ਸ਼ਰੀਰਨਗਰੀਨਾਸ਼ਨਿਰ੍ਮਾਣੈਕਪਰਾਯਣਃ । ਰਸਕਿਟ੍ਟਕਲਾਧਾਤੁਪृਥਕ੍ਕਰਣਕੋਵਿਦਃ
ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਸ, ਮਲ, ਕਲਾ ਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣੁਕਂ ਦੇਹੇ ਤਤੋ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਜਗਤ੍ । ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਥਂਰੂਪਮ੍ ਆਰਮ੍ਭਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ਆਭੋਗਿ ਸੁਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਨੂਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਐਸਾ ਰੂਪ ਉਭਰਦਾ ਹੈ—ਸਪਸ਼ਟ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਤੇ ਪੱਕਾ।
ਪਰਮਾਣੁਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਹ੍ਯਨ੍ਤ ਇਵ ਸਰ੍ਗਕਾਃ । ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਲੋਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਖਾਕृਤੇẖ ਕਿਮ੍ ਇਵੋਹ੍ਯਤੇ
ਇਥੇ, ਹਰ ਇਕ ਅੰਤਮ ਕਣ ਲਈ, ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜਾ ਖਾਲੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਾਨਿਲਾਗ੍ਨੀਨ੍ਦ੍ਰਯਮਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਹਰਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਮਹੋਰਗਾਃ
ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ—
ਸਸਾਗਰਗਿਰਿਦ੍ਵੀਪਦਿਗਨ੍ਤਰਮਹਾਰ੍ਣਵਾਃ । ਸਲੋਕਾਨ੍ਤਰਲੋਕੇਸ਼ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਾਃ
ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਅਪਕ ਫੈਲਾਵਟ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ—
ਸਸ੍ਵਰ੍ਗਭੂਮਿਪਾਤਾਲਤਲਲੋਕਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾਃ । ਸਭਾਵਾਭਾਵਵੈਧੁਰ੍ਯਜਰਾਮਰਣਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਃ
ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ, ਪਾਤਾਲ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਹੋਣ-ਅਣਹੋਣ ਦੀ ਉਲਝਣ, ਅਸਥਿਰਤਾ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੇ ਨਾਲ—
ਏਵਂ ਨਾਮ ਤਦਾ ਰਾਮ ਭੂਤਪਞ੍ਚਕਰੂਪਿਣਾ । ਮਯਾ ਪ੍ਰਵਿਹृਤਂ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਲਿਨੋਦਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਰਸḫ ਪੀਤੋ ऽਨੁਭੂਤਸ਼੍ ਚ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਜਲਾਨਿਲਤੇਜਸਾਮ੍ । ਮੂਲਜਾਲੇषੁ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਚ ਸਤਾ ਮਯਾ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚੱਖਿਆ।
ਰਸਾਯਨਘਨਾਙ੍ਗੇषੁ ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਰਵਸ਼ੋਭਿषੁ । ਲੁਠਿਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬੇषੁ ਤੁषਾਰਸ਼ਯਨੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਹਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਰਸ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੰਦਨ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੁੜਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਚੰਦਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਮ ਦੇ ਪਲੰਗਾਂ ਤੇ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਵਨਜਾਲੇषੁ ਨਾਨਾਮੋਦਾਨਿ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵ੍ ਅਲਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਜਾਲਾਨਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਦਦਤਾਲਯੇ
ਬਸੰਤ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਖਾਈਆਂ, ਕੁਝ ਬਚਾ ਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਨਤੋਨ੍ਨਤਾਸੁ ਮृਦ੍ਵੀषੁ ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਸ੍ਵ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਜਿਰੇ । ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਭ੍ਰਮਾਲਾਸੁ ਨਵਨੀਤਸ੍ਥਲੀष੍ਵ੍ ਇਵ
ਮੈਂ ਨਰਮ, ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ ਕਪੜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਨਾ ਘੱਟ ਹਨ ਨਾ ਉੱਚੇ, ਸੁੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦੀ ਥਾਲੀ ਉੱਤੇ ਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵਾਂ।
ਸੁਮਨḫਪਤ੍ਤ੍ਰਮृਦੁषੁ ਲੀਨਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਿषੁ । ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਾਙ੍ਗਨਾਙ੍ਗੇषੁ ਦੂਰਾਸ੍ਤਸ੍ਮਰਵਾਸਨਮ੍
ਮੈਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਨਰਮੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ। ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਮੈਂ ਵਿਹੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕृਤẖ ਕੁਮੁਦਕਲ੍ਹਾਰਕਰਾਲੇ ਨਲਿਨੀਵਨੇ । ਕੋਮਲẖ ਕਲਹਂਸੀਭਿਰ੍ ਲੀਲਾਕਲਕਲਾਰਵਃ
ਨੀਲੇ ਤੇ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਲਕਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਕਲਾ-ਹੰਸਾਂ ਦਾ ਖੇਡਦਿਆਂ ਰੌਲਾ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।
ਸਰਤ੍ਸਰਿਤ੍ਸਿਰਾਸਾਰਮੂਲਭੂਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਅਙ੍ਗੇषੂਢਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਭੂਤਾ ਲੋਮਾਲਯ ਇਵਾਦ੍ਰਯਃ
ਜੋ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ, ਜੜਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਬਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਿਗ੍ਗ੍ਰਥਿਤਾਦੀਰ੍ਘਸਰਿਤ੍ਸੂਤ੍ਰੈਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਰਕੈਃ । ਆਦਰ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਇਵ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਙ੍ਗੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਭਿਃ
ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਆਇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵੇਂ ਪਏ ਹੋਣ।
