ਪ੍ਰਾਪ ਸਾ ਤਮਸਾਨ੍ਧਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਰਣਮ੍ ਆਗਤੇ । ਦੀਪਜ੍ਵਾਲਾਲਵੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸਦ੍ਮਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵ ਭੂषਿਤਾ
ਮੌਤ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅੰਧੇਰੇ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦੀ ਰੌਣਕ, ਜੋ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਮੁੱਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਪ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨਾਸੌ ਬਾਲਾ ਵਿਰਸਤਾਂ ਗਤਾ । ਯਥਾ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਵਿਨੀ ਸ੍ਰੋਤਃਕ੍ਸ਼ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਾਮਵਿਧੂਸਰਾ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕੁੜੀ ਸੁੱਕ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਨਦੀ ਸੁੱਕ ਕੇ ਮਲ-ਮਟਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਿਨੀ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਮੌਨਾਸਕ੍ਤਾ ਵਿਯੋਗਿਨੀ । ਬਭੂਵ ਚਕ੍ਰਵਾਕੀਵ ਮਾਨਿਨੀ ਮਰਣੋਨ੍ਮੁਖੀ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੋ ਕੇ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਕਵਾਕ ਪੰਛੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਾਮ੍ ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਵਿਹ੍ਵਲਾਂ ਸਕृਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਭਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਸ਼ਫਰੀਂ ਹ੍ਰਦਸ਼ੋषਵਿਹ੍ਵਲਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾ ਵृष੍ਟਿਰ੍ ਇਵਾਨ੍ਵਕਮ੍ਪਤ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਦਇਆ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਵਰਖਾ, ਝੀਲ ਸੁੱਕਣ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈ ਮਛਲੀ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਵੀਭੂਤਮ੍ ਇਮਂ ਵਤ੍ਸੇ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪੁष੍ਪਕਮ੍ਬਲੈਃ । ਆਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਹ ਤ੍ਵਂ ਪੁਨਰ੍ ਏਨਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਪੁੱਤ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਲਾਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਇੱਥੇ ਰੱਖ ਦੇ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਲਵੇਂਗੀ।
ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਮ੍ਲਾਨਿਮ੍ ਏष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨੋ ਨ ਚੈष ਵਿਨਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ । ਭੂਯਸ਼੍ ਚ ਤਵ ਭਰ੍ਤਾਯਮ੍ ਅਚਿਰੇਣ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਫੁੱਲ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਉਹ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੁੜ ਤੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਤਦੀਯਸ਼੍ ਚ ਜੀਵੋ ऽਸਾਵ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਸ੍ ਤਵ । ਨ ਨਿਰ੍ਗਮਿष੍ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਮਣ੍ਡਪਾਤ੍
ਇਸ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇਗੀ।
षਟ੍ਪਦਸ਼੍ਰੇਣਿਨਯਨਾ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯੇਤਿ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ । ਸਾ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾਗਤ੍ਯ ਪਯੋਭਿਰ੍ ਇਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀ
ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜੋ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਢਾੜਸ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਮੁੜ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪੁष੍ਪਪੂਰਪ੍ਰਗੋਪਿਤਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾਤਿष੍ਠਤ੍ ਕृਪਣੇਵ ਨਿਧਾਨਿਨੀ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਛੱਡ ਆਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਢਾੜਸ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਔਰਤ ਆਪਣਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਰੱਖ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਦਿਨੇ ਸੈਕਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮਣ੍ਡਪੇ । ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਜਨੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਹृਤੇ
ਉਸੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ,
ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਂ ਭਗਵਤੀਂ ਦੇਵੀਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਮਹਾਧਿਯਾ । ਦੁਃਖਾਦ੍ ਆਹ੍ਵਾਯਯਾਮ੍ ਆਸ ਸੋਵਚ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤਾਮ੍
ਉਸਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਜ੍ਯਾਪਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਆਈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।
ਕਿਂ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸੇ ਧਤ੍ਸੇ ਕਿਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼ੋਕਿਤਾਮ੍ । ਸਂਸਾਰੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਯੋ ਭਾਨ੍ਤਿ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁਵਨ੍ ਮੁਧਾ
ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਬੱਚੀਏ? ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁੱਖੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਵਿਅਰਥ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਮਮਾਮ੍ਬ ਸ੍ਥਿਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਕਿਂ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਕੀਦृਸ਼ਃ । ਸਮੀਪਂ ਨਯ ਮਾਂ ਤਸ੍ਯ ਨੈਕਾ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍
