ਯਥਾ ਖਮ੍ ਆਵृਤਂ ਸਰ੍ਗੈਸ੍ ਤਥਾ ਭੂਰ੍ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧਵਾਨ੍ । ਤਦਾਹਮ੍ ਅਭਵਂ ਧ੍ਯਾਤਾ ਧਰਾਧਾਰਣਯਾ ਯੁਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ 'ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ' ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਯਾ ਧਰਾਧਾਰਣਯਾ ਧਰਾਰੂਪਧਰੋ ऽਭਵਮ੍ । ਅਤ੍ਯਜਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਵਪੁਸ੍ ਸਮ੍ਰਾਡ੍ ਇਵਾਚਿਰਾਤ੍
ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰਾਧਾਰਣਯਾਸ਼੍ਵ੍ ਏਵ ਧਰਾਧਾਤੂਦਰਂ ਗਤਃ । ਦ੍ਵੀਪਾਦ੍ਰਿਤृਣਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿ ਦੇਹੇ ऽਹਮ੍ ਅਨੁਭੂਤਵਾਨ੍
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ, ਪਹਾੜ, ਘਾਹ, ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਥ ਭੂਪੀਠਂ ਨਾਨਾਵਨਤਨੂਰੁਹਮ੍ । ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਵਲੀਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਾਨਾਨਗਰਭੂषਣਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੱਠ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਤੇ ਰੁੱਖ-ਪੌਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਗ੍ਰਾਮਗਹ੍ਵਰਪਰ੍ਵਾਢ੍ਯਂ ਪਾਤਾਲਸੁषਿਰੋਦਰਮ੍ । ਕੁਲਾਚਲਭੁਜਾਸ਼੍ਲਿष੍ਟਦ੍ਵੀਪਾਬ੍ਧਿਵਲਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਿੰਡਾਂ, ਘਾਟੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੁਫਾਂ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵੀ ਹੈ।
ਤृਣੌਘਤਨੁਰੋਮਾਢ੍ਯਂ ਗਿਰਿषਣ੍ਡਕਗੁਲ੍ਫਕਮ੍ । ਦਿਗ੍ਵਾਰਣਕਟਵ੍ਯੂਢਂ ਧृਤਂ ਸ਼ੇषਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ਤੈਃ
ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਇਸਦੇ ਗਟਕਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਮਹੀਪਾਲੈਸ਼੍ ਸ਼ੋਭਮਾਨਂ ਤਥਰ੍ਤੁਭਿਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਰ੍ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਾਙ੍ਗਂ ਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਯਾ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਇਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਮਵਦ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸੁਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਸੁਮੇਰੂਦਾਰਕਨ੍ਧਰਮ੍ । ਗਙ੍ਗਾਦਿਸਰਿਦਾਪੂਰਮੁਕ੍ਤਾਹਾਰਰਣਤ੍ਤਨੁ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਚੀਆਂ ਮੋਢੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗਰਦਨ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਗੁਹਾਗਹਨਕਚ੍ਛਾਦਿ ਸਾਗਰਾਦਰ੍ਸ਼ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਮਰੂषਰਸ੍ਥਲਸ਼੍ਵੈਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਮ੍ਬਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਇਹ ਧਰਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਦਲਦਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪਠਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਖੁਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭੂਤਪੂਰੈḫ ਪਰਾਪੂਰ੍ਣਂ ਪਰਿਧੂਤਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵੈਃ । ਅਲਙ੍ਕृਤਂ ਪੁष੍ਪਵਨੈਸ੍ ਸਮਾਲਬ੍ਧਂ ਰਜੋਗਣੈਃ
ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृषੀਵਲੈẖ ਕृष੍ਟਂ ਵੀਜਿਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਨਿਲੈਃ । ਤਾਪਿਤਂ ਤਪਨੈਸ੍ ਤਪ੍ਤੈਰ੍ ਉਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਪ੍ਰਾਵृਡਮ੍ਬੁਭਿਃ
ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਬੀਜ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਸਰਦੀ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੜਦੀ, ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪੁਲਾਗ੍ਰਸ੍ਥਲੋਰਸ੍ਕਂ ਪਦ੍ਮਾਕਰਸ਼ਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸਿਤਾਸਿਤਘਨੋष੍ਣੀषਂ ਦਸ਼ਾਸ਼ੋਦਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਚੌੜਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸینه ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਸੌਂ ਕਮਲ-ਕੁੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪੱਗਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ।
ਲੋਕਾਲੋਕਮਹਾਖਾਤਵਲਯੋਗ੍ਰਾਸ੍ਯਭੀषਣਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਭੂਤਸਙ੍ਘਾਤਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੈਕਚੇਤਨਮ੍
ਲੋਕਾਲੋਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੱਡਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ, ਇਹ ਅਨੰਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਬਹਿਸ਼੍ ਚੈਵ ਨਾਨਾਭੂਤਗਣੈḫ ਪृਥਕ੍ । ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤੁ ਕੀਟਕੈਃ
ਇਹ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਬਾਹਰ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਕੀੜੇ ਹਨ।
ਪਾਤਾਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਨਾਗਾਸੁਰਕ੍ਰਿਮਿਵ੍ਰਜੈਃ । ਸਪ੍ਤਸ੍ਵ੍ ਅਰ੍ਣਵਕੋਸ਼ੇषੁ ਨਾਨਾਜਾਤਿਜਲੇਚਰੈਃ
ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਰੰਦਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲ ਜੀਵ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਦੀਵਨਸਮੁਦ੍ਰਦਿਗਨ੍ਤਸ਼ੈਲਦ੍ਵੀਪਾਬ੍ਦਜਨ੍ਤੁਵਿਜਯਸ੍ਥਲਜਙ੍ਗਲੌਘੈਃ । ਨਾਨਾਵਨਾਵਲਿਤਮਣ੍ਡਲਕੋਟ੍ਟषਣ੍ਡਵਲ੍ਲੀਸਰਸ੍ਸਰਿਦਰਾਤਿਰਣਾਬ੍ਜषਣ੍ਡੈਃ
ਇਹ ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਬੇਲਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ, ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂਪੀਠੇਨ ਸਤਾ ਤਤ੍ਰ ਮਯਾ ਤਦਨੁ ਮਾਨਦ । ਅਨੁਭੂਤਂ ਨਦਨਦੀਨਾਦਿਨੇਦਂ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਮਾਨਯੋਗ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਸੁਣੇ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਮਰਣਸਾਕ੍ਰਨ੍ਦਨਾਰੀਕਰੁਣਵੇਦਨਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਉਤ੍ਤਾਣ੍ਡਵਸ੍ਤ੍ਰੈਣਮਹੋਤ੍ਸਵਮਹਾਸੁਖਮ੍
ਕਦੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ-ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦੁਰ੍ਵਾਰਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਦੁਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਦੁਰੀਹਿਤਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਕਲਸਸ੍ਯੌਘਸਮ੍ਪਨ੍ਨਘਨਸੌਹृਦਮ੍
ਕਦੇ ਕਠਿਨ ਭੁੱਖਮਰੀ, ਰੋਣ-ਧੋਣ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਦੁਰਦਰਦ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਹਿਰੀ ਦੋਸਤੀ ਵੇਖੀ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਗ੍ਨਿਮਹਾਦਾਹਦਗ੍ਧਦੇਸ਼ੋਗ੍ਰਰੋਦਨਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਜ੍ ਜਲਪ੍ਲਵਾਲੂਨਪੁਰਪਤ੍ਤਨਖਣ੍ਡਕਮ੍
ਕਦੇ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਹੋਈ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੜਾਂ ਨਾਲ ਨਗਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ-ਬਿੱਟਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖੇ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚਪਲਸਾਮਨ੍ਤਕृਤਲੁਣ੍ਠਨਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ḫਪੈਸ਼ਾਚਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਥੇ ਚਲਾਕ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਥੇ ਬੜੀ ਬੁਰਾਈ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਜ੍ ਜਲਾਸ਼ਯੋਲ੍ਲਾਸਵੇਲ੍ਲਨੋਤ੍ਪੁਲਕਾਙ੍ਗਕਮ੍ । ਕਨ੍ਦਰੋਦਰਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਤਵੇਲ੍ਲਿਤਵਾਰਿਦਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਉਡਦੇ ਹਨ।
