ਕਾਲਤ੍ਰਯਸ੍ਥਿਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਿਤਯਾਮ੍ਬਰਾਙ੍ਗੀ ਚਿਤ੍ ਸਾ ਤਥਾ ਕਚਤਿ ਤੇਨ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤੇਨ । ਰੂਪੇਣ ਚਿਤ੍ਰਕृਦੁਦਾਰਮਨਸ੍ਸ੍ਥਚਿਤ੍ਰਸਂਸਾਰਜਾਲਸਦृਸ਼ੇਨ ਕਚਜ੍ਜਵੇਨ
ਚਿੱਤ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਜੀਬ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਖੇਡ।
ਸਰ੍ਗਾਤ੍ਮਕਂ ਵਪੁਰ੍ ਅਨੇਕਚਿਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਖੈਕਵਪੁਰ੍ ਏਕਵਿਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ । ਏਕਂ ਨਿਮੇषਣਸਮੁਨ੍ਮਿषਿਤੈਕਰੂਪਂ ਸਾ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਵਪੁਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਦਿ ਭਾਤਿ
ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਤ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਅੱਖ ਖੋਲਣ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਭਾਤਿ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਸ਼ਿਲਾਤ੍ਮਕੋਸ਼ਲੇਖਾਬ੍ਜਚਕ੍ਰਰਚਨਾਦਿਵਦ੍ ਏਵ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਗਗਨਮਾਤ੍ਰਸ਼ਰੀਰਵਤ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਦ੍ਰਵਾਜ੍ ਜਲਧਿਕੋਸ਼ ਇਵੋਰ੍ਮਿਲੇਖਾਃ
ਉਸ ਵਿਚ ਉਹ ਅਨੰਤ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਮੂਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਕੀਰਾਂ, ਕਮਲ ਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਚਿੱਤ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਹਤੀ ਭੈਰਵੀ ਦੇਵੀ ਨृਤ੍ਯਤḫ ਪੂਰਿਤਾਮ੍ਬਰਾ । ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾ ਪੁਰੋ ਭੈਰਵਾਕृਤੇਃ
ਵੱਡੀ ਤੇ ਭੈੜੀ ਦੇਵੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਭੈੜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੈ।
ਸਿਰਾਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋਗ੍ਰਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਸ੍ਥਾਣੁਵਨਾਵਨਿਃ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਵਾਤਵ੍ਯਾਧੂਤਾ ਵਨਮਾਲੇਵ ਨृਤ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਤਿੱਖੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਲਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਧਰਤੀ ਸੜ ਕੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਣਾਲੋਲੂਖਲਬृਸੀਹਲਸ਼ੂਰ੍ਪਕਰਣ੍ਡਕੈਃ । ਮੁਸੁਲੋਦਞ੍ਚਨਸ੍ਥਾਲੀਕੁਮ੍ਭਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਧਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਓਖਲੇ, ਸਲੂਕ, ਹਲ, ਚੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਥਾਲੀਆਂ ਚੁਕਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹਥੌੜਾ, ਪਤਿਲਾ, ਘੜਾ ਤੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾਨਾਂ ਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਜਾਲਾਨਾਂ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਰਮ੍ । ਕਿਰਨ੍ਤੀ ਸਂਸृਜਨ੍ਤੀ ਚ ਨृਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਜੀਰਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਛੱਡਦੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜਦੀਆਂ, ਨੱਚਣ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਤਯਾ ਸੋ ऽਪਿ ਤਥੈਵਾਕਾਸ਼ਭੈਰਵਃ । ਤਥੈਵ ਵਿਤਤਾਕਾਰਸ੍ ਤਦੋਚ੍ਚੈḫ ਪਰਿਨृਤ੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਭੈਰਵ ਦੀ ਵੀ; ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਫੈਲਾਕੇ, ਉੱਚੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨੱਚਦਾ ਹੈ।
