ਗਗਨਮ੍ ਇਵ ਸੁਸ਼ੂਨ੍ਯਭੇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਮਹਾਚਿਤੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਯਾਃ । ਪਰਮਪਦਮਯਂ ਸਮਸ੍ਤਦृਸ਼੍ਯਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵਾਨ੍ ਭਵਾਨੁਭੂਤੇਃ
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਵੰਡ ਤੇ ਪੂਰੀ ਖਾਲੀਤਾ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ—ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਸਭਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਈ।
ਜਗਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਯਥਾ ਹਿ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍ । ਵਿਮਲੇ ਭਾਤਿ ਖਾਤ੍ਮੈਵ ਜਗਚ੍ ਚਿਦ੍ਗਗਨੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਕੇਵਲ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣੈਵ ਭਾਤੀਵ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾ । ਚਿਤ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਨ ਚ ਸੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਾ ਨ ਚੋਤ੍ਕਰ੍ਤਾਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਕਮਲ ਦੇ ਸਥੰਭ ਤੇ ਉਕਰੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਸਥੰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਉਕਰਾਈ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਉਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਜਲਾਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਾ ਅਪਿ । ਵਿਦਿ ਵੇਦ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤੀਵ ਪਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਵਿਦਸ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਭਰਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ।
ਜਲਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਸੂਰ੍ਯਾਭਾਜਾਲਕਾਰਚਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਜਗਦ੍ਭਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਣੁਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਥਾਚਲਾਃ
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਠੋਸ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਣੂ ਲਈ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ਭਾਨਮ੍ ਅਭਾਨਾਭਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਤਿਰੇਕਤਃ । ਜਲਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਜਾਲਂ ਤੁ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕਾਨੁਭੂਤਿਦਮ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼, ਜੋ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ ਨਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਭੂਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪੀਮਾਨਿ ਜਗਤਿ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਿਣਿ । ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦੀਨਿ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੋਰ੍ ਇਵ
ਇਸ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਿਣ੍ਡਗ੍ਰਹੇ ਸਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣਿ । ਮਰੁਨਦ੍ਯਾਂ ਜਲਮ੍ ਇਵ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਸ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਦੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਪਿਣ੍ਡਗ੍ਰਾਹੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੋਪਮੇ । ਮਰੌ ਸਰਿਦ੍ ਇਵਾਭਾਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਤਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰੂਪਿਣੀ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਦੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭ੍ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਰਿਣੇਵ ਜਗਤਾ ਤੁਲਾਦੇਸ਼ੌ ਨ ਕੌਚਨ । ਪੂਰਿਤੌ ਕਲਨੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਕੇਵਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਤੋਲ ਜਾਂ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਰੂਪਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਸਲ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ।
ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਜ੍ਞਵਿਜ੍ਞਾਤਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦਾਰ੍ਥਭਾਵਨਮ੍ । ਜਗਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਮ੍ ਅਰ੍ਥੇ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਿਨ੍ਨਤਾ
ਅਜਾਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ 'ਜਗਤ' ਤੇ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਜਗਤ', 'ਬ੍ਰਹਮ' ਤੇ 'ਖ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਇਦਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਭਾਨੋਰ੍ ਭਾਨਂ ਨਭਃ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਥਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਯਥਾ ਮੇਘਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਾਰਿਦਃ
ਇਹ ਚਿੱਤ ਤੇ ਅਚਿੱਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਮਕ, ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਬੱਦਲ ਅਸਲ ਬੱਦਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਪੁਰਵਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਥਾ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਜਗਤ੍ ਪ੍ਰਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਗਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਲਪਿਤ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਦ੍ਰੂਪਂ ਜਗਦ੍ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍ । ਸ਼ੂਨ੍ਯੌ ਵ੍ਯੋਮਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦੌ ਪਰ੍ਯਾਯੌ ਵਿਦ੍ਧਿ ਚਿਨ੍ਮਯੌ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਜਗਤ ਜੋ ਅਜਾਣ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ-ਰੂਪ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ। 'ਸ਼ੂਨ' ਤੇ 'ਅਕਾਸ਼-ਜਗਤ' ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹੀ ਸੁਰਤ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਜਗਦਾਦੀਹ ਦृਸ਼੍ਯਕਮ੍ । ਅਨਾਖ੍ਯਮ੍ ਅਨਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ—ਨ ਜਗਤ, ਨ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਨ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼। ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਨਾਮਾ ਤੇ ਅਣਪ੍ਰਗਟ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ ਏਵ ਮਹਾਕਾਸ਼ਂ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਭਿਤ੍ਤਿਮਤ੍ । ਤਦ੍ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯਾਣੁਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁਲਾਯਾਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਰਪੂਰਕਮ੍
