ਤਥਾ ਚਲਨ੍ਤ੍ਯਾ ਲੁਠਿਤਂ ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਹਗਤਂ ਜਗਤ੍ । ਨ ਲੁਠਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਕੁਰਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਂ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਦੁਨੀਆ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਅਇਨੇ ਵਿਚ ਪਰਛਾਂਵ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਹਾਰਮ੍ਭਸ੍ ਸਤ੍ਯੋ ऽਪਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ । ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕੇ ਨਾਮ ਲੁਠਨਾਲੁਠਨੇ ਵਦ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਚ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਭ੍ਰਮ ਹੀ ਹੈ; ਭ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪੈਣ ਜਾਂ ਨਾ ਪੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਦੱਸੋ?
ਕਦਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕਦਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਮੁਧਾ । ਕਦਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਭਗ੍ਨਂ ਕਦਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਂ ਸ੍ਥਿਤਂ
ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੋਂ ਸੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੋਂ ਝੂਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੋਂ ਸਲਾਮਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਯਾਵਦ੍ ਅਗ੍ਰਗਾਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਧੀਮਾਮ੍ ਅਪਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਜਗਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਅਵਾਸ੍ਤਵੀਮ੍
ਭ੍ਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਬਾਹਰਲੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਭ੍ਰਮ ਹਾਂ—ਜਗਤ ਦੀ ਕismet, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨੇ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਙ੍ਕਥਨੇ ਭ੍ਰਮੇ । ਯਥਾ ਪੁਰਾਨੁਭਵਨਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਨੁਭਵਸ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ, ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ, ਸੁਪਨੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਇਤਿ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਇਯਂ ਪ੍ਰਕਚਤੀਵ ਚਿਤੇਃ । ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਕृਸ਼ਾਙ੍ਗ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਨਿਪੁਣਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ
ਇਹ ਭ੍ਰਮ, ਜੋ ਚਿੱਤ ਵਿਚ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਤੇ 'ਇਹ ਜਗਤ ਹੈ' ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਚੁਪਚਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਸਾ ਦੇਵੀ ਦੀਰ੍ਘੈਰ੍ ਦੋਰ੍ਦਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ਮਕੈਰ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਘਨਕਾਨਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਿਲਦੇ-ਡੋਲਦੇ ਹਾਵਭਾਵ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਣੀ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਯਾਸੌ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਚਿਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਾਮਯਾ । ਅਸ੍ਯਾ ਵਿਭੂषਣਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਕੁਣਾਲਪਟਲਾਦਿਕਮ੍
ਕਰਮ ਹੀ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਦੁਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਗਹਣੇ ਚੁਣੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪੰਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ।
ਸ਼ਰਸ਼ਕ੍ਤਿਗਦਾਪ੍ਰਾਸਮੁਸੁਲਾਸਿਸ਼ਿਲਾਦਿ ਚ । ਭਾਵਾਭਾਵਪਦਾਰ੍ਥੌਘਕਲਾਕਾਲਕ੍ਰਮਾਦਿ ਚ
ਤੀਰ, ਭਾਲੇ, ਗਦਾ, ਬਰਛੇ, ਸੌਟੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਪੱਥਰ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਹੋਣ-ਅਣਹੋਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ—
ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਜਗਦ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਨੇਵ ਪੁਰਂ ਹृਦਿ । ਸੈਵ ਵਾ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕਲ੍ਪਨੈਵ ਯਥਾ ਪੁਰਂ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹੀ ਚੀਜ਼, ਜਿਸਨੂੰ ਜਗਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।
ਪਵਨਸ੍ਯ ਯਥਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤਥੈਵੇਚ੍ਛਾ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸਾ । ਯਥਾਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਨਿਲਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤḫ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇਚ੍ਛਸ੍ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੀ ਚਲਣ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਹਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਜਦ ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਇੱਛਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਮੂਰ੍ਤੋ ਮੂਰ੍ਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ੇ ਸ਼ਬ੍ਦਾਡਮ੍ਬਰਮ੍ ਆਨਿਲਃ । ਯਥਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤਨੋਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਸ਼ਿਵੇਚ੍ਛਾ ਕੁਰੁਤੇ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਥ ਯਦਾ ਤਤ੍ਰ ਤਯਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਾਮ੍ਬਰੇ । ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗੇਨ ਸਂਰਮ੍ਭਵਸ਼ਤਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਛਾ ਉਸ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ—
ਨਿਕਟਸ੍ਥਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਸ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟਸ੍ ਸ ਮਨਾਙ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ । ਵਾਡਵੋ ऽਗ੍ਨਿਸ੍ ਸ੍ਵਨਾਸ਼ਾਯ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯੇਵਾਮ੍ਬੁਲੇਖਯਾ