ਸਂਵਿਦ੍ਬੋਧੋਨ੍ਨਮਤ੍ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਕੋਸ਼ੋਤ੍ਥਾਙ੍ਕੁਰਲੋਮਕਮ੍ । ਵਾਰਿਵਾਰਣਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਨਤੋਨ੍ਨਤਲਸਤ੍ਤਲਮ੍
ਉਥੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਝਿਲੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਗ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਸ਼ृਙ੍ਗਭੈਰਵਸ਼੍ਵਭ੍ਰਪੁਰਾਦ੍ਰਿਵਨਝਮ੍ਪਨਮ੍ । ਸਨ੍ਧਿਮਣ੍ਡਲਸਞ੍ਚਾਲਲੇਖਾਙ੍ਕਮृਦੁਕਮ੍ਪਨਮ੍
ਉਥੇ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈੜੇ ਜਾਨਵਰ, ਗਿੱਧ ਤੇ ਭੇੜੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੰਪਣ ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਾਮਨ੍ਤਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸੈਨ੍ਯਸਂਹਰਣਂ ਰਣੇ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸੋਮ੍ਯਸੁਖਾਸੀਨਸਰ੍ਵਸਾਮਨ੍ਤਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਕਦੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਉਲਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਦੇ ਸਭ ਸਰਦਾਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਣ੍ਯਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਉਲ੍ਲਸਦ੍ਵਾਤਭਾਙ੍ਕृਤਿ । ਜਙ੍ਗਲਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਲੂਨਵ੍ਯੁਪ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਯਕਮ੍
ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹਵਾ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਕਦੇ ਵਿਰਾਨੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਫਸਲਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਂਸਕਾਰਣ੍ਡਵਾਕੀਰ੍ਣਸਰḫ ਫੁਲ੍ਲਾਮ੍ਬੁਜਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਮਰੁਸ੍ਥਲਂ ਸ੍ਥੂਲਸ੍ਤਮ੍ਭਾਭਾਰ੍ਜੁਨਮਾਰੁਤਮ੍
ਕਦੇ ਝੀਲਾਂ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਜਲਪੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਕਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵੱਡੀ ਆਂਧੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਧ੍ਰਦਨਦੀਵਾਹਹੇਲਾਨਿਕषਘਰ੍ਘਰਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਕਾਰ੍ਯਙ੍ਗਸਿਕ੍ਤਬੀਜਾਸ੍ਯਜृਮ੍ਭਣਮ੍
ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਕਦੇ ਨਰਮ ਅੰਕੁਰ ਉਗਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਬੀਜ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ ਫੁਲਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਕੀਟਾਸ੍ਯਮृਦੁਸ੍ਪਨ੍ਦਨਵੇਦਨਮ੍ । ਮਾਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੇਹ ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵੇਤੀਵ ਬੋਧਨਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੰਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 'ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣੋ ਤੇ ਬਚਾਓ।'
ਸ਼ਾਖਾਪਰਿਕਰਾਭੋਗਮृਦ੍ਭਾਗਾਙ੍ਗਨਿਪੀਡਨੈਃ । ਮੂਲਜਾਲਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਵਿਟਪਿਧਾਰਣਮ੍
ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਜੜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।