ਸ ਤੇ ਭਰ੍ਤਾਦ੍ਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੂਪਤ੍ਵਮ੍ ਆਗਤਃ । ਯਾਸਾਵ੍ ਅਰੁਨ੍ਧਤੀ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਸਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਙ੍ਗਨੇ
ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੁਣ ਵਧੀਕ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਤੂੰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਣ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹੇਮੌ ਕੁਰੁਤੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤੌ ਭਵਨ੍ਤੌ ਸੁਦਮ੍ਪਤੀ । ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਵ੍ ਇਵ ਨਵੌ ਭੁਵਿ ਜਾਤੌ ਸ਼ਿਵਾਵ੍ ਇਵ
ਇਥੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਵਧੀਆ ਜੋੜੇ ਹੋ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕਾ ਵਾਂਗ।
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਸ੍ ਸਂਸृਤਿਭ੍ਰਮਃ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵ ਜੀਵਸ੍ਵਰੂਪਧृਤ੍
ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੀ ਜੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਵਿਚ ਭਟਕਣਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਾਵਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਜੀਵ ਦੀ ਸੁਰਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਭ੍ਰਮਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਚ੍ ਚਿਦਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਭ੍ਰਮੋ ऽਯਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਃ । ਅਸਤ੍ਯ ਏਵ ਚਾਸਤ੍ਯਾਦ੍ ਭਵਤੋਰ੍ ਭਵਭਙ੍ਗਦਃ
ਇਸ ਭਟਕਾਵੇ ਤੋਂ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਹੀ ਪਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਝੂਠ ਹੈ, ਪਰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਯਃ ਕਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੁਜ੍ਝਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਗੋ ਨਿਰਰ੍ਗਲਾਨਲ੍ਪਬੋਧਾਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਕੌਣ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਭਟਕਾਵੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ? ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚਿਰਂ ਚਾਰੁਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਾ । ਭੂਤ੍ਵੋਵਾਚ ਵਚੋ ਲੀਲਾ ਲੀਲਾਲਸਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੀਲਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਜਾਇਬੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਲੀਲਾ ਨੇ ਖੇਡ ਭਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।
ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਦ੍ਵਚਨਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਥਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਈਦृਸ਼ਮ੍ । ਕ੍ਵ ਵਿਪ੍ਰਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਕ੍ਵੇਮੇ ਵਯਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਕਹਿਆ ਕਿਵੇਂ ਝੂਠ ਨਿਕਲਿਆ? ਉਥੇ ਵਿਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਖੜੇ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ?
ਤਾਦृਗ੍ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਂ ਸਾ ਭੂਸ੍ ਤੇ ਸ਼ੈਲਾਸ੍ ਤਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਕਥਂ ਮਾਨ੍ਤਿ ਗृਹਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਮਦ੍ਭਰ੍ਤਾ ਯੇष੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਲੋਕ, ਉਹ ਧਰਤੀ, ਉਹ ਪਹਾੜ, ਉਹ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਮਤ੍ਤ ਐਰਾਵਣੋ ਬਦ੍ਧਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਣਕੋਦਰੇ । ਮषਕੇਨ ਕृਤਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਿਂਹੌਘੈਰ੍ ਅਣੁਕੋਟਰੇ
ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਏਰਾਵਣ ਇੱਕ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮੱਛਰ ਅਣੂ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਮੇਰੁਰ੍ ਨਿਗੀਰ੍ਣੋ ਮਧੁਪਾਯਿਨਾ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਭ੍ਰਗਰ੍ਜਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰੇ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਹਿਣਃ
ਪਦਮ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਧੁ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ; ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਮੋਰ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
ਅਸਮਞ੍ਜਸਮ੍ ਏਵੈਤਦ੍ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਤਥਾ ਗृਹਾਨ੍ਤਃ ਪृਥਿਵੀ ਸ਼ੈਲਾਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਅਸਮਞ੍ਜਸਮ੍
ਇਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਅਕਲਪਨਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਅਕਲਪਨਯੋਗ ਹਨ।
ਯਥਾਵਦ੍ ਏਤਦ੍ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਕਥਯਾਮਲਯਾ ਧਿਯਾ । ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਗृਹੀਤੇ ਹਿ ਨੋਦ੍ਵਿਜਨ੍ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਘਬਰਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨਾਹਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਦਾਮੀਦਂ ਯਥਾਵਚ੍ ਛृਣੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਭੇਦਨਂ ਨਿਯਤੀਨਾਂ ਹਿ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨਾਸ੍ਮਦਾਦਿਭਿਃ
ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ। ਕਿਸਮਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਿਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵ ਯਾਮ੍ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਤਾਂ ਮਯਾ ਭਿਨ੍ਨਾਂ ਕੋ ऽਪਰਃ ਪਾਲਯਿष੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਤਾ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਹੱਦ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਹ ਹੱਦ ਤੋੜ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇਗਾ?
