿਨਃ ਪਰੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਰਸ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਭਿਆਸੀ ਹਨ।