ਸ ਪਰḫ ਪ੍ਰਕृਤੇḫ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤḫ ਪੁਰੁषḫ ਪਾਵਨਾਕृਤਿਃ । ਸ਼ਿਵਰੂਪਧਰਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤḫ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸਾਰੇ ਭ੍ਰਮਰੂਪਿਣੀ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸੇਚ੍ਛਾ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿḫ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਭੌਂਰ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਹੀ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ਿਵਂ ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍ । ਅਜਡਂ ਪਦਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਵਰ੍ਜਿਤਂ ਤਰ੍ਜਿਤਦ੍ਵਯਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ — ਜੋ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਬੇ-ਜੜ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ —
ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੈਕਧਰ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗਤਃ । ਸਂਵਿਦ੍ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਯ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਇਕੋ ਅਸਲ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਤ੍ਵਂ ਸਮੁਜ੍ਝਤਿ । ਤਦਨ੍ਤਰ੍ ਏਕਤਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਦੀ ਰੂਪਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਜਦ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸਵਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰੋਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਗਾ ਹਿ ਪਯੋਮਾਤ੍ਰਾ ਸਙ੍ਗਤਾਰ੍ਣਵ ਏਵ ਸਾ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਤਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਲੀਯਤੇ
ਦਰਿਆ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਿਵੇਚ੍ਛਾ ਸਾ ਦੇਵਂ ਤਮ੍ ਏਵਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਜਨ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਧਾਰਾ ਯਥਾਯਸੀ
ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਪੱਥਰ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਂਸਸ਼੍ ਛਾਯਾ ਨਿਜਾ ਛਾਯਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਯਥਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪੁਰੁषਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਰਨ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚੇਤਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ ਨਿਜਂ ਭਾਵਂ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਭੂਯੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਨੇਹ ਤਤ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਹਿ
ਆਪਣੀ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
ਸਾਧੁਰ੍ ਵਸਤਿ ਚੌਰੌਘੇ ਤਾਵਦ੍ ਯਾਵਦ੍ ਅਸੌ ਨ ਤਮ੍ । ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਤਤ੍ਰ ਰਮਤੇ ਪੁਨਃ
ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਗਰੋਹ ਵਿੱਚ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੋਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਪਰ ਜਾਣ ਲੈਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਮੁੜ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਦ੍ਵੈਤੇ ਤਾਵਦ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪੇ ਰਮਤੇ ऽਨੁਮਤੇ ਚਿਤਿਃ । ਪਰਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਯੀ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਤਕ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੈਤ ਦੇ ਝੂਠੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪਰਮ ਸਤਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਰੂਪਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਤਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰਿਦ੍ ਅਬ੍ਧਾਵ੍ ਇਵਾਬ੍ਧਿਤਾਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ ਵਿਮੋਹਵਸ਼ਤਸ਼੍ ਚਿਤਿਰ੍ ਆਕੁਲੇषੁ ਸਰ੍ਗੇषੁ ਸਂਸਰਤਿ ਜਨ੍ਮਦਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੇषੁ । ਯਾਵਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਪਰਂ ਤਮ੍ ਅਥਾਸ਼ੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮਜ੍ਜਤਿ ਘਨਂ ਮਧੁਨੀਵ ਭृਙ੍ਗੀ
ਜਦ ਤਕ ਚੇਤਨਾ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਥਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੌਂਰੇ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਸ੍ ਤ੍ਯਜਤਿ ਨਾਮ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨੁਭੂਯ ਚ ਜਹਾਤਿ ਰਸਾਯਨਂ ਕਃ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਸਕਲਾਨਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਣਿ ਦੁẖਖਾਨਿ ਜਨ੍ਮਮृਤਿਮੋਹਮਯਾਨਿ ਰਾਮ
ਜੋ ਆਤਮਕ ਸਤਿ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਚੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਸ ਕੌਣ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਸ਼ੇ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਦੇਹਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਤੁ ਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਰਾਮਾ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਸ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਤੌ ਜਗਤ੍ਖਣ੍ਡੌ ਤਦਾ ਚਿਤ੍ਰ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਾਃ । ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਏਵ ਤਤ੍ਰਾਸਨ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਯਿ
ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਤੌ ਨਭੋऽਨ੍ਤਰੇ । ਖਣ੍ਡੌ ਵਿਲੋਕਯਾਮ੍ ਆਸ ਦृਸ਼ਾਰ੍ਕੇਣੇਵ ਰੋਦਸੀ
ਫਿਰ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਮੇषਮਾਤ੍ਰੇਣ ਘੋਣਾਸ਼੍ਵਾਸੇਨ ਖਣ੍ਡਕੌ । ਤੌ ਸਮਾਨੀਯ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਪਾਤਾਲਾਨ੍ਤਰ੍ ਇਵਾਨਨੇ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ।
ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਏਕ ਏਵਾਸਾਵ੍ ਅਥ ਖੇ ਖਮ੍ ਇਵਾਖਿਲੇ । ਭੁਕ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਖਣ੍ਡੋਗ੍ਰਚਣ੍ਡਮਣ੍ਡਕਮਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਤਪਦੇ ਤੇ ਭੜਕਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲ੍ਹ ਲੈ ਕੇ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਲਘੁਸ੍ ਸੋ ऽਭ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਭਵਤ੍ । ਤਤੋ ऽਭਵਦ੍ ਦ੍ਰੁਮਸਮਸ੍ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਿਭੋ ऽਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਥੰਮ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ऽਭਵਦ੍ ਯष੍ਟਿਸਮਸ੍ ਤਤḫ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਃ । ਤਤẖ ਕਾਚਕਣਾਕਾਰੋ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਸ੍ ਸ ਤਾਦृਸ਼ਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਇਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕাঁচ ਦੇ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ ਸੋ ऽਣੁਰ੍ ਭਵਨ੍ ਦृष੍ਟੋ ਮਯਾ ਖਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟਿਨਾ । ਪਰਮਾਣੁਰ੍ ਅਥੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਯੌ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ—ਇਕ ਅਣੂ—ਬਣ ਗਿਆ; ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਣੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਸ਼ਮਮ੍ ਆਯਾਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਰਦਾਮ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡਵਤ੍ । ਤਾਦृਸ਼ੋ ऽਪਿ ਮਹਾਰਮ੍ਭḫ ਪੁਰḫ ਪਸ਼੍ਯਤ ਏਵ ਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਠੰਢ-ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੋਵੇ; ਪਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਸਾਵਰਣੇ ਤੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਵਾਟਕੇ । ਵਿਨਿਗੀਰ੍ਣੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤੇਨ ਹਰਿਣੇਨੇਵ ਪਰ੍ਣਕੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਵਰਨੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖਾ ਹਿਰਨ ਪੱਤਾ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਭੂਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸਂਵਿਦਾਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਫਿਰ, ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਕਾਸ਼ ਰਹਿ ਗਿਆ—ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਬਚਿਆ ਸੀ—ਜੋ ਅਣਆਰੰਭ, ਅਣਮੱਧ ਤੇ ਅਣਅੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਰੁਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਦਰ੍ਪਣਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਭਂ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਕਲਕੋਟਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਦੇਖਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ।
ਅਥ ਤਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਨਾਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਲਾਂ ਤਂ ਚ ਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਗਤੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ ਇਵਾਹਂ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਗਤਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਔਰਤ, ਉਸ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਉਸ ਅਜੂਬੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਵੇ।
ਤਾਮ੍ ਆਲੋਕਿਤਵਾਨ੍ ਭੂਯẖ ਕਲਧੌਤਸ਼ਿਲਾਮ੍ ਅਹਮ੍ । ਯਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗਾẖ ਕਾਲ੍ਯਾ ਇਵਾਙ੍ਗਕੇ
ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਧੁਲਿਆ ਪੱਥਰ ਵੇਖਿਆ; ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਥੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬੁਦ੍ਧਿਨੇਤ੍ਰੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਾਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਵਾ ਨ ਤੇ ऽਨ੍ਯਥਾ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਥਾ ਤਦਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮਝ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਜਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਦੂਰਤḫ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਮਾਂਸਦृਸ਼ਾ ਯਦਿ ਚ ਸਾ ਸ਼ਿਲਾ । ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਚ੍ ਛਿਲੈਵੈਕਾ ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਗਾਦਿ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਜੇ ਦੂਰੋਂ ਮਾਸ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਪੱਥਰ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਇਕ ਪੱਥਰ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।