ਕਰਕਾਸ਼ਨਿਪਾਤੇਨ ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਗਨ੍ਤਰੇ । ਮਯੂਰḫ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵਾਸੌ ਬੁਦ੍ਧੋ ऽਬੋਧਿ ਵਨਾਵਨੇਃ
ਉਸ ਪਾਸੇ ਵਿਜਲੀ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਮੋਰ ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜਾਗ ਗਿਆ।
ਬਭਾਵ੍ ਆਸਾਦਿਤਾਙ੍ਗਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਵਿਕਾਸਿਤਵਿਲੋਚਨਃ । ਧਾਰਾਨਿਕਰਫੁਲ੍ਲਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵਾਮ੍ਬੁਜਾਕਰਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਖੁੱਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਵਣ ਦੇ ਕਮਲ-ਪੁਖਰ ਵਾਂਗ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਿਆ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯਾਂ ਵृष੍ਟੌ ਤਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਗ੍ਰਤਃ । ਅਪृਚ੍ਛਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮ੍ ਆਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ
ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਰੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਜਾਗ ਗਿਆ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਖੁਲ੍ਹੇ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕ੍ਵ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸਿ ਕਰੋषੀਦਂ ਕਿਂ ਚ ਭੋ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਕਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਲਂ ਦੂਰਾਨ੍ ਨ ਭ੍ਰਂਸ਼ਮ੍ ਅਪਿ ਚੇਤਸਿ
ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਰਾ ਮਨ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ?
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਮਾਮ੍ ਅਸੌ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀਂ ਗਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਚਾਰੁ ਚਾਤਕੋ ਜਲਦਂ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਾਲਤ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਬਦਲ ਨੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯ ਮੇ ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਂ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਦੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਵਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਸ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ ਸਾਯਮ੍ ਅਹ੍ਨੀਵ ਸਮਾਚਰਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਰਤੂਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਮ੍ ਅਥੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਚਾਰੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ਼ੀਤਲਮ੍ । ਆਹ੍ਲਾਦਕਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਯਂ ਚ ਨਿਰਵਦ੍ਯਂ ਸੁਖੋਦਯਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਬੋਲ ਆਖੇ ਜੋ ਚੰਦਨੀ ਵਾਂਗ ਠੰਢੇ, ਸੁਹਾਵਣੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ।
ਅਧੁਨਾ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੋ ऽਭਿਵਾਦਯੇ । ਅਤਿਕ੍ਰਮੋ ऽਯਂ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਹਿ ਸਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਫੀ ਦੇਣਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਨੇ ਚਿਰਮ੍ ਅਹਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਦੇਵੋਪਵਨਭੂਮਿषੁ । ਭੋਗਾਮੋਦਵਿਮੋਹੇषੁ षਟ੍ਪਦḫ ਪਦ੍ਮਿਨੀष੍ਵ੍ ਇਵ
ਮੁਨਿ ਜੀ, ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਨਦ੍ਯਾਮ੍ ਅਥੋ ਚਿਤ੍ਤਜਲਕਲ੍ਲੋਲਹੇਲਯਾ । ਚਕ੍ਰਾਵਰ੍ਤੋਹ੍ਯਮਾਨੇਨ ਮਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍
ਦਿੱਖ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਝੂਲਦਾ ਰਹਿਆ, ਭਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਕਲੋਲ੍ਲੈਰ੍ ਅਹਮ੍ ਆਕੁਲਃ । ਕਾਲੇਨੋਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਆਯਾਤਸ਼੍ ਚਾਤਕੋ ऽਵਗ੍ਰਹੇ ਯਥਾ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਖ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਦਾਸੀ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਸੁੱਕੇ ਵਿੱਚ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੈਕਸਾਰੇषੁ ਰਮ੍ਯਂ ਭੋਗੇषੁ ਨਾਮ ਕਿਮ੍ । ਅਵਤਿष੍ਠੇ ਗਤੋਦ੍ਵੇਗਂ ਸਂਵਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਮਣੀਆਂ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੇਵਲ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬ੍ਦਰੂਪਰਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਪਰਮ੍ । ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਨ ਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਕਿਮ੍ ਏਤਾਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਰਮੇ
ਆਵਾਜ਼, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਛੂਹ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਮਾਂ?
ਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵੈਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਤਤ੍ ਕਿਮ੍ ਅਤ੍ਰਾਸਦਾਕਾਰੇ ਰਮੇ ਨष੍ਟਮਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੂਠੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰੁਚੀ ਲਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੱਤ ਖੋ ਗਈ ਹੋਵੇ?
