ਅਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੈਲਾਭਸ੍ ਸ੍ਥਿਰਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੋਪਮਃ । ਚਿਤ੍ਰਕृਤ੍ਸ੍ਥਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਚਿਤ੍ਰਸੈਨ੍ਯਸਮਾਕृਤਿਃ
ਇਹ ਅਟੱਲ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਮਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਖਾਤਮਹਾਸ੍ਤਮ੍ਭਪੁਤ੍ਰਿਕੌਘਸਮੋਪਮਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਕਾਸ਼ੇ ऽਨਿਖਾਤਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾ
ਇਹ ਵੱਡੇ ਥੰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਰੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗੱਡੇ। ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਤਮਾ ਵੀ ਗੱਡੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਥੰਮ ਤੇ ਖੜੀ ਮੂਰਤੀ ਵਾਂਗ।
ਆਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਨਾਂ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮ੍ ਅਭਾਵਾਦ੍ ਅਪਕਾਰਣਃ
ਪਹਿਲਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 'ਆਪੋ-ਆਪ' ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਫਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇष੍ਵ੍ ਆਦ੍ਯਾਃ ਕਿਲ ਪਿਤਾਮਹਾਃ । ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵਾਤਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਕਰ੍ਮ ਤੇषੁ ਕਿਮ੍
ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਵਜ ਸਾਰੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਛਲਾ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯ ਏਵ ਕੁਡ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਦृਸ਼੍ਯੋ ऽਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਨ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨ ਚ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਨ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਚ
ਇਹ ਕੰਧ ਵਰਗਾ ਆਪਾ ਛੱਡਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਦਿਸਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦਃ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏष ਏਵ ਸਃ । ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਉਦੇਤਿ ਜੀਵਾਲੀ ਦੀਪਾਲੀ ਦੀਪਕਾਦ੍ ਇਵ
ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦੀਵੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦੀਵੇ ਜਗਦੇ ਹਨ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਏਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਕਿਲੈਤਿ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਦਿਮਾਨ੍ ਇਵ ਨਿष੍ਕੁਡ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਂ ਯਥਾ
ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਪਰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਵਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਸੁਪਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦਾਜ੍ ਜੀਵਾਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮੀ । ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵਾਚ੍ ਚ ਸ ਏਵ ਤੇ
ਇਸ ਪਰਛਾਂਵੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵੇ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਮ੍ । ਏਕਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਤੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਪਰਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਗਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਜਦੋਂ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਭਰਮ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਦ੍ਯੋ ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮਾ ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮੈਵ ਸਰ੍ਗਤਾ । ਜੀਵਾਕਾਸ਼ਸ੍ ਸ ਏਵੇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ ਯਤਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਰਾਟ ਹੈ; ਵਿਰਾਟ ਤੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਿਮਿਤੋ ਜੀਵਰਾਸ਼ਿਰ੍ ਆਹੋ ਅਨਨ੍ਤਕਃ । ਆਹੋਸ੍ਵਿਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਜੀਵਪਿਣ੍ਡੋ ऽਚਲੋਪਮਃ
ਕੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਬੇਅੰਤ ਆਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੈ?