ਭੂਤਸਰ੍ਗੇਣ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਦਿਨਾ । ਮਦ੍ਦੇਹੇ ਚੇਤਿਤੇਨੈਵ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਯੌਕਰੂਪਿਣਾ
ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਮਨ ਦੇ ਜਾਗਣ ਨਾਲ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਮੁਦਿਤੈਰ੍ ਲਬ੍ਧਮ੍ ਅਰ੍ਕਾਦਿਭਿਰ੍ ਵਪੁਃ । ਕृष੍ਣਰਕ੍ਤਸਿਤਾਪੀਤਹਰਿਤੈਰ੍ ਹਾਰਿਤੈਰ੍ ਇਵ
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਿਆ ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ ਤੇ ਹਰਾ — ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮੁਦ੍ਰਯਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਪ੍ਤਾਤ੍ਮਰੂਪਯਾ । ਸਂਸ੍ਥਯਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਭੂਮਿḫ ਪ੍ਰਕੋष੍ਠੇ ਵਲਯੋਪਮਾ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਘੇਰੇ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸੱਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੇ ਬਾਂਹ 'ਤੇ, ਕੜੇ ਵਾਂਗ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰੀਣਾਂ ਪਰਾਮृष੍ਟਾਙ੍ਗਯष੍ਟਿਨਾ । ਅਦृष੍ਟੇਨੈਵ ਵਿਹਿਤḫ ਪੁਲਕੋਲ੍ਲਾਸ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੋ-ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਨੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਸਰਿਤ੍ਸਿਰਾਸਰਤ੍ਸਾਰਰਸਾਨਿ ਸੁषਿਰਾਣਿ ਚ । ਜਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਸ੍ਥਿਜਾਲਾਨਿ ਮਮਾਸਨ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਚ
ਨਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸ ਤੇ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ—all ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੈਰ੍ ਵ੍ਯੋਮਮਾਤਙ੍ਗੈਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਚਲਚਾਮਰੈਃ । ਉਡੁਮ੍ਬਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਮषਕੈਰ੍ ਇਵ ਮਦ੍ਧृਦਯੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਅਣਗਿਣਤ ਆਕਾਸ਼ੀ ਹਾਥੀ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹਿਲਦੇ ਚਮਰੇ ਵਾਂਗ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੱਖੀਆਂ।
ਮਯਾ ਪਾਤਾਲਪਾਦੇਨ ਭੂਤਲੋਦਰਧਾਰਿਣਾ । ਖਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾਪਿ ਤਦਾ ਰਾਮ ਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਪਰਮਾਣੁਤਾ
ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰੋ-ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਿਮਣਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।
ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਕਾਰਿਣਾ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਰ੍ਵੇਣ ਸ਼ੂਨ੍ਯਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹਰ ਪਾਸੇ, ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਨਾ-ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਕੇ, ਖਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ।
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਾਕृਤਿਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਕृਤਿ । ਅਨੁਭੂਤਂ ਸਜਾਡ੍ਯਂ ਚ ਚੇਤਨਤ੍ਵਮ੍ ਅਲਂ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਕੁਝ ਹੋਣਾ, ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਹੋਣਾ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸੁਸਤਤਾ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਵਾਧੂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੈਨਾਕਮੁਗ੍ਧਮੀਨਸ੍ਯ ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਣੁਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਗਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਨੁਭੂਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਥੋ ਮਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਣਾਕ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਮੋਹੀ ਮਛੀ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਛੋਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਕ ਰੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗੇ ਮਯੋਢਾਨਿ ਗੂਢਾਨਿ ਪ੍ਰਕਟਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਪੁਰਾਣੀਵ ਮਕੁਰੇਣਾਜਡਾਤ੍ਮਨਾ
ਲੁਕਵੇਂ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਜਗਤ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦੇ ਆਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਜਲਾਨਿਲਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਭੂਮਿਤ੍ਵਂ ਖਾਤ੍ਮਨਾ ਸਤਾ । ਕृਤਂ ਚਿਤੇਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇषੁ ਬਤ ਮਾਯਾ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ ਹਨ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਕਿੰਨੀ ਅਜੀਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਤਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਜਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਕੇ । ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿ ਪਰਮਾਣੁਕਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਵਰਗਾ।
ਪਰਮਾਣੁਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵ੍ਯੋਮ ਪਰਮਾਣੁਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਗਵृਨ੍ਦਂ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਯੁਤਂ ਪੁਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਐਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਸੁਪਨੇ ਹਨ।
ਖਮ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਅਭੂਵਂ ਭੂਮਣ੍ਡਲਂ ਦ੍ਵੀਪਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਪਿ ਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਨਾਪਿ ਮਯਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਪਰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਘੇਰਿਆ।