ਦ੍ਵੈਤੇ ਤਾਵਦ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪੇ ਰਮਤੇ ऽਨੁਮਤੇ ਚਿਤਿਃ । ਪਰਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਯੀ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਤਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੈਤ ਦੇ ਝੂਠੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪਰਮ ਸਤਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਰੂਪਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਤਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰਿਦ੍ ਅਬ੍ਧਾਵ੍ ਇਵਾਬ੍ਧਿਤਾਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ ਵਿਮੋਹਵਸ਼ਤਸ਼੍ ਚਿਤਿਰ੍ ਆਕੁਲੇषੁ ਸਰ੍ਗੇषੁ ਸਂਸਰਤਿ ਜਨ੍ਮਦਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੇषੁ । ਯਾਵਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਪਰਂ ਤਮ੍ ਅਥਾਸ਼ੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮਜ੍ਜਤਿ ਘਨਂ ਮਧੁਨੀਵ ਭृਙ੍ਗੀ
ਜਦ ਤਕ ਚੇਤਨਾ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਥਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੌਂਰੇ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਸ੍ ਤ੍ਯਜਤਿ ਨਾਮ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨੁਭੂਯ ਚ ਜਹਾਤਿ ਰਸਾਯਨਂ ਕਃ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਸਕਲਾਨਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਣਿ ਦੁẖਖਾਨਿ ਜਨ੍ਮਮृਤਿਮੋਹਮਯਾਨਿ ਰਾਮ
ਜੋ ਆਤਮਕ ਸਤਿ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਚੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਸ ਕੌਣ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਸ਼ੇ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਦੇਹਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਤੁ ਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਰਾਮਾ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਸ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਤੌ ਜਗਤ੍ਖਣ੍ਡੌ ਤਦਾ ਚਿਤ੍ਰ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਾਃ । ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਏਵ ਤਤ੍ਰਾਸਨ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਯਿ
ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਤੌ ਨਭੋऽਨ੍ਤਰੇ । ਖਣ੍ਡੌ ਵਿਲੋਕਯਾਮ੍ ਆਸ ਦृਸ਼ਾਰ੍ਕੇਣੇਵ ਰੋਦਸੀ
ਫਿਰ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਮੇषਮਾਤ੍ਰੇਣ ਘੋਣਾਸ਼੍ਵਾਸੇਨ ਖਣ੍ਡਕੌ । ਤੌ ਸਮਾਨੀਯ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਪਾਤਾਲਾਨ੍ਤਰ੍ ਇਵਾਨਨੇ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ।
ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਏਕ ਏਵਾਸਾਵ੍ ਅਥ ਖੇ ਖਮ੍ ਇਵਾਖਿਲੇ । ਭੁਕ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਖਣ੍ਡੋਗ੍ਰਚਣ੍ਡਮਣ੍ਡਕਮਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਤਪਦੇ ਤੇ ਭੜਕਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲ੍ਹ ਲੈ ਕੇ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਲਘੁਸ੍ ਸੋ ऽਭ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਭਵਤ੍ । ਤਤੋ ऽਭਵਦ੍ ਦ੍ਰੁਮਸਮਸ੍ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਿਭੋ ऽਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਥੰਮ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ऽਭਵਦ੍ ਯष੍ਟਿਸਮਸ੍ ਤਤḫ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਃ । ਤਤẖ ਕਾਚਕਣਾਕਾਰੋ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਸ੍ ਸ ਤਾਦृਸ਼ਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਇਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕাঁচ ਦੇ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ ਸੋ ऽਣੁਰ੍ ਭਵਨ੍ ਦृष੍ਟੋ ਮਯਾ ਖਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟਿਨਾ । ਪਰਮਾਣੁਰ੍ ਅਥੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਯੌ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ—ਇਕ ਅਣੂ—ਬਣ ਗਿਆ; ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਣੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਸ਼ਮਮ੍ ਆਯਾਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਰਦਾਮ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡਵਤ੍ । ਤਾਦृਸ਼ੋ ऽਪਿ ਮਹਾਰਮ੍ਭḫ ਪੁਰḫ ਪਸ਼੍ਯਤ ਏਵ ਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਠੰਢ-ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੋਵੇ; ਪਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਸਾਵਰਣੇ ਤੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਵਾਟਕੇ । ਵਿਨਿਗੀਰ੍ਣੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤੇਨ ਹਰਿਣੇਨੇਵ ਪਰ੍ਣਕੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਵਰਨੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖਾ ਹਿਰਨ ਪੱਤਾ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਭੂਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸਂਵਿਦਾਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਫਿਰ, ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਕਾਸ਼ ਰਹਿ ਗਿਆ—ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਬਚਿਆ ਸੀ—ਜੋ ਅਣਆਰੰਭ, ਅਣਮੱਧ ਤੇ ਅਣਅੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਰੁਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਦਰ੍ਪਣਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਭਂ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਕਲਕੋਟਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਦੇਖਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ।
ਅਥ ਤਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਨਾਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਲਾਂ ਤਂ ਚ ਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਗਤੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ ਇਵਾਹਂ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਗਤਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਔਰਤ, ਉਸ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਉਸ ਅਜੂਬੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਵੇ।
ਤਾਮ੍ ਆਲੋਕਿਤਵਾਨ੍ ਭੂਯẖ ਕਲਧੌਤਸ਼ਿਲਾਮ੍ ਅਹਮ੍ । ਯਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗਾẖ ਕਾਲ੍ਯਾ ਇਵਾਙ੍ਗਕੇ
ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਧੁਲਿਆ ਪੱਥਰ ਵੇਖਿਆ; ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਥੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬੁਦ੍ਧਿਨੇਤ੍ਰੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਾਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਵਾ ਨ ਤੇ ऽਨ੍ਯਥਾ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਥਾ ਤਦਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮਝ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਜਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਦੂਰਤḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਮਾਂਸਦृਸ਼ਾ ਯਦਿ ਚ ਸਾ ਸ਼ਿਲਾ । ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਚ੍ ਛਿਲੈਵੈਕਾ ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਗਾਦਿ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਜੇ ਦੂਰੋਂ ਮਾਸ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਪੱਥਰ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਇਕ ਪੱਥਰ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸਾਵਸ੍ਥਿਤਾ ਸ਼ਿਲੈਵੈਕਰੂਪਾ ਨਿਬਿਡਮਣ੍ਡਲਾ । ਕਲਧੌਤਮਯੀ ਸ੍ਫਾਰਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਜਲਦਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਹ ਪੱਥਰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਠੋਸ ਤੇ ਇਕੋ ਰੂਪ, ਗੋਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚੰਨਣੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ।
ਤਤੋ ऽਹਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟḫ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਿਤਵਾਨ੍ ਪੁਨਃ । ਸ਼ਿਲਾਯਾਮ੍ ਅਪਰਂ ਭਾਗਂ ਤਥੈਵ ਪਰਯਾ ਦृਸ਼ਾ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ ਤਮ੍ ਅਪਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਗਦਾਰਮ੍ਭਮਨ੍ਥਰਮ੍ । ਤਥੈਵ ਸੁषਿਰਾਕਾਰਮ੍ ਇਵ ਨਾਨਾਰ੍ਥਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਦਿਖੀ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਜਿਹਾ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਲਬਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਪੁਨਰ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਤਥੈਵਾਹਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਪਰਿਦृष੍ਟਵਾਨ੍ । ਸਰ੍ਗਸਂਰਮ੍ਭਵਲਿਤਂ ਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਥੇ ਵੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਯਂ ਯਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਿਲਾਯਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵੈ । ਜਗਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਵਿਕਲਮ੍ ਆਦਰ੍ਸ਼ ਇਵ ਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਥਰ 'ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਗਚ੍ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮੀਦਮ੍ ਇਵਾਖਿਲਮ੍ । ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨ ਚੇਦ੍ ਬਹਿਸ੍ਸ੍ਥਸ੍ ਤਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਆਦਰ੍ਸ਼ਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਮਯਾਤਿਕੌਤੁਕੇਨਾਥ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਗਿਰੇਸ਼੍ ਸ਼ਿਲਾਃ । ਅਨ੍ਵਿष੍ਟਾ ਭੂਮਿਭਾਗਾਸ਼੍ ਚ ਤृਣਗੁਲ੍ਮਾਦਯਸ੍ ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ, ਜਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਘਾਹ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੀਆਂ।
ਯਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਤਾਦृਗ੍ ਜਗਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਪਰਯਾ ਵਿਵਿਧਾਕृਤਿ
ਹਰ ਥਾਂ ਸੰਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਇਹ ਅਕਲ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਸਰ੍ਗਾਤ੍ਮਜਾਯਮਾਨਪ੍ਰਜਾਪਤਿ । ਕਲ੍ਪ੍ਯਮਾਨਰ੍ਕ੍ਸ਼ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਦਿਨਰਾਤ੍ਰ੍ਯਰ੍ਤੁਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਕਿਤੇ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਤਾਰੇ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਰੁੱਤਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਮਹੀਪੀਠਸਮ੍ਪਨ੍ਨਜਨਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਖਾਤੋਗ੍ਰਚਤੁਸ੍ਸਾਗਰਖਾਤਕਮ੍
ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਧਰਤੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਖੰਡ ਹਨ।