ਇਦਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸਦਨਂ ਤਦ੍ਗੇਹਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਗਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾ ਤਚ੍ ਚ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਘਰ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਾਣ ਕਿ ਮੈਂ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਗਮਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਪ੍ਰਮਾਣਾਨ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਪ੍ਰਦੀਪਵਤ੍
ਸੁਪਨੇ, ਮਿਲਾਪ, ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੇਹੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਦ੍ਵਿਜਜੀਵਸ੍ ਤਦਨ੍ਤਰੇ । ਸਸਮੁਦ੍ਰਵਨਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਸ੍ਥਿਤਾਬ੍ਜ ਇਵ षਟ੍ਪਦੀ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮੱਖੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੇਲਵੇ ਕੋਟਰੋਦਰੇ । ਇਦਂ ਪਤ੍ਤਨਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਝਲਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਦੀ ਨੋਕ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੇ ਤਨ੍ਵਿ ਤਵੇਦਂ ਸਦਨਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਅਣੁਮਾਤ੍ਰੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਗਜਵृਨ੍ਦਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਘਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਰਮਾਣੌ ਪਰਮਾਣੌ ਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਸੇ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਗਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇਨੈਤਨ੍ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖ੍ਯਤੇ
ਹਰ ਇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਚੇਤਨਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਗਿਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅष੍ਟਮਂ ਦਿਵਸਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ ਸ ਮृਤਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਗਤੋ ਵਰ੍षਗਣੋ ऽਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਤਃ ਕਥਮ੍ ਇਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਅਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਪਰਮ ਮਾਤਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦੇਸ਼ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਯਥਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਾਲਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵੇਤਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾ ਸ਼ृਣੁ
ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸਹੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਯਥੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਾਵਭਾਸਨਮ੍ । ਤਥੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਣਕਲ੍ਪਾਵਭਾਸਨਂ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਕਲ੍ਪਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਤ੍ਵਤ੍ਤਾਮਤ੍ਤਾਤ੍ਮਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਯਥਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਸ੍ਯ ਵਤ੍ਸੇ ਕ੍ਰਮਮ੍ ਇਮਂ ਸ਼ृਣੁ
ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਲਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਭ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਨੁਭੂਯ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜੀਵੋ ਮਿਥ੍ਯਾਮਰਣਮੂਰ੍ਛਨਾਮ੍ । ਤਦੈਵੋਨ੍ਮੇषਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਜੀਵ ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਝੂਠੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹਣ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧੇਯੋ ऽਹਮ੍ ਇਹਾਧਾਰੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਤਤਿ । ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਮਾਨ੍ ਦੇਹੋ ਮਮਾਯਮ੍ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਾਂ,' ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਹੱਥ ਪੈਰ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਹੈ।'
ਯਦੈਵ ਚੇਤਤਿ ਵਪੁਸ੍ ਤਦੈਵੇਦਂ ਸ ਚੇਤਤਿ । ਏਤਸ੍ਯਾਹਂ ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਰ੍षਾਣੀਮਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇਹ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਇਸ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਾਲ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਨ.'
ਇਮੇ ਮੇ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਰਮ੍ਯਾ ਮਮੇਦਂ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍ । ਜਾਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਭਵਂ ਬਾਲੋ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤੋ ऽਹਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ
'ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੁਹਣਾ ਘਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ.'
ਬਾਨ੍ਧਵਾਸ਼੍ ਚਾਸ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤਥੈਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਘਨੈਕ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
ਏਵਂ ਨਾਮੋਦਿਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਤੇਸ੍ ਸਂਸਾਰषਣ੍ਡਕੇ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਉਭਰਿਆ ਜਾਂ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦ੍ਰष੍ਟਰਿ ਯਦ੍ਵਚ੍ ਚਿਤ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯੇ ਚਿਦ੍ ਏਵ ਸਾ । ਸਰ੍ਵਦੈਕਤਯਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਦਾ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਇਕੱਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ.
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਤਥੋਦੇਤਿ ਪਰਲੋਕਦृਸ਼ਾ ਚਿਤਿਃ । ਪਰਲੋਕੇ ਯਥੋਦੇਤਿ ਤਥੈਵੇਹਾਪ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਸਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਉਭਰਦੀ ਹੈ; ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਉਭਰਦੀ ਹੈ.
ਤਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਰਲੋਕੇਹਲੋਕਾਨਾਮ੍ ਅਸਤਾਂ ਸਤਾਂ । ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਵੀਚੀਨਾਮ੍ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਸੁਪਨੇ, ਪਰਲੋਕ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ — ਚਾਹੇ ਝੂਠੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਚੇ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਅਤੋ ऽਜਾਤਮ੍ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਅਜਾਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨਾਸ਼ਿ ਚ । ਖਰੂਪਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਚ੍ ਚ ਭਾਤਿ ਚਿਦ੍ ਏਵ ਸਾ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਜੰਮਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੰਮਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥੈषਾ ਚੇਤ੍ਯਨਿਰ੍ਹੀਨਾ ਪਰਮਵ੍ਯੋਮਰੂਪਿਣੀ । ਸਚੇਤ੍ਯਾਪਿ ਤਥੈਵੈषਾ ਪਰਮਵ੍ਯੋਮਰੂਪਿਣੀ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ ਇਹ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਅਤੋ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਵੀਚਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਵ ਵਾਰਿਤਾ । ਵੀਚਿਤ੍ਵਂ ਚ ਨ ਚੈਵਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਵਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਤੇ ਲਹਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਾਂਗ।
ਸੈਵ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਾਪ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਦृਸ਼੍ਯੋ ऽਰ੍ਥਃ ਕੁਤੋ ऽਤੋ ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਧੀਃ
ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਨਿਮੇषੇਣੈਵ ਜੀਵਸ੍ਯ ਮृਤਿਮੋਹਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੀਵ ਦੇ ਮਰਨ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਸਿਰਫ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਦੇਸ਼ਂ ਯਥਾਕਾਲਂ ਯਥਾਰਮ੍ਭਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਯਥੋਤ੍ਪਾਦਂ ਯਥਾਮਾਤृ ਯਥਾਪਿਤृ ਯਥੌਰਸਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,
ਯਥਾਵਯੋ ਯਥਾਸਂਵਿਦ੍ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਯਥੇਹਿਤਮ੍ । ਯਥਾਬਨ੍ਧੁ ਯਥਾਭृਤ੍ਯਂ ਯਥੇਹਾਸ੍ਤਮਯੋਦਯਮ੍
ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੌਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,
ਅਜਾਤਮ੍ ਏਵ ਜਾਤੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਿਦ੍ਵਪੁਃ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ
ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਜਨਮਿਆ ਨਹੀਂ,' ਅਤੇ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਰਤਬ, ਵਸਤੂ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮृਤੇਰ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਵਪੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੌਵਨਮ੍ । ਏषਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤ੍ਵ੍ ਏष ਬਾਲੋ ऽਭੂਵਮ੍ ਅਹਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ
ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਬਚਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ,' ਇੰਝ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨੁਭੂਤੋ ऽਨੁਭੂਤੋ ਵਾ ਯਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਮृਤਿਮਯਃ ਕ੍ਰਮਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਤਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਸ੍ਯੇਵ ਫਲੋਦਯਃ
ਜੋ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਨੁਭਵਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਫਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮੇषੇਣੈਵ ਸਕਲੋ ਗਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ । ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਅਭੂਤ੍
ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਲਈ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।