ਜਦ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਉਸ ਇੱਛਾ ਵਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਤḫ ਪਰਮਕਾਰਣੇ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਾ ਸ਼ਨੈਸ੍ ਤਨੁਤਾਂ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਚਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁਖਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਾਕਾਰਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਗਿਰਿਮਾਤ੍ਰਿਕਾ । ਤਤੋ ਨਗਰਮਾਤ੍ਰਾਸੌ ਤਤਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਰੁਮਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਆਪਣੀਆਂ ਅਨੰਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿੰਨੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁੰਦਰ ਦਰਖ਼ਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵ੍ਯੋਮਸਮਾਕਾਰਾ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੈਵਾਕृਤਿਂ ਤਤਃ । ਸਾ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਸਰਿਚ੍ ਛਾਨ੍ਤਸਂਰਮ੍ਭੇਵ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਫਿਰ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਦਰਿਆ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵਾਭਵਦ੍ ਅਥੋ ਸ਼ਿਵਯਾ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸ਼ਿਵ ਏਵ ਸ਼ਿਵੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੇ ਸ਼ਮਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਫਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਖਰੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਸ਼ਿਵ ਹੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਭਗਵਞ੍ ਸ਼ਿਵਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਸਾ ਸ਼ਿਵਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਆਗਤਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਇਤਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀ, ਜੋ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਤੇ ਆਈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਸਾ ਰਾਮ ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸ਼ਿਵੇਚ੍ਛਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਜਗਨ੍ਮਾਯੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਾ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਣਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਸ ਪਰḫ ਪ੍ਰਕृਤੇḫ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤḫ ਪੁਰੁषḫ ਪਾਵਨਾਕृਤਿਃ । ਸ਼ਿਵਰੂਪਧਰਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤḫ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸਾਰੇ ਭ੍ਰਮਰੂਪਿਣੀ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸੇਚ੍ਛਾ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿḫ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਭੌਂਰ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਹੀ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ਿਵਂ ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍ । ਅਜਡਂ ਪਦਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਵਰ੍ਜਿਤਂ ਤਰ੍ਜਿਤਦ੍ਵਯਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ — ਜੋ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਬੇ-ਜੜ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ —
ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੈਕਧਰ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗਤਃ । ਸਂਵਿਦ੍ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਯ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਇਕੋ ਅਸਲ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਤ੍ਵਂ ਸਮੁਜ੍ਝਤਿ । ਤਦਨ੍ਤਰ੍ ਏਕਤਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਦੀ ਰੂਪਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਜਦ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸਵਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰੋਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਗਾ ਹਿ ਪਯੋਮਾਤ੍ਰਾ ਸਙ੍ਗਤਾਰ੍ਣਵ ਏਵ ਸਾ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਤਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਲੀਯਤੇ
ਦਰਿਆ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਿਵੇਚ੍ਛਾ ਸਾ ਦੇਵਂ ਤਮ੍ ਏਵਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਜਨ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਧਾਰਾ ਯਥਾਯਸੀ
ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਪੱਥਰ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਂਸਸ਼੍ ਛਾਯਾ ਨਿਜਾ ਛਾਯਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਯਥਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪੁਰੁषਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਰਨ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚੇਤਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ ਨਿਜਂ ਭਾਵਂ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਭੂਯੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਨੇਹ ਤਤ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਹਿ
ਆਪਣੀ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
ਸਾਧੁਰ੍ ਵਸਤਿ ਚੌਰੌਘੇ ਤਾਵਦ੍ ਯਾਵਦ੍ ਅਸੌ ਨ ਤਮ੍ । ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਤਤ੍ਰ ਰਮਤੇ ਪੁਨਃ
ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਗਰੋਹ ਵਿੱਚ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੋਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਪਰ ਜਾਣ ਲੈਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਮੁੜ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।