ਵਿषਯਾ ਵਿषਵੈषਮ੍ਯਾ ਵਾਮਾẖ ਕਾਮਵਿਮੋਹਦਾਃ । ਰਸਾ ਵਿਰਸਵੈਰਸ੍ਯਾ ਲੁਠਨ੍ਨ੍ ਏषੁ ਨ ਕੋ ਹਤਃ
ਵਿਸ਼ੇ, ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸਮਤ ਨਾਲ, ਚੰਚਲ ਹਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਫਿੱਕਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੀਰ੍ਣਜੀਵਿਤਜਮ੍ਬਾਲਜਰਚ੍ਛਫਰਿਕਾਂ ਮਤਿਮ੍ । ਕਾਯਦ੍ਰੁਮਗਤਾਦਾਤੁਂ ਜਰੇਚ੍ਛਤਿ ਬृਹਦ੍ਬਕੀ
ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਗਲਾ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲੱਤੜੀ ਹੋਈ, ਸੜੀ ਹੋਈ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਵਰਗੀ ਮੱਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਚਿਰਾਪਾਯੋ ਬੁਦ੍ਬੁਦੋ ऽਮ੍ਬੁਨਿਧਾਵ੍ ਇਵ । ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਪੁਰੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ ਦੀਪਸ਼ਿਖਾ ਯਥਾ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਅਚਾਨਕ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਲੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਾਕੁਲਕਲ੍ਲੋਲਾ ਚਕ੍ਰਾਵਰ੍ਤਵਿਧਾਯਿਨੀ । ਮृਤਿਜਨ੍ਮਬृਹਤ੍ਕੂਲਾ ਸੁਖਦੁẖਖਤਰਙ੍ਗਿਣੀ
ਇਹ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਢੇ, ਤੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ।
ਯੌਵਨੋਲ੍ਲਾਸਕਲਿਲਾ ਜਰਾਧਵਲਫੇਨਿਲਾ । ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਬੁਦ੍ਬੁਦਾ
ਇਹ ਦਰਿਆ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਗੰਦਲ ਹੋਈ ਹੋਈ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਝਾਗ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਕਾਂ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ, ਵਕਤ-ਵਕਤ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਬੁਲਬਲੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਮਹਾਵਾਹਲੇਖਾ ਜਡਰਯਾਕੁਲਾ । ਰਾਗਦ੍ਵੇषਘਨੋਲ੍ਲਾਸਾ ਭੂਤਲਾਲੋਲਦੇਹਿਕਾ
ਇਹ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਹਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ, ਜੜਤਾ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਰੀਰ ਅਡੋਲ ਤਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਭਮੋਹਮਹਾਵਰ੍ਤਾ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਵਿਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਹਾ ਤਪ੍ਤਾ ਜੀਵਿਤਾਖ੍ਯੇਯਂ ਨਦੀ ਨਦਨਸ਼ੀਤਲਾ
ਇਹ ਦਰਿਆ ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਪਤਨ ਤੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਹਾਏ, ਇਹ ਜੀਵਨ ਨਾਮ ਦੀ ਦਰਿਆ ਤਪਦੀ ਹੈ, ਠੰਡਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।
ਅਪੂਰ੍ਵਾਣ੍ਯ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਸਂਸਾਰਸਰਿਦਮ੍ਬੂਨਿ ਸਙ੍ਗਤਾਨਿ ਧਨਾਨਿ ਚ
ਨਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਯੇ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤੈਰ੍ ਅਲਂ ਹਤਭਾਵਕੈਃ । ਅਪੂਰ੍ਵਾ ਯੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤੇष੍ਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥੇਹ ਕੀਦृਸ਼ੀ
ਜੋ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਜੋ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਥੇ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਸ੍ ਸਰਿਤੋ ਵਾਰਿ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਆਯਾਤਿ ਚਾਕਰਾਤ੍ । ਦੇਹਨਦ੍ਯਾḫ ਪਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਯੁḫ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਆਯਾਤਿ ਨੋ ਪੁਨਃ
ਹਰ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੰਦ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਤਸ਼ḫ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪਿਣ੍ਡਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਕੁਲਾਲਚਕ੍ਰਿਕਾਭਾਵਾ ਇਵ ਭਾਵਾ ਭਵਾਮ੍ਬੁਧੌ
ਸੈਂਕੜੇ ਰੂਪ ਹਰ ਪਲ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ, ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਦੀ ਚੱਕੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵਾਂ ਵਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਚਰਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰਾਸ਼੍ ਚੌਰਾ ਵਿषਮਾ ਵਿषਯਾਰਯਃ । ਹਰਨ੍ਤਿ ਭਾਵਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਜਾਗਰ੍ਮਿ ਸ੍ਵਪਿਮੀਹ ਕਿਮ੍
ਚਲਾਕ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਵੈਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਾਰੀ ਹਾਲਤ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸੁੱਤਾ, ਇੱਥੇ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਆਯੁषẖ ਖਣ੍ਡਖਣ੍ਡਾਸ਼੍ ਚ ਨਿਪਤਨ੍ਤḫ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵੇਤ੍ਤਿ ਕਾਲੇਨ ਕृਤਾਨਿ ਦਿਵਸਾਨ੍ਯ੍ ਅਹੋ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਢਿੱਲੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ, ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਹਾਏ!
ਇਦਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਤਥੇਦਂ ਸ਼੍ਵਸ੍ ਤਥੇਦਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਮੇ । ਏਵਂਕਲਨਯਾ ਲੋਕੋ ਗਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹੋ
ਅੱਜ ਇਹ ਹੈ, ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਇਹ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੁਨੀਆ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਹਾਏ!
ਭੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਸੁ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਚ ਭਵਭੂਮਿषੁ । ਦृष੍ਟਾਨਿ ਸੁਖਦੁẖਖਾਨਿ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਇਹ ਸਾਧ੍ਯਤੇ
ਖਾਧਾ, ਪੀਤਾ, ਅਣਗਣਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆ; ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਲਏ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ?