ਮੋਹੋ ऽਦ੍ਯ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤੋ ਦੇਹੋ ਨੇਹੋਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਅਨਾਸ੍ਥੈਵੋਤ੍ਤਮਾਵਸ੍ਥਾ ਸ੍ਥਾਨਾਸ੍ਥੈਵਾਧਮਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਭਟਕਣ ਹੁਣ ਸੁਸਤਪਨ ਲਿਆ ਆਈ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਹੁਣ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਜਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਆਪਦ੍ ਆਪਤਿਤੈਵੇਯਂ ਮਹਾਮੋਹਵਿਧਾਯਿਨੀ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੇਹ ਸਂਸृਤੌ
ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਟਕਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸੀਬਤ ਹੀ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਜੁੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵਿਧਿਭਿḫ ਪ੍ਰਤਿषੇਧੈਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਿਤੈਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਿਤੈਃ । ਯਥੇष੍ਟਂ ਨੀਯਤੇ ਲੋਕੋ ਜਲਂ ਨਿਮ੍ਨੋਨ੍ਨਤੈਰ੍ ਇਵ
ਚਾਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਮਨਾਹੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਯਮ ਦੇ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨਮਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਾਮੋਦਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਚੇਤẖਕੁਸੁਮਕੋਸ਼ਤਃ । ਹृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਛਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿषਯਾ ਵਿषਵਾਯਵਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੀਲਾ ਹਵਾ ਮਨ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਵਾਸਨਾ, ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਿੱਠਾਸ ਹੈ, ਚੁਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੱਤ-ਹੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਵ ਤਥਾ ਨਾਮ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ । ਯਥਾ ਸਦ੍ ਏਵਾਸਦ੍ਰੂਪਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵ ਸਤ੍
ਝੂਠਾ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਅਸਲ ਜਾਪਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਕਈ ਵਾਰ ਝੂਠੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸਲ ਝੂਠਾ ਤੇ ਝੂਠਾ ਅਸਲ ਜਾਪਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਦੋਲਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ऽਵਨੌ ਦੇਹਂ ਸਾਗਰਾਨ੍ ਸਾਗਰਾਙ੍ਗਨਾਃ । ਯਥਾ ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਜਨਤਾ ਵਿषਯਾਂਸ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਓਲਾਂ-ਪੋਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਦੌੜਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿषਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ ਉਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਸਾਯਕਾਃ । ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਗੁਣਂ ਭੂਯẖ ਕृਤਘ੍ਨਾਸ੍ ਸੌਹृਦਂ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਫਿਰ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਲੋਕ ਮੁੜ ਦੋਸਤੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਉਤ੍ਪਾਤਵਾਯੁਰ੍ ਏਵਾਯੁਰ੍ ਮਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਏਵਾਤਿਸ਼ਤ੍ਰਵਃ । ਬਨ੍ਧਵੋ ਬਨ੍ਧਨਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਧਨਾਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤਿਨੈਧਨਮ੍
ਜੀਵਨ ਤੂਫਾਨੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਦੋਸਤ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਿਰਫ ਬੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਤੇ ਧਨ ਵਾਸਤੇ ਵੱਡੀ ਗਰੀਬੀ ਹੈ।
ਸੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤਿਦੁẖਖਾਨਿ ਸਮ੍ਪਦḫ ਪਰਮਾਪਦਃ । ਭੋਗਾ ਭਵਮਹਾਰੋਗਾ ਰਤਿਰ੍ ਏਵ ਪਰਾਰਤਿਃ
ਸੁਖ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਦੁੱਖ ਹਨ; ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੈ; ਭੋਗ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ; ਰਸ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੈ।
ਆਪਦਸ੍ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸੁਖਂ ਦੁẖਖਾਯ ਕੇਵਲਮ੍ । ਜੀਵਿਤਂ ਮਰਣਾਯੈਵ ਬਤ ਮਾਯਾ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹੀ ਦੌਲਤ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਖ ਸਿਰਫ ਦੁਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵਨ ਮੌਤ ਲਈ ਹੀ ਹੈ—ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਹੂਨ੍ ਕਾਲਪਰਾਵਰ੍ਤਾਨ੍ ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟਾਨ੍ ਸੁਖਂ ਮਨਾਕ੍ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਵਿਯੋਗਾਂਸ਼੍ ਚ ਯਾਤਿ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਜਨਃ
ਇਨਸਾਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਹਾਲਾਤ ਤੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਾ ਵਿषਯਸਮ੍ਭੋਗਾ ਭੋਗਾ ਇਵ ਫਣਾਵਤਾਮ੍ । ਦਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਮਨਾਕ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਨष੍ਟਾḫ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਛੁਹਟ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰ੍ ਯਾਤਿ ਨਿਰਾਯਾਸਪਦਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ । ਉਦਰ੍ਕਭਙ੍ਗੁਰਾਕਾਰੈẖ ਕਰਾਲੈẖ ਕष੍ਟਚੇष੍ਟਿਤੈਃ
ਜੀਵਨ ਆਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਕਠੋਰ, ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭੋਗਾਸ਼ਾਬਦ੍ਧਤृष੍ਣਾਨਾਮ੍ ਅਵਮਾਨḫ ਪਦੇ ਪਦੇ । ਆਲਾਨਪਰਿਲੀਨਾਨਾਂ ਵਨ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਦਨ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਸਮ੍ਪਦḫ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਤਰਙ੍ਗੋਤ੍ਸਙ੍ਗਭਙ੍ਗੁਰਾਃ । ਕਸ੍ ਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਹਿਫਣਾਚ੍ਛਤ੍ਤ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਸੁ ਰਮਤੇ ਬੁਧਃ
ਧਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬੜੀ ਨਾਜੁਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਦੀ ਫਣ ਦੀ ਛਾਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਸਤ੍ਯਂ ਮਨੋਰਮਾẖ ਕਾਮਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਭੂਤਯਃ । ਕਿਂ ਤੁ ਮਤ੍ਤਾਙ੍ਗਨਾਪਾਙ੍ਗਭਙ੍ਗਲੋਲਂ ਹਿ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਆਪ ਹੀ ਨਸ਼ੀਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਡੋਲਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਂਗ ਬੜਾ ਅਸਥਿਰ ਹੈ।
ਆਪਾਤਰਮਣੀਯੇषੁ ਰਮਨ੍ਤੇ ਵਿषਯੇषੁ ਯੇ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਰਸਾਨ੍ਤੇषੁ ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇषੁ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੇ ਲੱਗਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਸੁਖ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਸਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਦੋषੋਪਰੁਦ੍ਧਾਨਿ ਦੁਸ੍ਸਾਧਾਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਥਿਰਾਣਿ ਚ । ਧਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਭਵ੍ਯਸੇਵ੍ਯਾਨਿ ਮਮ ਜਾਤੁ ਨ ਤੁष੍ਟਯੇ
ਧਨ ਦੁੰਦ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਤੇ ਅਸਥਿਰ, ਇਹ ਅਣਸੁਧੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਆਪਾਤਮਾਤ੍ਰਮਧੁਰਾ ਦੁẖਖਪਰ੍ਯਵਸਾਯਿਨੀ । ਮੋਹਨਾਯੈਵ ਲੋਕਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀẖ ਕ੍ਸ਼ਣਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਸੌਭਾਗ ਬਸ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਾਤਰਮਣੀਯਾਨਿ ਵਿਮਰ੍ਦਵਿਰਸਾਨ੍ਯ੍ ਅਤਿ । ਸੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਆਪਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਤਾਨਿ ਖਲੈਰ੍ ਇਵ
ਜੋ ਸੁਖ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਝਗੜਿਆਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਜਲਦੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੁਖ ਜੋ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬਸ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਦਮ੍ਬੁਧਰਚ੍ਛਾਯਾਗਤ੍ਵਰ੍ਯੋ ਯੌਵਨਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਆਪਾਤਰਮ੍ਯਾ ਵਿषਯਾḫ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਪਰਿਤਾਪਿਨਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂਵ ਵਾਂਗ ਛੇਤੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਸੁਖ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਕḫ ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਾਤਾ ਜੀਵਿਤੇ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਪਿ । ਚਲਾਨ੍ਯ੍ ਆਯੂਂषਿ ਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰਲਮ੍ਬਾਮ੍ਬੂਨੀਵ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੌਤ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਲਟਕਦਾ ਪਾਣੀ।
ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜੀਰ੍ਯਤẖ ਕੇਸ਼ਾ ਦਨ੍ਤਾ ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤਿ ਜੀਰ੍ਯਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਜੀਰ੍ਯਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤृष੍ਣੈਵੈਕਾ ਨ ਜੀਰ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਕੇਸ ਤੇ ਦੰਦ ਢਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਛਾ ਹੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਭੋਗਾਭੋਗਾਤਿਗਹਨੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਯਕਾਨਨੇ । ਪਰਮ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਤृष੍ਣੈਕਾ ਵਿषਮਞ੍ਜਰੀ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਸ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇੱਛਾ ਹੀ ਇੱਕ ਵਕਰੀ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲ੍ਯਂ ਯੌਵਨਵਦ੍ ਯਾਤਿ ਯੌਵਨਂ ਯਾਤਿ ਬਾਲ੍ਯਵਤ੍ । ਉਪਮਾਨੋਪਮੇਯਤ੍ਵਂ ਭਙ੍ਗੁਰਤ੍ਵੇ ਮਿਥੋ ऽਨਯੋਃ
ਬਚਪਨ ਵੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਾਂਗ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸਵਾਰਤਾ, ਤੁਲਨਾ ਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਿਤਂ ਗਲਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਜਲਮ੍ ਅਞ੍ਜਲਿਤੋ ਯਥਾ । ਪ੍ਰਵਾਹ ਇਵ ਵਾਹਿਨ੍ਯਾ ਗਤਂ ਨ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੀਵਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਗਤੋ ਦੇਹẖ ਕੁਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਜੁਨਵਾਤਵਤ੍ । ਯਾਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤ ਏਵਾਸ੍ਤਂ ਤਰਙ੍ਗਾਮ੍ਬੁਦਦੀਪਵਤ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂਫਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਇਹ ਲਹਿਰ, ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਮ੍ਯੇष੍ਵ੍ ਅਰਮ੍ਯਤਾ ਦृष੍ਟਾ ਸ੍ਥਿਰੇष੍ਵ੍ ਅਸ੍ਥਿਰਤਾਪਿ ਚ । ਸਤ੍ਯੇष੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯਤਾਰ੍ਥੇषੁ ਤੇਨੇਹ ਵਿਰਸਾ ਵਯਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਸੁੰਦਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਉਹ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਸਮਝੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝੂਠ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉਕਾ ਗਏ ਹਾਂ।
ਸੁਖਂ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਗਤੇ ਮਨਸਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਾਮ੍ । ਪਾਤਾਲੇ ਭੂਤਲੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤਨ੍ ਨ ਭੋਗੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੁਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ।
ਅਪਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਹृਦ੍ਯਾਰ੍ਥਾḫ ਪਞ੍ਚਾਪੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਯਃ । ਨਾਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਮਾਮ੍ ਏਤਾ ਭृਙ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਰਲਤਾ ਇਵ
ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੀਆਂ, ਚਾਹੇ ਦਿਲ ਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਭੌਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀ ਲਤਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।