ਜਗਤ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਥਾਂ ਜਾਂ ਤੂਲ, ਜੋ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਆਕਾਸ਼ਰੂਪਮ੍ ਏਵਾਚ੍ਛਂ ਪਿਣ੍ਡਗ੍ਰਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵ੍ਯੋਮਮਯਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼-ਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਰੂਪ ਫੜਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਅਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਾਰਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ-ਸ਼ਹਿਰ।
ਅਤ੍ਰੇਦਂ ਮਣ੍ਡਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼੍ਰਵਣਭੂषਣਮ੍ । ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਯਥੈषੋ ऽਰ੍ਥਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਤੇ
ਹੁਣ, ਮੰਡਪ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੋਭਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਅਰਥ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸਦ੍ਬੋਧਵृਦ੍ਧਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ । ਮਣ੍ਡਪਾਖ੍ਯਾਨਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਯੇਨ ਬੋਧੋ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਮੰਡਪ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭੂਦ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹੀਪੀਠੇ ਕੁਲਪਦ੍ਮੋ ਵਿਕਾਸਵਾਨ੍ । ਪਦ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨृਪਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋ ऽਤਿਕੋਸ਼ਵਾਨ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਦਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਪਾਲਨੇ ऽਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਦ੍ਵਿषਤ੍ਤਿਮਿਰਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਕਾਨ੍ਤਾਕੁਮੁਦਿਨੀਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦੋषਤृਣਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਦੇ ਕਵਲਾਂ ਲਈ ਚੰਦ ਸੀ; ਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਘਾਹ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਸੀ।
ਮੇਰੁਰ੍ ਵਿਬੁਧਵृਨ੍ਦਾਨਾਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦ੍ਭਵਾਰ੍ਣਵਃ । ਸਰਸ੍ ਸਦ੍ਗੁਣਹਂਸਾਨਾਂ ਕਲਾਕਮਲਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਬੁਧੀਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਭਰਦੀ ਸੀ; ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਸੀ; ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਕਵਲਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸੂਰਜ ਸੀ।
ਸ਼ਾਤ੍ਰਵਾਮ੍ਭੋਦਪਵਨੋ ਮਾਨਮਾਤਙ੍ਗਕੇਸਰੀ । ਸਮਸ੍ਤਵਿਦ੍ਯਾਦਯਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਗੁਣਾਕਰਃ
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਲਟਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਸੀ; ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਸੀ; ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ; ਤੇ ਸਭ ਅਜੋਕੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ।
ਸ਼ੂਰਾਰਿਸਾਗਰਕ੍ਸ਼ੋਭਵਿਲਸਨ੍ਮਨ੍ਦਰਾਚਲਃ । ਵਿਲਾਸਪੁष੍ਪੌਘਮਧੁਸ੍ ਸੌਭਾਗ੍ਯਕੁਸੁਮਾਯੁਧਃ
ਸ਼ੂਰਾ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਸੀ; ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਸੀ; ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਕਾਮਦੇਵ ਸੀ।
ਲੀਲਾਲਤਾਲਾਸ੍ਯਮਰੁਤ੍ ਸਾਹਸੋਤ੍ਸਵਕੇਸ਼ਵਃ । ਸੌਜਨ੍ਯਕੈਰਵਸ਼ਸ਼ੀ ਦੁਰ੍ਲੀਲਾਲਤਿਕਾਨਲਃ
ਖੇਡ ਦੀ ਲਤਾ ਦੀ ਰਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਵਾ ਸੀ; ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾਇਕ ਸੀ; ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਰਾਤ-ਖਿੜੀ ਕੈਰਵਾ ਲਈ ਚੰਦ ਸੀ; ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਖੇਡ ਦੀ ਲਤਾ ਲਈ ਅੱਗ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਸੁਭਗਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਲੀਲਾ ਨਾਮ ਵਿਲਾਸਿਨੀ । ਸਰ੍ਵਸੌਭਾਗ੍ਯਵਲਿਤਾ ਕਮਲੇਵੋਦਿਤਾਵਨੌ
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਭਾਗਣ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੀਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੀ ਰੂਪਵਤੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਖਿੜੀ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਲਲਿਤਾ ਲੀਲਾਮਧੁਰਭਾषਿਣੀ । ਸਾਨਨ੍ਦਮਨ੍ਦਵਲਿਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ੍ਦੂਦਯਸ੍ਮਿਤਾ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚਮਕਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਦੂਜੇ ਚੰਦ ਦੀ ਉਗਣ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਅਲਕਾਲਿਮਨੋਹਾਰਿਵਦਨਾਮ੍ਭੋਜਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਸ਼ੀਤਾਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਣਿਕਾਗੌਰੀ ਜਙ੍ਗਮੇਵ ਸਰੋਜਿਨੀ
ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਅਲਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਠੰਢਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਮਲ ਦੀ ਗੁੱਦ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਕਮਲ ਹੀ ਸੀ।
ਲਤਾਵਿਲਾਸਕੁਨ੍ਦੌਘਹਾਸਿਨੀ ਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਪ੍ਰਵਾਲਹਸ੍ਤਾ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਾ ਮਧੁਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵ ਦੇਹਿਨੀ
ਉਹ ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਚੰਬੇ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਵੇਂ ਟਾਹਣੇ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹੱਥ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰ ਲਕshmi ਵਾਂਗ ਸੀ।