ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵਿष੍ਯਤ੍ਸ੍ਥਜਗਦਾਡਮ੍ਬਰਂ ਮਯਾ । ਤਦਾਨੁਭੂਤਂ ਵਪੁषਿ ਮਹਾਵਿਸ਼੍ਵਗਣਾਤ੍ਮਨਿ
ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਲਚਲ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਏਕਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਵਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਮਨ੍ਥਰਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰ ਸੋਮ੍ਯਸਕਲਭੂਤਸਨ੍ਤਤਿਸੁਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਯੁਗ ਦੇ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਕਮਲ ਦੀ ਘੁੰਮਣੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਏਕਤ੍ਰ ਸਮਰਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸੁਰਾਸੁਰਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰਾਸਮ੍ਭਵਦ੍ਭਾਨੁਨਿਤ੍ਯਾਭਿਨ੍ਨਤਮੋਘਨਮ੍
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉੱਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਏਕਤ੍ਰਾਸਮ੍ਭਵਦ੍ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਕਾਨ੍ਤਜ੍ਵਾਲੋਦਰੋਪਮਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰ ਨਲਿਨੀਨਾਲਨਿਲੀਨਮਧੁਕੈਟਭਮ੍
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ; ਤੇ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਏਕਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਮਞ੍ਜੂषਾਸੁਪ੍ਤਬਾਲਨਵਾਬ੍ਜਜਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰੈਕਾਰ੍ਣਵੋਦਗ੍ਰਵृਕ੍ਸ਼ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਧਵਮ੍
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਜੋ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ 'ਤੇ ਮਾਧਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਏਕਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਰਜਨੀਨਿਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਿਮਿਰਾਕੁਲਮ੍ । ਸ਼ਿਲਾਜਠਰਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਵ੍ਯੋਮੇਵ ਵਿਤਤਾਕृਤਿ
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਲਪ ਦੀ ਰਾਤ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੇਟ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ ਅਕਾਰ ਵਾਲੀ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਜਠਰਾਕਾਰਮ੍ ਅਪ੍ਰਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਅਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯਮ੍ ਅਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਸੁषੁਪ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ; ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਜਾਣਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ।
ਏਕਤ੍ਰ ਪਕ੍ਸ਼ਵਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸ਼ੈਲਕਾਕਾਕੁਲਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰ ਵਜ੍ਰਨਿष੍ਪੇषਦ੍ਰਵਦ੍ਭੂਧਰਭਾਸੁਰਮ੍
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਕਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਘਲਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਏਕਤ੍ਰੋਦ੍ਵृਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾਬ੍ਧਿਹ੍ਰਿਯਮਾਣਧਰਾਚਲਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰ ਸੁਰਵृਤ੍ਰਾਨ੍ਧਬਡਿਸਙ੍ਗਰਸਙ੍ਕੁਲਮ੍
ਕਿਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਕਤ੍ਰ ਮਤ੍ਤਪਾਤਾਲਗਜਕਮ੍ਪਿਵਸੁਨ੍ਧਰਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰ ਸ਼ੇषਸ਼ਿਰਸẖ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਲੁਠਿਤਾਵਨਿ
ਕਿਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਲਟ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਰਾਮੇਣ ਹਤਰਾਵਣਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਵਣੇਨੈਵ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨਿਹਤਰਾਘਵਮ੍
ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਹੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਸ੍ਥਪਾਦੇਨ ਦੇਵਾਦ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ੍ਸ੍ਥਸ਼ਿਰਸਾ ਪਰਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤਾ ਪਾਰਮ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਵੈ ਕਾਲਨੇਮਿਨਾ
ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਰ ਪਾ ਲਿਆ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚਾਪਸੁਰੈਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਾਨਵੈਰ੍ ਏਵ ਪਾਲਿਤਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚਾਮृष੍ਟਦਨੁਜੈਰ੍ ਅਮਰੈਰ੍ ਏਵ ਪਾਲਿਤਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੁਨੀਆ ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਰਾਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਿष੍ਣੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਗੁਪ੍ਤੇਨ ਵਿष੍ਣੁਪਾਣ੍ਡਵਕੌਰਵੈਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭਾਰਤਯੂਥੇਨ ਨਿਹਤਾਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਗਣਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਅਰਜੁਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੀ, ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਦਲੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚ ਦਾਸ਼ਰਥਿਨਾ ਤ੍ਵਯੈਵ ਹਤਰਾਵਣਮ੍ । ਰਾਮੇਣ ਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषੀਕृਤਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਮ੍ ਅਹਂ ਭਗਵਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਭਵਂ ਕਥਯੇਤਿ ਮੇ । ਅਭਵਂ ਚੇਦ੍ ਅਨੇਨੈਵ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਤਤ੍ ਕਥਮ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਸੀ? ਜੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਵਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਰਾਮ ਭਾਵਾḫ ਪੁਨḫ ਪੁਨਃ । ਪੂਯਮਾਨਾ ਯਥਾ ਮਾषਾẖ ਕ੍ਰਮੇਣਾਨ੍ਯੇਨ ਤੇਨ ਚ
ਰਾਮਾ, ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਕ ਰਹੀਆਂ ਮਾਸ਼ਾਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉਪਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਮਸਮਾẖ ਕੇਚਿਤ੍ ਤ ਏਵਾਨ੍ਯੇ ऽਥ ਵਾ ਮਿਥਃ । ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਧਸਮਾ ਭਾਵਾẖ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਬ੍ਧਿਤਰਙ੍ਗਵਤ੍
ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਧੂਰੇ ਹੀ ਉਭਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ।
ਪੁਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਪੁਨਰ੍ ਏਵਾਹਂ ਪੁਨḫ ਪੁਨਰ੍ ਇਮੇ ਜਨਾਃ । ਨ ਕਦਾਚਨ ਨੈਵਾਨ੍ਯੇ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਂ ਪਰੇ
ਫਿਰ ਤੂੰ, ਫਿਰ ਮੈਂ, ਫਿਰ ਇਹ ਲੋਕ — ਵਾਰ-ਵਾਰ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦਾ।
ਤ ਏਵਾਨ੍ਯੇ ऽਥ ਵਾਮ੍ਭੋਧੌ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣਯਃ । ਯਦ੍ਵਨ੍ ਨ ਜਾਯਤੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭ੍ਰਮਤਾਂ ਭਵੇ
ਉਹੀ ਹੋਰ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ — ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨੀਹ ਭਵਭ੍ਰਮੈਃ । ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸਮਾਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ
ਅਣਗਣੇ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਕਦੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ, ਕਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਕਦੇ ਸਮਾਨ ਤੇ ਕਦੇ ਅਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਵृਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਭਿਤਃ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ੀਕਰਜਾਲਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਜਗਦਮ੍ਬੁਧੇਃ
ਉਹੀ ਜੀਵ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ।
ਵਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧੁਵਯẖਕਰ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਵਿਜ੍ਞਾਨਚੇष੍ਟਿਤੈਃ । ਤੈਰ੍ ਏਵ ਕੇਚਿਜ੍ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ
ਧਨ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਵੰਸ਼, ਕਰਮ, ਵਿਦਿਆ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੁਝ ਜੀਵ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਧੈਸ੍ ਤੈਸ੍ ਸਦृਸ਼ਾẖ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਾਦੇਨ ਤੈਸ੍ ਸਮਾਃ । ਤਜ੍ਜੀਵਾਸ੍ ਤੈਰ੍ ਵਿਸਦृਸ਼ਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਏਭਿਸ੍ ਸਮਾẖ ਕੇਚਿਤ੍ ਕਾਲੇਨੈਵ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਕਾਲੇਨ ਸਦृਸ਼ਾẖ ਕੇਚਿਤ੍ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਚ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਕਈ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੇਨਾਕੁਲਚੇष੍ਟਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਧ ਇਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਥੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੁਨਰ੍ ਦੇਹਾਲੇਖਨਖੇਦਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਗਣਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯੇ ਨ ਚ । ਭੂਤਾਮ੍ਬੂਨਿ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸਂਸृਤਿਮਯੇ ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਧੌ ਚਞ੍ਚਲੇ ਚਕ੍ਰਾਵृਤ੍ਤਿਮਯਾਨਿ ਸਙ੍ਕਲਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਕਸ੍ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨ ਚਲਚਲਾਹਟ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਣਨ-ਮਿਟਣ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ?
ਤਤਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਵਪੁਰ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤੋ ਨਿਰਾਮਯਃ । ਦਤ੍ਤਾਵਧਾਨੋ ਵਪੁषਿ ਤਦਾਪਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਹਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਅਨੰਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚਿੱਤ-ਆਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵੇਖਿਆ।
ਯਾਵਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਤਸ੍ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ऽਙ੍ਕੁਰਿਤੋ ਮਮ । ਕੁਸੂਲਸ੍ਥਸ੍ਯ ਬੀਜਸ੍ਯ ਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯੇਵਾਙ੍ਕੁਰੋ ਹृਦਿ
ਜਦ ਤਕ ਰਚਨਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਬੀਜ ਅੰਕੁਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਉਦ੍ਬੁਭੂषੁਰ੍ ਇਵਾਸ੍ਤੇ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸੇਕਾਦ੍ ਬੀਜੇ ਯਥਾਙ੍ਕੁਰਃ । ਆਕਾਰਵਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਕਾਰਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤੇ ਤਥਾ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਉਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵਤਾ ਹੈ।
ਯਥੋਨ੍ਮਿषਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸੁषੁਪ੍ਤਾਦ੍ ਬੋਧਮ੍ ਏਯੁषਃ । ਜਾਗ੍ਰਦ੍ ਵਾ ਵਿਗਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਚੇਤਨਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਚਮਕ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨਾ ਮੁਕ ਜਾਣ ਤੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਵੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।