ਡਿਮ੍ਬਂ ਡਿਮ੍ਬਂ ਕੁਡਿਮ੍ਬਂ ਪਚ ਮਨ ਡੁਹ ਮਾ ਝਮ੍ ਪ੍ਰਝਮ੍ ਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਝਮ੍ ਪ੍ਰਂ ਤृਲ੍ਲਂ ਤृਲ੍ਲਂ ਤृਤृਲ੍ਲਂ ਤृਖਲੁ ਖਲੁਮਯਂ ਖਙ੍ਖਮਂ ਖਙ੍ਖਮਙ੍ਖਮ੍ । ਗੁਂ ਹਂ ਗੁਂ ਹਂ ਤੁ ਗੁਂ ਹਂ ਗੁਡੁਲਡੁਡੁਮੁਡਂ ਡਾਡਿਮਾਡਿਂ ਡੁਡੇਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਦ੍ਯੈḫ ਪ੍ਰਲਯਪਿਤृਵਨੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵੋ ऽਸ੍ਤੁ ਕਾਲੀ
ਡਿੰਬਾ ਡਿੰਬਾ ਕੁਡਿੰਬਾ, ਮਨ, ਪਕਾ, ਦੁਹਾ, ਜ਼ਮ ਨਾ ਕਰ, ਪ੍ਰਜਮ ਪ੍ਰਮ, ਤ੍ਰਿਲਾ ਤ੍ਰਿਲਾ ਤ੍ਰਿਤ੍ਰਿਲਾ, ਖਲੁ ਖਲੁਮਯਾ, ਖੰਖਮ ਖੰਖਮੰਖਮ; ਗੁੰ ਹੰ ਗੁੰ ਹੰ, ਤੇ ਗੁੰ ਹੰ ਗੁਡੁਲਾਡੁਡੁਮੁਡਾ, ਡਾਡਿਮਾਡੀ ਡੁਡੇਤੀ—ਇਹ ਕਾਲੀ, ਪ੍ਰਲੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਅਜੀਬ ਆਵਾਜਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀ ਹੈ; ਕਾਲੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਲੈ ਆਵੇ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਕਪਿਲਮ੍ ਉਰੁਜਟਾਮਣ੍ਡਲਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇẖ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੈਸ੍ ਸ੍ਰਜਮ੍ ਉਰਸਿ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ੇਖਰਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਪਕ੍ਸ਼ੈਃ । ਪੂਰ੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਾਸਵਾਨਾਂ ਯਮਮਹਿषਮਹਾਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਆਦਾਯ ਪਾਣੌ ਪਾਯਾਦ੍ ਵੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨḫ ਪ੍ਰਲਯਮੁਦਿਤਯਾ ਭੈਰਵẖ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ
ਕਾਫੀ ਜੱਟਾਂ ਵਾਲਾ ਗੁੱਝਾ ਖਟਵਾਂਗ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਮਹਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰਕਤ-ਮਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਭੈਰਵ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਕਿਮ੍ ਏਤਦ੍ ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਨਾਸ਼ੇ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਕੇਵ ਸਾ । ਕਿਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਹਲਕੁਮ੍ਭਾਦ੍ਯੈਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਧਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ? ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੌਣ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੈ? ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਉਂ ਛਾਣੀਆਂ, ਢਾਲਾਂ, ਘੜਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ?
ਕਿਂ ਨष੍ਟਂ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ ਭੂਯẖ ਕਿਂ ਕਾਲ੍ਯਾ ਦੇਹਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪਰਿਨृਤ੍ਯਤਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਕਥਂ ਪੁਨਰ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍
ਕੀ ਤਿੰਨ ਜਗਤ ਮੁੜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? ਕੀ ਕਾਲੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?
