ਵਿਤਤਾਰਮ੍ਭਯਾਪ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਤਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਉਤ੍ਥਾਯੋਤ੍ਥਾਯ ਵਲਿਤਂ ਖਲਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੇਵ ਲੋਲਯਾ
ਉੱਚੀ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੀ ਹੋਈ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਠਦੀ ਤੇ ਢਲਦੀ, ਚੰਚਲ ਕਿਸਮਤ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ।
ਤੇਜਸ੍ਤਯਾਪਿ ਪਰਮਾਣੁਕਣੋਦਰੇ ऽਪਿ ਦृष੍ਟੇਤ੍ਥਮ੍ ਏਵਮ੍ ਇਹ ਰਾਮ ਮਯਾ ਜਗਚ੍ਛ੍ਰੀਃ । ਅਨ੍ਯਾ ਚ ਸਾ ਨ ਚ ਚਿਦਮ੍ਬਰਤḫ ਪਰਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪੁਰਾਚਲਗਣੋ ऽਤ੍ਰ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਅਥ ਵਾਤਮਯੀਂ ਧਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੌਤੁਕਾਤ੍ । ਧਾਰਣਾਂ ਧੀਰਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾਤਤਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਆਗਤਃ
ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਢਿੱਲੀ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਹਵਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਨਿਲੋ ਵਲ੍ਲੀਲਲਨਾਲੋਕਲਾਸਕਃ । ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕੁਨ੍ਦਾਦਿਜਾਲਕਾਮੋਦਪਾਲਕਃ
ਮੈਂ ਹਵਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ, ਚੰਬੇ ਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ੀਕਰੋਤ੍ਕਰਨੀਹਾਰਹੇਲਾਹਰਣਤਰ੍षੁਲਃ । ਸੁਰਤਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸਮਾਹ੍ਲਾਦਨਹਰ੍षੁਲਃ
ਮੈਂ ਝੜ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੇ ਧੁੰਦ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਤृਣਗੁਲ੍ਮਲਤਾਵਲ੍ਲੀਦਲਤਾਣ੍ਡਵਪਣ੍ਡਿਤਃ । ਲਤੌषਧਿਫਲੋਲ੍ਲਾਸਕੁਸੁਮਾਮੋਦਮਣ੍ਡਿਤਃ
ਮੈਂ ਘਾਹ, ਬੂਟੇ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਮृਦੁਰ੍ ਮਙ੍ਗਲਕਾਲੇषੁ ਲਲਨਾਲਕਚਾਲਕਃ । ਭੀਮ ਉਤ੍ਪਾਤਵਾਤੇषੁ ਪਰ੍ਣਵਤ੍ਪ੍ਰੌਢਪਰ੍ਵਤਃ
ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਨਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।
ਨਨ੍ਦਨੇ ਕੁਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਰਮਕਰਨ੍ਦਰਜੋऽਰੁਣਃ । ਨਰਕੇ ऽਙ੍ਗਾਰਸਮ੍ਭਾਰੋ ਭੁਵਿ ਨੀਹਾਰਭਾਸੁਰਃ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੰਬੇ ਤੇ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੈਂ ਧੁੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸਾਗਰੇ ऽਸਰਲਾਵਰ੍ਤਲੇਖਾਨੁਮਿਤਸਰ੍ਪਣਃ । ਦਿਵਿ ਵਾਰਿਦਸਞ੍ਚਾਰਮृष੍ਟਾਮृष੍ਟੇਨ੍ਦੁਦਰ੍ਪਣਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਚਲਣੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਲਕੀਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਹ ਆਇਨਾ ਹਾਂ ਜੋ ਚੰਦ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਰਥੋ ਰਂਹੋਵਿਬृਂਹਿਤਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸਿਦ੍ਧਸਞ੍ਚਾਰਵਿਮਾਨਧਰਣੇਹਿਤਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਸਹੋਦਰ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਗਾਮਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਅਨਙ੍ਗੋ ऽਪਿ ਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਨਨ੍ਦਚਨ੍ਦਨਃ
ਇਸ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ; ਜ਼ਿਸਮ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਚੰਦਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਤੁषਾਰਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰਜਰਾਰੋਮਵਿਜਰ੍ਜਰਃ । ਆਮੋਦਯੌਵਨੋਨ੍ਮਾਦੋ ਮੌਨਮਾਰ੍ਦਵਸ਼ੈਸ਼ਵਃ
ਕੁੰਨ ਦੇ ਠੰਡੇ ਬੂੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਢੇਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਚੁੱਪ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਸੂਮ।
ਨਨ੍ਦਨਾਮੋਦਮਧੁਰੋ ਮਧੁਰੋਦਾਰਸਂਸृਤਿਃ । ਚਾਰੁਚੈਤ੍ਰਰਥੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਹृਤਕਾਨ੍ਤਾਰਤਸ਼੍ਰਮਃ
ਨੰਦਨ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ, ਨਰਮ ਤੇ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣੇ ਚੈਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਮੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਚਿਰਂ ਗਙ੍ਗਾਤਰਙ੍ਗਾਙ੍ਗਦੋਲਾਨ੍ਦੋਲਨਸਸ਼੍ਰਮਃ । ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਵਰੂਪਜ੍ਞਤਯਾ ਨਿਵਾਰਿਤਰਤਸ਼੍ਰਮਃ
ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਲਚਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਥਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਜਾਣ ਲਈ, ਤਾਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁष੍ਪਭਾਰਨਤਾਸ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਵਸਨ੍ਤਵਨਿਤਾਲਤਾਃ । ਚਿਰਂ ਚਪਲਯਂਲ੍ ਲੋਲਦਲਹਸ੍ਤਾਲਿਲੋਚਨਾਃ
ਵਸੰਤ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਲਾਕ ਤੇ ਹੱਥ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਖੇਡਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਰਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤ੍ਵੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਾਙ੍ਗਂ ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਾਭ੍ਰਤਲ੍ਪਕੇ । ਵਿਧੂਯ ਕਮਲਾਨੀਕਮ੍ ਅਪਨੀਤਰਤਸ਼੍ਰਮਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮਾਣਿਆ, ਪੂਰੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹਟਾ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ ਲਈ।
ਸਮਸ੍ਤਰਜਸਾਮ੍ ਓਕੋ ਵ੍ਯੋਮਗਾਮੀ ਤੁਰਙ੍ਗਮਃ । ਆਮੋਦਮਦਮਾਤਙ੍ਗਸਮੁਲ੍ਲਾਸਮਹਾਸੁਹृਤ੍
ਸਾਰੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਦੌੜਦਾ ਘੋੜਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਮਸਤੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ 'ਚ ਰਮਿਆ ਵੱਡਾ ਦੋਸਤ।
ਧਾਰੋਰ੍ਣਾਢ੍ਯਤਡਿਚ੍ਛृਙ੍ਗਪਯੋਦਪਸ਼ੁਪਾਲਕਃ । ਤਨ੍ਤੁਸ਼੍ ਸ਼ੀਕਰਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਅਰਿਰ੍ ਘਰ੍ਮਰਜੋਰੁਜਾਮ੍
ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ, ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਓਸ ਦੀ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀ ਲੜੀ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਦਰਦ ਦਾ ਵੈਰੀ।
ਆਕਾਸ਼ਕੁਸੁਮਾਮੋਦਸ੍ ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਸਹੋਦਰਃ । ਨਾਡੀਪ੍ਰਣਾਲੀਸਲਿਲਂ ਭੂਤਾਙ੍ਗੋਪਾਙ੍ਗਨਰ੍ਤਕਃ
ਅਸਮਾਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ 'ਚ ਰਮਿਆ, ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਭਰਾ, ਨਾਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ 'ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਪਾਣੀ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲਾ।
ਮਰ੍ਮਕਰ੍ਮਕਰੈਕਾਤ੍ਮਾ ਹृਦ੍ਗੁਹਾਗੇਹਕੇਸਰੀ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਪਥਿਕਸ੍ ਸਾਰਥਿਰ੍ ਜਾਤਵੇਦਸਃ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ-ਰੂਪ, ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ 'ਚ ਵੱਸਦਾ ਸਿੰਘ, ਸਦਾ ਇਕੱਲਾ ਰਾਹੀ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਦਾ ਸਾਰਥੀ।
ਆਮੋਦਰਤ੍ਨਲੁਣ੍ਠਾਕੋ ਵਿਮਾਨਨਗਰਾਵਨਿਃ । ਦਾਹਾਨ੍ਧਕਾਰਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ ਸ਼ੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦੁਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਃ
ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲਾ, ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਧਰਤੀ; ਜਲਨ, ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਠੰਡੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਚਾਂਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਰਸ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਕਲਾਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਵਾਹਕਃ । ਅਰਿਰ੍ ਮਿਤ੍ਰਂ ਚ ਦੀਪਾਨਾਂ ਦ੍ਵੀਪਸਞ੍ਚਰਣੇ ਰਤਃ
ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਯੰਤਰ ਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਦੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਵੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ, ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
ਪੁਰੋਗਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਪੁਰੋਪਮਃ । ਤਾਲਵृਨ੍ਤਤਿਲੇ ਤੈਲਮ੍ ਆਲਾਨਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਦਨ੍ਤਿਨਃ
ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਂਗ; ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਤੇਲ, ਹਿਲਦੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਰੱਸਾ।
ਏਕਕ੍ਸ਼ਣਲਵੇਨੈਵ ਵਲਿਤਾਖਿਲਭੂਧਰਃ । ਵਰ੍ਣਾਵਲਿਤਰਙ੍ਗਾਣਾਂ ਗਙ੍ਗਾਵਾਹਰਵੈਕਕृਤ੍
ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਮ੍ਬੁਵਾਹਰਜਸਾਂ ਮਹਾਵਰ੍ਤਕृਦ੍ ਅਮ੍ਭਸਾਮ੍ । ਦ੍ਯੁਨਦੀਵਾਹਵਾਰ੍ਯੋਘੋ ਨਭੋਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਲਿਕਃ
ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ, ਅਸਮਾਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੜ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਨੀਲ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ।
ਸ਼ਰੀਰਾਵੇष੍ਟਿਤੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪੁਰਾਣਤृਣਚੋਪਨਃ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਪਦ੍ਮਵਨਾਦਿਤ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ਬ੍ਦਵਰ੍षੈਕਵਾਰਿਦਃ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁਰਾਣੀ ਘਾਸ ਦੀ ਚਟਾਈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ; ਕੰਪਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਸੂਰਜ, ਤੇ ਧੁਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦਾ ਇਕਲੋਤਾ ਬੱਦਲ।
ਵ੍ਯੋਮਕਾਨਨਮਾਤਙ੍ਗਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਗृਹਗਰ੍ਗਟਃ । ਧੂਲੀਕਦਮ੍ਬਵਿਪਿਨਮ੍ ਆਸ਼ਾਲਿਙ੍ਗਨਨਾਯਕਃ
ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ, ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ।
ਸ੍ਤ੍ਯਾਨੀਕਰਣਸਂਸ਼ੋषਧृਤਿਸ੍ਪਨ੍ਦਨਸੌਰਭੈਃ । ਸਸ਼ੈਤ੍ਯੈẖ ਕਰ੍ਮਭਿष੍ षਡ੍ਭਿਰ੍ ਅਲਬ੍ਧਕ੍ਸ਼ਣ ਆਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਛੇ ਕੰਮਾਂ—ਜਮ ਜਾਣਾ, ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਕੰਪਣ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਠੰਡਕ—ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਉਹ ਅਥਾਹ ਹੈ।
ਰਸਾਕਰ੍षਣਸੁਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤੇਵ ਤੇਜਸਃ । ਹਰਣਾਦਾਨਕਰ੍ਤॄਣਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵਿਨਿਯੋਗਕृਤ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਸ ਖਿੱਚਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਲੈਣ, ਦੇਣ ਤੇ ਪਕੜਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਨਗਰੇ ਨਾਡੀਮਾਰ੍ਗੈਰ੍ ਗਤਿਨਿਰਰ੍ਗਲਃ । ਰਸਭਾਣ੍ਡਪਰਾਵਰ੍ਤਾਦ੍ ਆਯੁਰ੍ਮਣਿਮਹਾਵਣਿਕ੍
ਸਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਨਾਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਸ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।