ਮਾਂ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ, ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਚਿਤ੍ਤਾਕਾਸ਼ਂ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਚ ਤृਤੀਯਕਮ੍ । ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਮਨ ਦਾ ਅਕਾਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਅਕਾਸ਼ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੋਹਣੀਏ, ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਮਣ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਹਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮ ਨਾਨਾਨਾਨੈਵ ਨਿਰ੍ਵਪੁਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਤੂੰ' ਦੇ ਭੇਦ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਭਿਤ੍ਤਿਮਯਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਕਲ੍ਪਨਾਰੂਪਿਤਂ ਜਗਤ੍ । ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਕਂ ਦੇਸ਼ਤੁਲਾਪੂਰਣਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਨ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਜਾਂ ਅਸਲ ਭਰਾਵਾ ਨਹੀਂ।
ਤਚ੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੈਕ੍ਯਭਾਵਨਾਤ੍ । ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ऽਥਾਨੁਭੂਯਤੇ
ਜਿਸਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਸਂਵਿਦੋ ਮਧ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਤ੍ । ਨਿਮੇषੇਣ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਂ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਜਾਣ ਵਿੱਚ, ਚੇਤਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਹਣੀਏ, ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਇਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਰਸ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਏषਿ ਚੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਪਦਂ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋष੍ਯ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏਂ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਇਰਾਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੂੰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਭਾਵਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਤਦ੍ ਆਪ੍ਯਤੇ । ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਮਦ੍ਵਰੇਣਾਸ਼ੁ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਨ ਅਣਹੋਣੀ ਦੀ ਸੂਝ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰਏ, ਤੂੰ ਇਹਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾ ਲਵੇਂਗੀ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਯਯੌ ਦੇਵੀ ਦਿਵ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍ । ਲੀਲਾ ਤੁ ਲੀਲਯੈਵਾਸੀਨ੍ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਭਾਕ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਅਪਨੇ ਦਿਵਯ ਠਿਕਾਣੇ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਲੀਲਾ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਤਤ੍ ਤਤ੍ਯਾਜ ਨਿਮੇषੇਣ ਸਾਨ੍ਤਃਕਰਣਪਞ੍ਜਰਮ੍ । ਸ੍ਵਦੇਹਂ ਖਮ੍ ਇਵੋਡ੍ਡੀਨਾ ਨਿਜਨੀਡਂ ਵਿਹਙ੍ਗਮੀ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਨ ਦੀ ਕੈਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਲਯਾਮ੍ਬਰੇ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਨੇ ਬਹੁਰਾਜਕੇ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ।
ਸਿਂਹਾਸਨਸਮਾਰੂਢਂ ਜਯ ਜੀਵੇਤਿ ਸਂਸ੍ਤੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਂ ਮਣ੍ਡਲਾਨੇਕਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਹਰ੍ਤੁਮ੍ ਆਦृਤਮ੍
ਉਹ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲੋਕ 'ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ! ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ!' ਆਦਿ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਤਾਕਾਮਞ੍ਜਰੀਕੀਰ੍ਣਰਾਜਧਾਨੀਗृਹਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਿਤਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮੁਨਿਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਟੋਲ ਖੜੇ ਸਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦ੍ਵਾਰਗਾਸਙ੍ਖ੍ਯਲਲਨਾਲੋਕਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਪਸ਼੍ਚਿਮਦ੍ਵਾਰਗਾਸਙ੍ਖ੍ਯਰਾਜਰਾਜੇਸ਼ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬੇਅੰਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਰਾਜੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹਕੂਮਤਦਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਤ੍ਤਰਦ੍ਵਾਰਗਾਸਙ੍ਖ੍ਯਰਥਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ । ਏਕਭृਤ੍ਯਵਿਨਿਰ੍ਣੀਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨੌਕਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰ੍ਣਾਟਨਾਥਰਚਿਤਪੂਰ੍ਵਦੇਸ਼ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸੁਰਾष੍ਟ੍ਰਾਧਿਪਨਿਰ੍ਣੀਤਸਰ੍ਵਮ੍ਲੇਚ੍ਛੋਤ੍ਤਰਾਪਥਮ੍
ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਰਣਾਟਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਾਲਵੇਸ਼ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਤਙ੍ਗਣਮ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਬ੍ਧਿਤਟਾਯਾਤਲਙ੍ਕਾਦੂਤਵਿਨੋਦਿਤਮ੍
ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਕੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪੂਰ੍ਵਾਬ੍ਧਿਤਟਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਿਦ੍ਧੋਕ੍ਤਗਗਨਾਪਗਮ੍ । ਉਤ੍ਤਰਾਬ੍ਧਿਤਟਾਯਾਤਦੂਤਵਰ੍ਣਿਤਗੁਹ੍ਯਕਮ੍
ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢਾ ਮਹਿੰਦਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਬਾਰੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਵੱਡੀ ਰਾਜ਼ਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।