ਨਾਸੌ ਪੁਮਾਨ੍ ਨ ਚਾਸੌ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨ ਤਨ੍ ਨृਤ੍ਤਂ ਨ ਤਾਵ੍ ਉਭੌ । ਤਥਾਭੂਤੇ ਤਥਾਚਾਰੇ ਆਕृਤੀ ਨ ਚ ਤੇ ਤਯੋਃ
ਉਹ ਨਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਨਾ ਔਰਤ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ ਨੱਚਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਨ; ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਤੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਨਾਦਿ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਨਭੋ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਆਤਤਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍
ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਂ ਤਤ੍ ਸ ਸ਼ਿਵਸ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਭੈਰਵਾਕृਤਿਃ । ਤਥਾਸ੍ਥਿਤੋ ਜਗਚ੍ਛਾਨ੍ਤੌ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ ਏਵ ਸਃ
ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜੋ ਭੈਰਵ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਚੇਤਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਭਵਾਦ੍ ऋਤੇ । ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਯਥਾ ਹੇਮ੍ਨੋ ਨਿਰਾਕृਤੇਃ
ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਆਪਣੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਕਥਮ੍ ਆਸ੍ਤਾਂ ਵਦ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਚੇਤਨਂ ਵਿਨਾ । ਕਥਮ੍ ਆਸ੍ਤਾਂ ਵਦ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਰਿਚਂ ਤਿਕ੍ਤਤਾਂ ਵਿਨਾ
ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਚੀ ਦੀ ਤਿੱਖੀਅਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾਪਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਟਕਾਦਿ ਵਿਨਾ ਹੇਮ ਕਥਮ੍ ਆਸ੍ਤਾਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤਾਮ੍ । ਕਥਂ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਪਦਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਕੜਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੋਨਾ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵੇਖੋ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਿਨਾ ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਕਥਯੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸẖ ਕਥਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਾਧੁਰ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਯਸ਼੍ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੋ ਨ ਹਿ ਸ ਤਦ੍ਰਸਃ
ਦੱਸੋ, ਕਿ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਿੱਠਾਸ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੇ ਜੋ ਰਸ ਮਿੱਠਾਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਚੇਤਨਂ ਯਚ੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਤਚ੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਨ ਚ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਨਭਸੋ ਨष੍ਟਂ ਕ੍ਵਚਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਹੈ ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ; ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਕਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਉਰਰੀਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯੋਮਾਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਸੌ ਕਿਲ
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਫ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ; ਜੇ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਸਨਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਸਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਹੈ—ਜੋ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਅੰਤ; ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਗẖ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯੋਮ ਭੂਰ੍ ਦਿਸ਼ਃ । ਨਾਸ਼ ਉਤ੍ਪਾਦਨਂ ਰਾਮ ਵਿਰਾਮੋ ਭਾਸਨਂ ਤਮਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ, ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਦਿਸਾਵਾਂ; ਨਾਸ, ਉਤਪੱਤੀ, ਠਹਿਰਾਉ, ਚਮਕ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ—
ਜਨਨਂ ਮਰਣਂ ਮਾਯਾ ਮੋਹੋ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਤਾ । ਵਸ੍ਤੁਤਾ ਚ ਵਿਵੇਕਸ਼੍ ਚ ਬਨ੍ਧੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇ
ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਮਾਇਆ, ਭਟਕਣਾ, ਸੁਸਤਤਾ, ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਸਲੀਅਤ, ਪਹਚਾਣ, ਬੰਧਨ, ਮੁਕਤੀ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ—
ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾ ਸਦੇਹਤ੍ਵਂ ਵਿਦੇਹਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਣਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਚਞ੍ਚਲਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਚਾਹਂ ਚੇਤਰਚ੍ ਚ ਤਤ੍
ਜਾਣ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ, ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਹੋਣਾ, ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਉਡਾਣ ਤੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ, ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਠਹਿਰਾਉ, 'ਤੂੰ', 'ਮੈਂ' ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ—
ਸਦ੍ ਅਸਚ੍ ਚਾਥ ਸਦਸਨ੍ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ । ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲਨਾ ਕੇਲਿਕਲ੍ਪਨਮ੍
ਹੋਣਾ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਕਰਮ, ਵਸਤੂਆਂ, ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਖੇਡ—
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਕਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਤੇਜੋਵਾਰ੍ਯਨਿਲਾਕਾਸ਼ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿਕਮ੍ ਇਦਂ ਤਤਮ੍
ਰੂਪ, ਦੇਖਣਾ, ਮਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ, ਕਰਮ, ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ; ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੋ ਨਿਰਾਮਯਃ । ਅਜਹਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਤਾਮ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮੈਵੈਵਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਆਕਾਸ਼-ਸਭਾਵ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਵਿਮਲਂ ਖਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਯਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੋ ऽਤ੍ਰਾਵਿਖਣ੍ਡਿਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਉਪਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਮਯḫ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ੋ ਯ ਏष ਕਥਿਤੋ ਮਯਾ । ਏषੋ ऽਸੌ ਸ਼ਿਵ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏष ਸਨਾਤਨਃ
ਇਹ ਉੱਚਾ ਅਸਮਾਨ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।