ਇਦਂ ਚ ਮਾਨਸਂ ਚਾਹਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨḫ ਪृਥੁਭੂਤਲਮ੍ । ਨੇਦਂ ਨ ਮਾਨਸਂ ਚੈਵ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਪਰ ਨਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਨਾ ਮਨ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ—ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਅਮਾਨਸਂ ਮਹੀਪੀਠਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਯਦ੍ ਅਸਦ੍ ਵੇਤ੍ਸਿ ਯਤ੍ ਸਦ੍ ਵਾ ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍
ਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਜਾਂ ਸੱਚਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਹੈ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਹਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਯ ਮੇ ऽਨਨ੍ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਯਚ੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਚਨਂ ਤਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਭਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਮੈਂ ਚਿੱਤ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਕਲਪਨਾ' ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ ਮਨਸ੍ ਤਨ੍ ਮਹੀਪੀਠਂ ਤਜ੍ ਜਗਤ੍ ਸ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਵਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਏਤਨ੍ ਮਨੋਨਭਃ
ਉਹੀ ਮਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਜਨਹਾਰ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਚਿੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਂ ਮੇ ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਧਾਰਣਾਭ੍ਯਾਸਸਮ੍ਪੁष੍ਟਂ ਭੂਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਹੈ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੇਦਂ ਭੂਮਣ੍ਡਲਂ ਤਦ੍ ਵੈ ਤਦਨ੍ਯਦ੍ ਧਿ ਮਨੋਮਯਮ੍ । ਆਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਚਨਮ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਂ ਕਚਨਂ ਚਿਤੇਃ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇਕ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਬੇਸਮਝ ਹੈ, ਤੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਬਣੀ ਇਕ ਬਣਾਵਟ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਵਾਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਤਥਾਭੂਤਂ ਚਿਰਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਇਦਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਲਬ੍ਧਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਾਨਸਤ੍ਵਂ ਸਮੁਜ੍ਝਤਿ
ਉਹੀ ਚੀਜ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਐਸੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ 'ਇਹ' ਵਜੋਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਮਨ-ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ ਖੋ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਸੁਕਠਿਨਂ ਵਿਤਤਂ ਭੂਮਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਜਾਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਚਿਰਵੇਦਨਾਤ੍
ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ, ਜੋ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ, ਪੱਕਾ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ 'ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ' ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਾਯੇਨੇਦਮ੍ ਇਵਾਨੇਨ ਤਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍ । ਇਦਂ ਨ ਚੈਵਮ੍ ਏਵਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਗਸ੍ਯਾਦਾਵ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍
ਇਸ ਤਰਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਥਿਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਉਪਜੀ ਸੀ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪੁਰਤ੍ਵੇਨ ਚਿਦ੍ ਏਵ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਭਾਸਤੇ । ਤਥਾ ਚਿਦ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਗਾਦਾਵ੍ ਇਦਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਧਿ ਚਿਦ੍ਰੂਪਬਾਲਸ੍ਯ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਮਹੀਤਲਾਦਿਕਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਗਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਚਿੱਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ।
ਚਿਦ੍ਰੂਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤਨ੍ਮਯਂ ਜਗਤ੍ । ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤੁ ਨ ਪਿਣ੍ਡਾਤ੍ਮ ਨ ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਮ ਨ ਭਾਸੁਰਮ੍
ਚਿੱਤ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਸੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਠੋਸ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਸੱਚਮੁਚ ਮੌਜੂਦ, ਨਾਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ।
ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਯ ਸ਼ृਣੋषਿ ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚਿਰਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਜਦ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹੀ ਪਛਾਣ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਇਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਣਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹੋ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਕਚਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਭੂਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ਮ ਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਵੇਖਣਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਦਵੈਤ ਹੈ, ਨਾ ਏਕਤਾ।
ਮਣਿਰ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪੀਤਾਦਿਕਾਸ੍ ਤ੍ਵਿषਃ । ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਕੁਰੁਤੇ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਸ੍ ਤਥਾ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਥਰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ ਆਦਿ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ-ਆਕਾਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਤੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਚ ਰੂਪਂ ਸਮੁਜ੍ਝਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਮਾਨਸਂ ਨੇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਮਹੀਤਲਮ੍ ਇਵਾਭਾਤਿ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਯਥਾਮਲਤਲਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਪਰਛਾਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਮਾਤ੍ਰਕਚਨਂ ਤਤ੍ ਤਦਾ ਮੇ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਭੂਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਯਚ੍ਛਂ ਖਮ੍ ਏਵ ਵਿਤਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਵਾਂਗ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੁੱਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਸੀ।
ਇਦਂ ਭੂਮਣ੍ਡਲਂ ਤਚ੍ ਚ ਦ੍ਵਯਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਹਾਚਿਤੇਃ । ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਏਵ ਕਚਤਿ ਤਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਯਥਾ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਗੋਲ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਹੀ ਹਨ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਰਤ੍ਯਯਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਗਮ੍ਯਤੇ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਿਰ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੱਤ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਨ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਨੇਦਂ ਨ ਤਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਿਰਫ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਾ ਇਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਭੂਤਜਾਲਾਨਾਂ ਕਾਲਤ੍ਰਿਤਯਭਾਵਿਨਾਮ੍ । ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਨੋਰਾਜ੍ਯਦਸ਼ਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਣ, ਸੁਪਨੇ, ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਾਨਿ ਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਭੂਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਤਾਙ੍ਗਤਃ
ਜੋ ਜੀਵ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਭੂਮੰਡਲ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੋ ਹੀ ਸਤਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਏਵ ਸਮਗ੍ਰਾਣਿ ਤੇषਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਤੇਨ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਤਾਨਿ ਤਥਾ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਚਾਖਿਲਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਹਨ ਉਹ ਵੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਜਰਂ ਪਦਮ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਤਾਮ੍ ਅਜਹਦ੍ ਅਙ੍ਗਗਤਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ । ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਤਾਂ ਤੁ ਭੇਦਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਦ੍ ਅਙ੍ਗ ਨ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਨਾਪਿ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਵਧਦਾ ਜਾਂ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ, ਕਦੇ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਦ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ ਜਗਨ੍ਤਿ ਭਵਤਾ ਤਦਾ । ਭੂਮਣ੍ਡਲਾਨਾਂ ਹृਦਯੇ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਕੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਪਰਾਤ੍ਮਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨੋਰ੍ਵੀਮਣ੍ਡਲੌਘਾਤ੍ਮਨਾ ਮਯਾ । ਤਤੋ ऽਨੁਭੂਤਂ ਹृਦਯੇ ਦृष੍ਟਂ ਚ ਪਰਯਾ ਦृਸ਼ਾ
ਮੈਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਗੋਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖੀਆਂ।
ਯਾਵਤ੍ ਤਥੈਵ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਗਜ੍ਜਾਲਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯਮਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਦ੍ਵੈਤਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਜਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਦੋਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਜਗਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਪਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਰਮ੍ਭਮਨ੍ਥਰਮ੍
ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਧੀਮੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਤਿ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਥੂਲਂ ਤਚ੍ ਚ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਪਰਮ੍ ਅਜਂ ਨ ਤਤ੍
ਹਰ ਥਾਂ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਮੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਜਨਮ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।