ਸਗ੍ਰਾਮਂ ਦ੍ਵਿਜਜੀਵਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਸਦ੍ਮਨਿ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵੇਦਂ ਮਹੀਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮੈਵ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਸਮੇਤ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀ ਸਾ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਲੁਪ੍ਤਾ ਯੁਵਯੋਰ੍ ਉਦਿਤਾਨ੍ਯਥਾ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਏਤਨ੍ਮਰਣਮ੍ ਅਙ੍ਗਨੇ
ਪੁਰਾਣੀ ਯਾਦ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਮਿਟ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਨਵੀਂ ਯਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਗਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ ਯਥਾ । ਯਥਾ ਕਥਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੋ ਮਰੁਭੂਮੌ ਯਥਾ ਜਲਂ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੇਹਸ੍ਯ ਸਸ਼ੈਲਵਨਪਤ੍ਤਨਾ । ਇਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਿਤਾ ਭੂਮਿਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦਰ੍ਸ਼ਯੋਰ੍ ਇਵ
ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ।
ਅਸਤ੍ਯੈਵੇਯਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਸਤ੍ਯੇਵ ਘਨਸਰ੍ਗਤਾ । ਤਸ੍ਯਾਸਤ੍ਯਾਵਭਾਸਸ੍ਯ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਕੋਸ਼ਕੋਟਰੇ
ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਪਰ ਘਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਸੱਚੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਝੂਠੀ ਦਿੱਖ ਲਈ।
ਅਸਤ੍ਯਾਦ੍ ਯਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਯਾ ਨਾਮ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ । ਮृਗਤृष੍ਣਾਤਰਙ੍ਗਿਣ੍ਯਾਸ੍ ਤਰਙ੍ਗੋ ऽਪਿ ਨ ਸਤ੍ਯਤਃ
ਝੂਠ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਯਾਦ ਨਾਲ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਦਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸਦਨਂ ਤਦ੍ਗੇਹਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਗਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾ ਤਚ੍ ਚ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਘਰ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਾਣ ਕਿ ਮੈਂ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਗਮਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਪ੍ਰਮਾਣਾਨ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਪ੍ਰਦੀਪਵਤ੍
ਸੁਪਨੇ, ਮਿਲਾਪ, ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੇਹੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਦ੍ਵਿਜਜੀਵਸ੍ ਤਦਨ੍ਤਰੇ । ਸਸਮੁਦ੍ਰਵਨਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਸ੍ਥਿਤਾਬ੍ਜ ਇਵ षਟ੍ਪਦੀ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮੱਖੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੇਲਵੇ ਕੋਟਰੋਦਰੇ । ਇਦਂ ਪਤ੍ਤਨਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਝਲਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਦੀ ਨੋਕ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੇ ਤਨ੍ਵਿ ਤਵੇਦਂ ਸਦਨਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਅਣੁਮਾਤ੍ਰੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਗਜਵृਨ੍ਦਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਘਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪਰਮਾਣੌ ਪਰਮਾਣੌ ਸਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਸੇ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਗਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇਨੈਤਨ੍ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖ੍ਯਤੇ
ਹਰ ਇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਚੇਤਨਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਗਿਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅष੍ਟਮਂ ਦਿਵਸਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ ਸ ਮृਤਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਗਤੋ ਵਰ੍षਗਣੋ ऽਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਤਃ ਕਥਮ੍ ਇਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਅਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਪਰਮ ਮਾਤਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦੇਸ਼ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਯਥਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਾਲਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵੇਤਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾ ਸ਼ृਣੁ
ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸਹੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਯਥੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਾਵਭਾਸਨਮ੍ । ਤਥੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਣਕਲ੍ਪਾਵਭਾਸਨਂ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਕਲ੍ਪਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਤ੍ਵਤ੍ਤਾਮਤ੍ਤਾਤ੍ਮਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਯਥਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਸ੍ਯ ਵਤ੍ਸੇ ਕ੍ਰਮਮ੍ ਇਮਂ ਸ਼ृਣੁ
ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਲਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਭ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।