ਸ਼ਿਵਯੋਰ੍ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਸਿਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵਪੁਃ । ਨਭੋ ਹਿ ਮਾਂਸਮ੍ ਏਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦृष੍ਟਿਕृष੍ਟਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਾਲਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰਾਹੀਂ, ਮਾਸ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਤੇ ਨਭੋ ਨਭਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਤੇਨ ਤੌ ਨਭਸਿ ਸ੍ਥਿਤੌ । ਨਭੋਨਿਭਾਵ੍ ਅਭੂਤਾਙ੍ਗਾਵ੍ ਅਚ੍ਛੌ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ ਇਵਾਗ੍ਰਜੌ
ਆਕਾਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੂਰੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ।
ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਂਸਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾਂ ਯਦ੍ ਬਹੁਤ੍ਵਾਲ੍ਪਤ੍ਵਭੇਦਤਃ । ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਹਲਸ਼ੂਰ੍ਪਾਦਿਸ੍ਰਗ੍ਧਰਤ੍ਵਂ ਚ ਤਚ੍ ਛृਣੁ
ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਮੋਢੇ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਫਰਕ ਕਰਕੇ, ਹਲ, ਛਾਣਣੀ ਜਾਂ ਮਾਲਾ ਫੜਨ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ—ਇਹ ਸੁਣ।
ਸਾ ਹਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਭਗਵਤੀ ਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੈਕਰੂਪਿਣੀ । ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨਾਯਾਚ੍ ਚ ਜੁਹੁਯਾਦ੍ ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯੁਗ੍ਰਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਉਹ ਭਗਵਤੀ ਕਰਤ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਪਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਹਵਨ ਕਰਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਰੂਪ ਹੈ।
ਚਿਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾ ਤਥਾਭਾਤਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਸਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀ
ਚਿਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਸੱਚੇ ਆਤਮ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਪਨ ਵਾਲੀ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਹਿ ਯਾẖ ਕਾਲ੍ਯਾ ਨਾਨਾਭਿਨਯਵਰ੍ਤਨਾਃ । ਤਾ ਇਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ ਸਰ੍ਗਜਰਾਮਰਣਰੀਤਯਃ
ਉਸ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਲਾਂ ਤੇ ਕਰਤਾਬਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਿਰਜਣ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਯਾਸੌ ਗ੍ਰਾਮਨਗਰਦ੍ਵੀਪਮਣ੍ਡਲਮਾਲਿਕਾਃ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਕਰੋਤਿ ਧਤ੍ਤੇ ऽਨ੍ਤẖ ਕਲ੍ਪਿਤਾਵਯਵਾਤ੍ਮਿਕਾਃ
ਉਹ ਕਰਤਬ, ਆਪਣੇ ਕੰਪਨ ਨਾਲ, ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਤੇ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕਲਪਿਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਾਲੀ ਕਮਲਿਨੀ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਾਲਿਕਾ । ਧਤ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਵਯਵੀਭੂਤਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਇਮਾਂ ਹृਦਿ
ਕਾਲੀ, ਕਮਲ-ਜਨਮੀ ਕਾਲੀ, ਕਰਤਬ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਕਾਲੀ—ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਦਾਚਨ ਚਿਦ੍ਦੇਵੀ ਨਿਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਾਵਯਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਸ਼ਿਵਤ੍ਵਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਸ਼ਿਵਤੈਵ ਵਿਦृਸ਼੍ਯਤਾ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਵੇਖਣਯੋਗ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਭ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਃ । ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੈਤ੍ਯਮ੍ ਅਙ੍ਗਂ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਏਵਂ ਚਿਤੇẖ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਖਾਲੀਪਨ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਦੀ ਠੰਡਕ ਚਾਂਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਰਤਵਤਾ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਮ੍ ਅਵਾਚ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ । ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਧਰ੍ਮਤਾ
ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਸਾਨ, ਅਣਕਹਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੋ। ਉੱਥੇ, ਪੂਰੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਹਿਲਚਲ ਦੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਲਕੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਾ ਕ੍ਰਿਯੈਵ ਤਥਾਰੂਪਾ ਸਤੀ ਬੋਧਵਸ਼ਾਦ੍ ਯਦਾ । ਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਤ੍ਯੈਵ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਤਵਤਾ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਓਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਿਸ਼ਕ੍ਤੇẖ ਕ੍ਰਿਯਾਦੇਵ੍ਯਾḫ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਂ ਯਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਥਿਤੇਰ੍ ਏਵ ਤਦੈਵ ਸ਼ਿਵ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਕਰਮ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯਾẖ ਕ੍ਰਿਯਾਯਾਸ਼੍ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤੇẖ ਖਰੂਪਿਣ੍ਯਾ ਮਹਾਕृਤੇਃ । ਕਲ੍ਪਿਤਾਕਾਰਧਾਰਿਣ੍ਯਾ ਅਨਨ੍ਯਾਵਯਵਾ ਇਮੇ
ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੋਚ ਕੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਰਮ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਖਾਲੀ ਸਰੂਪ, ਵੱਡਾ ਕਰਤਾਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਗਾਸ੍ ਸਜਨਤਾਵਰ੍ਗਾ ਲੋਕਾ ਆਲੋਕਭਾਸੁਰਾਃ । ਸਦ੍ਵੀਪਸਾਗਰਾḫ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਸ੍ ਸਵਨਾਵਨਯੋ ऽਦ੍ਰਯਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਟਾਪੂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਪਹਾੜ—
ਸਾਙ੍ਗੋਪਾਙ੍ਗਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ ਸਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਥਾਨਗੀਤਯਃ । ਸਵਿਧਿਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਕਲ੍ਪਨਾਃ
