ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਤਯਾਭ੍ਰੇषੁ ਸ਼ਫਰ੍ਯੇਵਾਰ੍ਣਵੇष੍ਵ੍ ਇਹ । ਖਸ੍ਥੇषੁ ਵਿਹृਤਂ ਚਾਰੁ ਵਾਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਵਿਰਾਵਿषੁ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਭਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦੀਪਤਯਾ ਨੀਪਕਲਿਕਾਕੋਮਲਾਙ੍ਗਯਾ । ਅਨ੍ਤḫਪੁਰੇषੁ ਕਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸੁਰਤਾਲੋਕਨਂ ਕृਤਮ੍
ਕਦੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਰਮ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਅੰਦਰਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਜ੍ਜਲਜਾਲਸ੍ਯ ਜ੍ਵਾਲਾਤ੍ਵੇਨ ਕਚਾਕृਤੇਃ । ਖੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਲੀਨਂ ਕੂਰ੍ਮਾਙ੍ਗਸਙ੍ਘੇਨੇਵ ਸ੍ਵਕੋਟਰੇ
ਕਦੇ ਕਜਲ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚੋਂ, ਵੱਲੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਛੂਆਂ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿਚ ਛੁਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇषੁ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਜਗਦ੍ਗ੍ਰਾਸਘਨਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ । ਖੇ ਕਜ੍ਜਲਾਸਿਤੇ ਲੀਨਂ ਰੁਦ੍ਧੇ ऽਭ੍ਰ ਇਵ ਵਿਦ੍ਯੁਤਾ
ਕਦੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਫਸੀ ਬਿਜਲੀ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਕਲ੍ਪਮ੍ ਆਪੀਯ ਵਡਵਾਗ੍ਨਿਤਯਾ ਜਲਮ੍ । ਜਗਤ੍ਸੁ ਗਗਨੇਨੇਵ ਨ ਤृਪ੍ਤਂ ਜਲਰਾਸ਼ਿषੁ
ਕਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਮਾਨ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਉਲ੍ਮੁਕਦਨ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਜ੍ਵਾਲਾਭੁਜਾਤ੍ਮਨਾ । ਵਿਲੋਲਧੂਮਾਵਰ੍ਤੋਗ੍ਰਕੁਨ੍ਤਲੇਨਾਕੁਲੌਜਸਾ
ਕਦੇ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾ ਵਾਲੀ ਸੁਰਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੀਬਰ ਊਰਜਾ ਨਾਲ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪੁਰਪਲ੍ਵਲਵਾਹੇषੁ ਕਵਲੀਕृਤਜਨ੍ਤੁਨਾ । ਕृਤਾष੍ ਟਕਾਰਾẖ ਕਾष੍ਠਾਦਿਪਦਾਰ੍ਥਾਸ੍ਵਾਦਨੋਦਿਤਾਃ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੇ ਨਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੱਖਣ ਨਾਲ 'ਟ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਹਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾषਾਣੈਰ੍ ਅਯḫਪਿਣ੍ਡਾਦਿਵਾਸਿਨਾ । ਹਨ੍ਤृਦਾਹਾਰ੍ਥਮ੍ ਉਦ੍ਗੀਰ੍ਣਾẖ ਕਣਾẖ ਕੋਪਲਵਾẖ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਵਾਂਗ ਕਣ ਉਗਲਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਮਹਾਸ਼ਿਲਾਕੋਸ਼ੇ ਪਾषਾਣਮਣਿਨਾ ਮਯਾ । ਸਮਸ੍ਤਭੂਤਾਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਸ੍ਥਿਤਂ ਯੁਗਸ਼ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵੱਡੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਆ।
ਮੁਨੇ ਤਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਯਾਮ੍ ਅਨੁਭੂਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸੁਖਮ੍ । ਉਤ ਦੁẖਖਮ੍ ਇਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਬੋਧਾਯ ਮਮ ਮਾਨਦ
ਮੁਨੀ ਜੀ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਦੱਸੋ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਯਥਾ ਯਾਤਿ ਨਰਸ੍ ਸੁਪ੍ਤੋ ਜਡਤਾਂ ਚੇਤਨੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਗਚ੍ਛਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਜਾਡ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚੇਤਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਿਆਂ, ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚੇਤਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦੀਵ ਯਦਾ ਤਦਾ । ਸੁਪ੍ਤਂ ਜਡਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਤੇ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਨ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਤੇ ਮੂੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯ ਖੋਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਨਾਸਦ੍ਰੂਪਂ ਨ ਸਨ੍ਮਯਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਇਵਾਭਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੈਤਤ੍ ਸਮਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸਤੀਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਖੇਤ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਨ ਤਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਨਿ ਨ ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ: ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾਵਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਮਯੈਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਤਤ੍ ਕृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਾਦ੍ ऋਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੁਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਯਦਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦਸ੍ਥੇਨ ਮਯਾਤ੍ਮੈਵੈਵਮ੍ ਈਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੀ।