ਧਾਰਾਃ ਪਯੋਮੁਚ ਇਵ ਸ਼ੀਕਰਾ ਇਵ ਵਾਰਿਧੇਃ । ਕਣਾਸ੍ ਤਪ੍ਤਾਯਸ ਇਵ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਜੀਵਕਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬੂੰਦਾਂ ਜਾਂ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸਾ ਜੀਵ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਇਤਿ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜੀਵਜਾਲਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਯਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਕਟੀਕੁਰੁ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਓ।
ਏਕ ਏਵ ਨ ਜੀਵੋ ऽਸ੍ਤਿ ਰਾਸ਼ੀਨਾਂ ਸਮ੍ਭਵਃ ਕੁਤਃ । ਸ਼ਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਸਮੁਡ੍ਡੀਯ ਪ੍ਰਯਾਤੀਤੀਵ ਤੇ ਵਚਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵ ਹੈ; ਕਈਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਸੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਸਿੰਗ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨ ਜੀਵੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਜੀਵਾਨਾਂ ਰਾਸ਼ਯਸ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਰਾਘਵ । ਨ ਚੈਕਃ ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਖ੍ਯੋ ਜੀਵਪਿਣ੍ਡੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਨਾ ਕੋਈ ਜੀਵ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠਾ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਜੀਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਕਲਨਾਸ੍ ਸਮਸ੍ਤਕਲਨਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਨ ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤਵਾਚਲਃ
‘ਜੀਵ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਹਨ; ਤੇਰੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ੍ਤੀਹ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਤਦ੍ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਯਾਂ ਸ੍ਵਯਂ ਕਲਾਮ੍
ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਨਿਰਮਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਜੋ ਰੂਪ ਚਾਹੇ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਤਾਂ ਲਤਾਮ੍ ਇਵ । ਨਨੁ ਮੂਰ੍ਤਾਮ੍ ਅਮੂਰ੍ਤਾਂ ਵਾ ਤਾਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਮਨੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਕਚਨ੍ਤੀਂ ਤਾਂ ਨਿਯੋਜਯਤਿ ਵੇਦਨੇ
‘ਜੀਵ’, ‘ਬੁੱਧੀ’, ‘ਕਿਰਿਆ’, ‘ਹਲਚਲ’, ‘ਮਨ’, ‘ਦੁਅਤਾ’ ਤੇ ‘ਇਕਤਾ’—ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਬੁਦ੍ਧੈਵਂ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਵੇਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਬੋਧਤਃ । ਅਬੋਧਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਯਾਤਿ ਨਾਸ਼ਂ ਨ ਤੁ ਸ ਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਦੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਥਾਨ੍ਧਕਾਰੋ ਦੀਪੇਨ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਬੋਧਸ੍ਯੈਵਮ੍ ਏਵ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਲੰਪ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਅਸਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਜੀਵਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਵਿਭਾਗੋ ਨਿਰਨ੍ਤਰਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਮਹਾਚਿਤ੍ਸਾਰਰੂਪਧृਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ—ਅਟੁੱਟ, ਬਿਨਾ ਵੰਡ, ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਅੰਤ, ਮਹਾਨ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਤਤਯਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯ ਨ ਕਾਚਿਦ੍ ਭੇਦਕਲ੍ਪਨਾ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਾ ਹਿ ਕਲਨਾ ਸਾ ਤਦ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਤਿਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਸਰਬਵਿਆਪਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੰਡ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ; ਜੋ ਵੀ ਧਾਰਨਾ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਨੁਭਵ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਏਵਮ੍ ਏਤਤ੍ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ੍ ਏਕਜੀਵੇਚ੍ਛਯਾਖਿਲਾਃ । ਜਗਜ੍ਜੀਵਾ ਨ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਹਾਜੀਵੈਕਤਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇਕਤਾ ਹੈ।
ਮਹਾਜੀਵਾਤ੍ਮ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਂ ਯਥੇਚ੍ਛਮ੍ ਏਵੇਹ ਨਿਰ੍ਵਿਭਾਗਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਭਿੰਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਵੇਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਨਸ਼੍ਯਤੀਚ੍ਛਾ ਚੇਦ੍ ਅਤੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਮ੍ ਉਦੇਤਿ ਤਤ੍
ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ ਜੋ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇੱਛਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦਵੈਤ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਵਿਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੀਨਾਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਅਨੇਨੇਤ੍ਥਂ ਹਿ ਭਵਤੀਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਤੇਨ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ
ਫਿਰ, ਦਵੈਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਯਾ ਤਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾ ਨਿਯਮੋ ਯਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਤਂ ਵਿਨਾ ਨੋਦਯੋ ऽਨ੍ਯਾਸਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨੇਚ੍ਛੈਵ ਰੋਹਤਿ
ਉਸ ਮੁੱਢਲੀ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉੱਭਰਦਾ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਮੁੱਖ ਇੱਛਾ ਹੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾ ਜੀਵਾਭਿਧਾਨਾਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇਚ੍ਛਾ ਫਲਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਪ੍ਰਧਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਨਿਯਮਾਨੁष੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਨਾ ਤੁ ਨ
ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੀ ਫਲ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਬਿਨਾ ਉਸ ਦੇ, ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਨਿਯਮਸ੍ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠੋ ਭਵੇਨ੍ ਨ ਚੇਤ੍ । ਤਤ੍ ਫਲਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨੇਹਿਤਾਨਾਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪੱਕੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।