ਤੀਨ ਵੈਦ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗੀਤ, ਹੁਕਮ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਮਕਸਦ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ—
ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਨਯੋ ਯਜ੍ਞਾḫ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾਜ੍ਯਸ਼ਂਸਿਨਃ । ਕੁਣਾਲੋਲੂਖਲਬृਸੀਸ਼ੂਰ੍ਪਯੂਪਾਦਿਸਂਯੁਤਾਃ
ਯਜਨ ਦੇ ਅੱਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਰਸਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ, ਘੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਖਲ, ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ, ਛਾਣਣੀਆਂ, ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਥੰਭੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ—
ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਾਸ੍ ਸਾਯੁਧਗ੍ਰਾਮਾਸ੍ ਸਸ਼ੂਲਸ਼ਰਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਸਭੁਸੁਣ੍ਡਿਗਦਾਪ੍ਰਾਸਹਯੇਭਭਟਭਾਸੁਰਾਃ
ਲੜਾਈਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਿੰਡ, ਭਾਲੇ, ਤੀਰ, ਬਰਛੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਜਿੱਥੇ ਗੱਦੇ, ਗਦੀਆਂ, ਭਾਲੇ, ਹਾਥੀ, ਜੰਗੀ ਲੋਕ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ—
ਜਾਤਯੋ ਭੂਤਸਙ੍ਘਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸੁਰਾਦਿਕਾਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਬ੍ਧਿਦ੍ਵੀਪੋਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ ਤਥਾ ਲੋਕਾਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚੌਦਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਚੌਦਾਂ ਟਾਪੂ, ਧਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ—
ਚਿਤੇẖ ਕਾਲੀਸ਼ਰੀਰਿਣ੍ਯਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਾ ਯੇ ऽਙ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਤਥਾ । ਤੇ ਕਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਤ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਉਤਾਸਤ੍ਯਾ ਵਦੇਤਿ ਮੇ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਕਾਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਕੀ ਉਹ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸਲ ਹਨ ਜਾਂ ਝੂਠੇ? ਦੱਸੋ।
ਰਾਮਾਸੌ ਕਿਲ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਸ੍ ਤਯਾ ਯਚ੍ ਚੋਦਿਤਂ ਤਥਾ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਚੇਤਿਤਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਚੇਦਮ੍ ਇਵਾਖਿਲਮ੍
ਰਾਮਾ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਬਿਮ੍ਬਿਤਂ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ ਮਕੁਰਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਵਤ੍ । ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਚਿਤੇਰ੍ ਨਾਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਰ੍ਥਤਃ
ਉਹ ਬਾਹਰ آئਨੇ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।
ਚਿਦ੍ਰੂਪਸ੍ਯ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦृਢਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਸ਼੍ ਚਿਤੇਰ੍ ਭਵਤੁ ਮਾ ਕਥਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪੱਕੀ ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਾਫ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਉਭਰੇ?
ਆਦਰ੍ਸ਼ੇ ऽਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਥ ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨੇ ऽਸ੍ਤੁ ਵਾ । ਸ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਕਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਤ੍ਯ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਚਾਹੇ ਉਹ آئਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸਿਰਜਣਾ ਦਿਸ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ਮਮ ਨਾਰ੍ਥਾਯ ਸ ਇਤਿ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਨ ਤੇ । ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਗਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਕਹੇਂ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ,' ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਗ੍ਰਾਮਸ੍ ਤਦ੍ਗਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥਕृਦ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਤਥੈਤੇ ਤਦ੍ਭਾਵਂ ਗਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਥਾਭੂਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਕਾਰਿ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨੈਵ ਤਤ੍ਤਾਮ੍ ਉਪੇਯੁषਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਕੋਸ਼ਸ੍ਥਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਸਤ੍ਯਾ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਦ੍ਭਾਵਂ ਗਤਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਖਿਲਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਉਸ ਲਈ ਸੱਚ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਹੋਰ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵਿष੍ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਪ੍ਨਪੂਰ੍ਗਣਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਾḫ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮ ਕਥਮ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ
ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਪਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਚ ਹਨ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਭ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਚਾਲਿਤਸ੍ਯ ਯਥਾ ਗਾਢਨਿਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਤ੍ਤਨਮ੍ । ਨ ਲੁਠਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਲੁਠਿਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਮਿਤਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਦੋਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸ਼ਹਿਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦੀ, ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਹਿਲਣੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।