ਯਦਾ ਪੁਨਰ੍ ਅਹਂ ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਨੀਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਾਵਯਨ੍ । ਭਵਾਮਿ ਜਡ ਏਵਾਹਂ ਤਦਾ ਚੇਤਾਮਿ ਕਿਂ ਕਿਲ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕੀ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸੁਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਦृਢਂ ਭਾਵਂ ਬੁਦ੍ਧਵਾਂਸ਼੍ ਚੇਤਨੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਨੈਦ੍ਰਮ੍ ਏਵੈਤ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਜਾਡ੍ਯਂ ਨ ਸ ਚੇਤਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੰਨ ਲਵੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ', ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੇਤਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਨੀਂਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਿਰਫ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯਸ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਦੇਹਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਧਿਭੌਤਿਕਃ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਵਿਮਲੋ ਬੋਧਾਤ੍ਮੈਵਾਤਿਵਾਹਿਕਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਾਵੇਂ ਪਦਾਰਥਕ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹੇਨ ਤੇਨ ਬੋਧਾਤ੍ਮਨਾਣੁਨਾ । ਬृਹਤਾ ਵਾ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਤ੍ਮਾ ਸ ਤਿष੍ਠਤੇ
ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧਦੇਹੇਨ ਹृਦਯਂ ਸ਼ਿਲਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭੇਦਿਨਾ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਪਾਤਾਲਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਯਾ ਪੁਰਾ ਰਾਮ ਬੋਧਦੇਹੇਨ ਤਤ੍ ਤਦਾ । ਤਥਾ ਕृਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤੇਨ ਚਿਨ੍ਮਯਵ੍ਯੋਮਰੂਪਿਣਾ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੀ, ਉਸ ਅਨੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਜ੍ਰਪਾषਾਣਪਾਤਾਲਨਭੋऽਨ੍ਤਰਗਮਾਗਮਾਨ੍ । ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨ ਵਿਘ੍ਨ ਉਪਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਜਰ, ਪੱਥਰ, ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਬੋਧਮਾਤ੍ਰਸ਼ਰੀਰੇਣ ਯਾਵਦ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਜਡੇष੍ਵ੍ ਅਸੌ । ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਤਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯੈਵ ਚਲਿਤ੍ਵਾਥ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚੇਤ੍ । ਤਤ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਯਾਤਿ ਤਥੈਵਾਙ੍ਗ ਮਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਜੇ ਮਨ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਦੇਹਮ੍ ਆਤਿਵਾਹਿਕਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍ । ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਂ ਤਮ੍ ਏਵੇਹ ਬੁਦ੍ਧੋ ऽਨੁਭਵਸਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਸੁਖਮ ਤੇ ਨਾਸ ਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ, ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਖੁਦ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵ੍ਯੋਮਰੂਪੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਕਾਦਾਵ੍ ਇਤਿ ਬੋਧਤਃ । ਆਤ੍ਮੈਵਾਸ੍ਤਮ੍ ਉਪਾਨੀਤਸ੍ ਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਸਨ੍ਨ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖਾਲੀ ਵਿਹਾਰ ਵਾਂਗ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਜਿਹੀ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਜਗਤਿ ਤਮਸੇਵਾਸਤੇਵ ਵਾ । ਆਵृਤੇਨੇਵ ਵਾਨ੍ਯਾਸਾਮ੍ ਅਲਭ੍ਯੇਨ ਸਤਾ ਦृਸ਼ਾਮ੍
ਸੁਪਨੇ ਆਦਿ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਨਾਲ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ, ਆਤਮਾ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਤਰਙ੍ਗਲੇਖਯਾਙ੍ਗਾਰਸਰਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਲਗ੍ਨਯਾ । ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਸ਼੍ਰਿਯੇਵਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਬ੍ਧਦੇਹਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਲਹਿਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚਮਕ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਕਠੋਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਜ੍ਜਲਾਲਿਕਯਾ ਵਹ੍ਨਿਵਿਪਿਨੇ ਪੁष੍ਪਸ਼ੋਭਯਾ । ਫੁਲ੍ਲਤ੍ਸ੍ਥਲਾਮ੍ਬੁਜਾਸਾਰਕਿਂਸ਼ੁਕਾਸ਼ੋਕਰੂਪਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਜਲ ਦੀ ਲਕੀਰ, ਜਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਕਮਲ, ਪਲਾਸ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੂਪ।