ਯਾਵਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਭੇਦਧੀਸ੍ ਤਵ । ਨੂਨਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਤਦ੍ਰੂਪਾ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਸਿ
ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਮੱਤ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਤਤ੍ਰ ਰੂਢਿਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਾ ਇਮੇ ਯੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਮਦਾਦਯਃ । ਅਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਵਿਤ੍ਤੇਃ ਪਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ ਤੇ ਹਿ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ, ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ, ਉਥੇ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਸ੍ਯੇਵ ਮਮਾਕਸ਼ਮਯਂ ਵਪੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਵਾਤਃ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਹੇਨਾਨੇਨ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹੀ ਸਾਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਦੇਹਾਹਂ ਯਥੈਤੇ ਪਦ੍ਮਜਾਦਯਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਜਗਦਾਦੀਦਮ੍ ਅਙ੍ਗਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਙ੍ਗਨੇ
ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਤਵਾਭ੍ਯਾਸਂ ਵਿਨਾ ਬਾਲੋ ਨਾਕਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਂ ਗਤਃ । ਸ੍ਥਿਤਃ ਕਲਨਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਤੇਨ ਤਨ੍ ਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਸਿ
ਤੇਰੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬੱਚੇ, ਇਹ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਆਤਮਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਂ ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਨਾਨੁਲਭ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਂ ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਨਾਨੁਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਨਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦੇਹਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਿਣੀ । ਤਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਸ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਵਿਦਾਂ ਵਰੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਜੋ ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਸੱਚ ਵੇਖੇਗਾ; ਇਹ ਜਲਦੀ ਕਰ, ਕਰਤਬ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਂ ਸਤ੍ਯਂ ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਨਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸਦੇਹਂ ਵਾ ਵਿਦੇਹਂ ਵਾ ਨੇਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਯਥੇਯਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਗਤਾ । ਤਥਾ ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਯਤਿਃ ਪ੍ਰੌਢਿਮ੍ ਆਗਤਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਿ ਗਚ੍ਛਾਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਗृਹਮ੍ । ਸਹੇਤੀਦਮ੍ ਅਹਂ ਵਚ੍ਮਿ ਕਥਂ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਮ੍ਬ ਹੇ
ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, 'ਆਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਚੱਲੀਏ।' ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਮਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?
ਇਹ ਦੇਹਂ ਇਮਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਪਾਤਿਨਾ । ਚੇਤਸਾ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਯਾਮਿ ਲੋਕਂ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯੇਤਿ ਤੁ
ਇੱਥੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਵ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵ੍ਯੋਮਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤੇ ਯਥਾ ਸਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਖਾਤ੍ਮਕਃ । ਨ ਕੁਡ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਨ ਕੁਡ੍ਯੇਨ ਰੋਧ੍ਯਤੇ ਨਾਪਿ ਕੁਡ੍ਯਹਾ
ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਰਖ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ—ਉਹ ਕੰਧ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੰਧ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੰਧ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਕਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰ੍ਮਾਣਚਿਤ੍ਤਰੂਪਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਕਿਲ । ਪ੍ਰਤਿਭਾਨਮ੍ ਅਤਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਪਰਮਾਦ੍ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਮਨਾਕ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਤਵ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਮਨ-ਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਪਰਮ ਸਤਵ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਯਮ੍ ਏਤਾਦृਸ਼ੋ ਦੇਹੋ ਨੈਨਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਅਨੇਨੈਵ ਤਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਮਿ ਦੇਸ਼ਂ ਗਨ੍ਧਮ੍ ਇਵਾਨਿਲਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਜਲਂ ਜਲੈਰ੍ ਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਵਾਯੁਨਾਨਿਲਃ । ਮਿਲਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਨੋਦੇਹੋ ਦੇਹੈਰ੍ ਅਨ੍ਯੈਰ੍ ਮਨੋਮਯੈਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਹਵਾ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਹੋਰ ਮਨ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਤਾਂ ਸਂਵਿਦ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਪਾਰ੍ਥਿਵਸਂਵਿਦਾ । ਏਕਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਨਾਸ਼ੈਲਸ਼ੈਲਯੋਃ ਕ੍ਵਾਹਤਿਰ੍ ਮਿਥਃ
ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਆਤਿਵਾਹਿਕ ਏਵਾਯਂ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਦੇਹਕਃ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਗृਹੀਤਸ਼੍ ਚਿਰਭਾਵਨਾਤ੍
ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਇਕ ਰਾਹ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਮਾਨਵ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਯਥਾ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਧ੍ਯਾਨੇ ਯਥਾ ਭ੍ਰਮੈਃ । ਯਥਾ ਵ੍ਯਸਨਿਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਤ੍ਤਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਭਟਕਣ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲੱਗ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ—
ਵਾਸਨਾਤਾਨਵਂ ਨੂਨਂ ਯਦਾ ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ । ਤਦਾਧਿਭੌਤਿਕੀਭਾਵਂ ਪੁਨਰ੍ ਏਤਿ ਨ ਦੇਹਕਃ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਭੌਤਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹਤ੍ਵਪ੍ਰਤ੍ਯਯੇ ਘਨਤਾਂ ਗਤੇ । ਤਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਦੇਹੋ ਦਸ਼ਾਮੋਹੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੰਨਤਾ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਠੋਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਨਤਾ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰੈष ਨਾਸ਼ਾਨਾਸ਼ਕ੍ਰਮੋ ਭਵੇਤ੍ । ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਤ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਵ ਨਾਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਅਤੇ ਨਾਸ-ਬਚਾਅ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮੇ ਨष੍ਟੇ ਸਤ੍ਯਬੋਧਵਸ਼ਾਤ੍ ਸੁਤੇ । ਸਰ੍ਪੋ ਨ ਨष੍ਟਸ੍ ਤਨ੍ ਨष੍ਟੋ ਵੇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਕੇਵ ਸਙ੍ਕਥਾ
ਜਦੋਂ ਰੱਸੀ ਵਿਚ ਸੱਪ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਪ ਨਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੇਮਤਲਬ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਤ੍ਯਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਧਿਭੌਤਿਕਃ । ਤਥਾਤਿਵਾਹਿਕਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਧਿਭੌਤਿਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
ਕਲ੍ਪਨਾ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤੇਤ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਯਦਿ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਸਾ ਸ਼ਿਲਾ ਸਮਪਾਸ੍ਤੈਵ ਯਾ ਨੇਹਾਸ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਪਰਾਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਦਂ ਦੇਹਾਦਿਕਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਇਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਯਂ ਭਦ੍ਰੇ ਪਸ਼੍ਯਾਮੋ ਨਾਸਿ ਪਸ਼੍ਯਸਿ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਪਿਆਰੀਏ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।
ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਭਵੇਚ੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਨਾਕਲਿਤਂ ਯਦਾ । ਤਦਾ ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਏਕਂ ਸ੍ਵਤ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਇਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦ੍ਯਵਿਭਾਗਿਨਿ । ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਪਰੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਕਲ੍ਪਨਾਵਸਰਃ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਪਰਮ ਸੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸਾ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਕਲਪਨਾ ਲਈ ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਟਕਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਹੇਮ੍ਨਿ ਤਰਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਯਥਾਮ੍ਭਸਿ । ਸਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਾਦਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਕੜੇ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਹਕੀਕਤ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ—
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਨੁਭਵੇ ਤਥਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਚਿਤ੍ਪਦੇ । ਕਲ੍ਪਨਂ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਾਤ੍ਮ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਅਨਾਮਯਾਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਚ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਤੇ ਚਿੱਤ ਦੇ ਪਦ ਵਿੱਚ, ਆਤਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ ਪਾਂਸੁਃ ਪਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਕਲਾ । ਅਕਲਾਕਲਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਜਂ ਤਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਹ ਇਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਜਨਮਾ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।