ਵਿਸ਼ਦਾਕਾਸ਼ਸਙ੍ਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਞ੍ਜਨਪੁਰੋਪਮੇ । ਅਙ੍ਗੇ ਤਸ੍ਯਾ ਬृਹਜ੍ਜਙ੍ਘੇ ਪਿਣ੍ਡਾਦਰ੍ਸ਼ਸਮਤ੍ਵਿषਿ
ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਸਾਫ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਗੁੱਝੇ ਸਜਦੇ ਹਨ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਕਾਞ੍ਚਨਾਚਲਵਨੇ ਸਹ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਮਹ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿẖ ਕੈਲਾਸੋ ਮਲਯੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਿਖਰੇ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਚਲੇ ਮਨ੍ਦਰਃ । ਗੋਕਰ੍ਣੋ ਗਗਨਾਙ੍ਗਨੇ ਵਸੁਮਤੀ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਪੁਰੇ ਸਰ੍ਵਾ ਜਙ੍ਗਮਤਾਂ ਗਤਾ ਵਨਭੁਵਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤਦਾ
ਵਿੰਧਿਆ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਸਹਿਆ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਕੈਲਾਸ, ਮਲਯਾ ਤੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਮੰਦਰਾ, ਗੋਕਰਨ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਜਾਗ ਪਏ।
ਅਬ੍ਧਿਰ੍ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਪਰ੍ਵਤੇ ਗਿਰਿਰ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰ੍ ਨਭẖਕੋਟਰੇ ਵ੍ਯੋਮਾਪੀਨ੍ਦੁਦਿਵਾਕਰਰ੍ਕ੍ਸ਼ਵਲਿਤਂ ਭੂਮੇਰ੍ ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਗਤਮ੍ । ਸਦ੍ਵੀਪਾਚਲਪਤ੍ਤਨੋ ਵਨਗਣḫ ਪ੍ਰੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਪੁष੍ਪੋ ਦਿਵਿ ਵ੍ਯਾਲੋਲਂ ਜਗਦ੍ ਅਮ੍ਬੁਧਾਵ੍ ਇਵ ਤृਣਂ ਦਿਕ੍ਚਕ੍ਰਕੇ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ
ਸਮੁੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਛਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਆਸਮਾਨ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਪਈ ਹੈ। ਟਾਪੂ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਜੰਗਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਗਿਰਯੋ ऽਮ੍ਬੁਧਯੋ ਦਿਗਨ੍ਤਲੋਕਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਪੁਰਪਤ੍ਤਨਮਣ੍ਡਲਾਨਿ । ਨਦ੍ਯਸ੍ ਸਰਾਂਸਿ ਮਕੁਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ਼ੇषਬਦ੍ਧਵਾਤਾਵਕੀਰ੍ਣਤृਣਪਰ੍ਣਗਣਕ੍ਰਮੇਣ
ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਗੋਲ, ਸਭ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਹੋਏ ਘਾਹ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਲੜੀਵਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਰਨ੍ਤਿ ਚ ਮਰੌ ਵਰਵਾਰਿਣੀਵ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਰਾਣਿ ਨਗਰਾਣਿ ਭੁਵੀਵ ਭਾਨ੍ਤਿ । ਖੇ ਭੂਰ੍ ਅਧੋ ਗਗਨਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਵਾਰਿਵਾਹਮ੍ ਉਤ੍ਪਾਤਵਾਤਪਰਿਵृਤ੍ਤਗਿਰਿਸ੍ਥਿਤਂ ਤਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਉਪਰ ਆਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣਖਤਮ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਤੂਫਾਨੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ऋਕ੍ਸ਼ੋਤ੍ਕਰੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਦੀਪਸਹਸ੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਰਚਕ੍ਰਭ੍ਰਮੇਣ ਮਣਿਵਰ੍षਣਮੇਘਚਾਰੁਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਬਹਿਸ਼੍ ਚ ਚਕਿਤੈḫ ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਮਰਗਣੈਰ੍ ਇਵ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਮ੍
ਤਾਰੇ ਦੀ ਟੋਲੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਹਾਰਸਰ੍ਗਨਿਚਯਾ ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਭਾਗੇ ਬਿਨ੍ਦੂਪਮਾ ਰਜਨਯੋ ਦਿਵਸੋਤ੍ਕਰਾਸ਼੍ ਚ । ਕृष੍ਣਾਸ੍ ਸਿਤਾਸ਼੍ ਚ ਪਰਿਤੋ ऽਮਲਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਸ੍ਵਾਦਰ੍ਸ਼ਮਣ੍ਡਲਵਦ੍ ਆਕੁਲਮ੍ ਉਲ੍ਲਸਨ੍ਤਿ
ਸੰਘਾਰ ਤੇ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ, ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਰਾਤਾਂ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਦਿਨ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦਰਪਣ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਭਾਸ੍ਕਰਨਿਸ਼ਾਕਰਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤਾਰੋਤ੍ਕਰਾਸ੍ ਤਰਲਕਾਨ੍ਤਿਭृਤਸ਼੍ ਚ ਹਾਰਾਃ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਮ੍ਬਰਾਣਿ ਵਲਿਤਾਨਿ ਮਹਾਮ੍ਬਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ ਅਨਲ੍ਪਮ੍ ਅਲਾਤਲੇਖਾਃ
ਗਹਣੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ, ਤੇ ਝਲਮਲਾਉਂਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕਪੜੇ ਤੇ ਵੱਡਾ, ਵਕਰੀ ਆਸਮਾਨ, ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਾਲਵਿਲੁਠਤ੍ਤ੍ਰਿਜਗਨ੍ਮਣੀਨਿ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤਨੈਰ੍ ਝਗਿਤਿਜਾਤਝਣਜ੍ਝਣਾਨਿ । ਤੇਜਾਂਸਿ ਸਨ੍ਤਤਤਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ਼੍ ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਗੁਣਵਨ੍ਤਿ ਵਿਭੂषਣਾਨਿ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਇधर-ਉਧਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝਣਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਮਤ੍ਤਭਟਖਡ੍ਗਮਰੀਚਿਵੀਚਿਸ਼੍ਯਾਮਾਯਮਾਨਸਕਲਾਤਪਵਾਸਰਾਣਾਮ੍ । ਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਤਿਭਿਰ੍ ਵਿਲੁਠਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਣਾਮ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਕਲਕਲੋ ਜਨਮਣ੍ਡਲਾਨਾਮ੍
ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਾਲੀ ਚਮਕ ਮਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਚਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਵਿष੍ਣੁਹਰਵਹ੍ਨਿਰਵੀਨ੍ਦੁਪੂਰ੍ਵਾ ਦੇਵਾਸੁਰਾḫ ਪਰਿਵਿਵृਤ੍ਤਿਭਿਰ੍ ਆਪਤਨ੍ਤਃ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਵਿਧਾ ਉਪਯਾਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਾਤਾਵਧੂਤਮषਕਾਸ਼ਨਿਵਿਭ੍ਰਮੇਣ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—all ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ।
ਸਂਹਾਰਸਰ੍ਗਸੁਖਦੁẖਖਭਵਾਭਵੇਹਾਨੀਹਾਨਿषੇਧਵਿਧਿਜਨ੍ਮਮृਤਿਭ੍ਰਮਾਦ੍ਯਾਃ । ਸਾਰ੍ਧਂ ਪृਥਕ੍ ਚ ਵਿਲਸਨ੍ਤਿ ਸਦੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਤਾਮ੍ ਉਪਗਤਾ ਅਪਿ ਤਤ੍ਰ ਭਾਵਾਃ
ਸੰਹਾਰ, ਸਿਰਜਣ, ਸੁਖ, ਦੁੱਖ, ਹੋਣਾ-ਨਾ ਹੋਣਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਆਲਸ, ਮਨਾਈ, ਹੁਕਮ, ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਭਟਕਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੋਦ੍ਭਵਸ੍ਥਿਤਿਵਿਪਤ੍ਕਰਣਭ੍ਰਮਾਣਾਂ ਸਂਹਾਰਸਰ੍ਗਭੁਵਨਾਵਨਿਵਿਭ੍ਰਮਾਣਾਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਖੇ ਪ੍ਰਕਚਤਾਂ ਖਸ਼ਰੀਰਕਾਣਾਂ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ऽਤ੍ਰ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ
ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਟਿਕਾਅ, ਨਾਸ਼, ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ, ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਨਾਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਉਤ੍ਪਾਤਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਰਣੋਤ੍ਸਵਯੁਦ੍ਧਸਾਮ੍ਯਵਿਦ੍ਵੇषਰਾਗਭਯਵਿਸ਼੍ਵਸਨਾਦਿ ਤਤ੍ਰ । ਏਕਤ੍ਰ ਕੋਸ਼ ਇਵ ਰਤ੍ਨਚਯੋ ਵਿਭਾਤਿ ਨਾਨਾਰਸਾਪ੍ਰਤਿਘਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਂ ਤਤ੍
ਅਫ਼ਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੌਤ, ਖੁਸ਼ੀ, ਜੰਗ, ਬਰਾਬਰੀ, ਵੈਰ, ਲਗਾਵਟ, ਡਰ, ਭਰੋਸਾ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਦਮ੍ਬਰਮਯੇ ਵਪੁषਿ ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਾਨੁਭਵਭਾਵਜਗਦ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਃ । ਸਰ੍ਗਕ੍ਸ਼ਯਾ ਮਲਿਨਦृਕ੍ਕਲਿਤਾਮ੍ਬਰਸ੍ਥਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਸ੍ਫੁਰਣਵਤ੍ ਪਰਿਤਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ
ਉਸ ਚਿੱਤ-ਆਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੇ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋਈ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਿੱਚ ਝਲਕ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਜਗਤ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਸੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ऽਸ੍ਥਿਤਿਸਂਸ੍ਥਿਤਿ । ਸਞ੍ਚਾਲ੍ਯਮਾਨਮਕੁਰਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਗਤ ਕਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੇ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚਲਣ ਤੇ ਟਿਕਾਅ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ; ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਪਰਛਾਂਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਇਨਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ।
ਨृਤ੍ਤਸ੍ਥਪੂਤਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਗਦਰ੍ਥਾḫ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਬਾਲਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਰ੍ਗਵਤ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਨੱਚਦੀਆਂ, ਖੜੀਆਂ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਛੱਡਦੀਆਂ ਤੇ ਨਵੀਂ ਹਾਲਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ।
ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼ਰੀਰੇ ऽਨ੍ਤḫ ਪੂਯਮਾਨਾ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਰਾਸ਼ੀਭੂਯ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਗਨ੍ਮੁਦ੍ਗਕਣੋਤ੍ਕਰਾਃ
ਕਿਰਿਆ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਢੇਰ, ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਵਿੱਖਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਸਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰੈਵ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਪੂਰਿਣੀ
ਇਕ ਪਲ ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਕ ਪਲ ਉਹ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਾ ਕਲਨਾ ਦੇਵੀ ਸਂਵਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਰ੍ ਜਗਨ੍ਮਯੀ । ਅਨਨ੍ਤਾ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਹੀ ਦੇਵੀ, ਉਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—ਅਨੰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਹ ਵਾਲੀ।
ਕਾਲਤ੍ਰਯਸ੍ਥਿਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਿਤਯਾਮ੍ਬਰਾਙ੍ਗੀ ਚਿਤ੍ ਸਾ ਤਥਾ ਕਚਤਿ ਤੇਨ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤੇਨ । ਰੂਪੇਣ ਚਿਤ੍ਰਕृਦੁਦਾਰਮਨਸ੍ਸ੍ਥਚਿਤ੍ਰਸਂਸਾਰਜਾਲਸਦृਸ਼ੇਨ ਕਚਜ੍ਜਵੇਨ
ਚਿੱਤ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਜੀਬ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਖੇਡ।
ਸਰ੍ਗਾਤ੍ਮਕਂ ਵਪੁਰ੍ ਅਨੇਕਚਿਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਖੈਕਵਪੁਰ੍ ਏਕਵਿਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ । ਏਕਂ ਨਿਮੇषਣਸਮੁਨ੍ਮਿषਿਤੈਕਰੂਪਂ ਸਾ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਵਪੁਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਦਿ ਭਾਤਿ
ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਤ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਅੱਖ ਖੋਲਣ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਭਾਤਿ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਸ਼ਿਲਾਤ੍ਮਕੋਸ਼ਲੇਖਾਬ੍ਜਚਕ੍ਰਰਚਨਾਦਿਵਦ੍ ਏਵ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਗਗਨਮਾਤ੍ਰਸ਼ਰੀਰਵਤ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਦ੍ਰਵਾਜ੍ ਜਲਧਿਕੋਸ਼ ਇਵੋਰ੍ਮਿਲੇਖਾਃ
ਉਸ ਵਿਚ ਉਹ ਅਨੰਤ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਮੂਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਕੀਰਾਂ, ਕਮਲ ਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਚਿੱਤ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਹਤੀ ਭੈਰਵੀ ਦੇਵੀ ਨृਤ੍ਯਤḫ ਪੂਰਿਤਾਮ੍ਬਰਾ । ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾ ਪੁਰੋ ਭੈਰਵਾਕृਤੇਃ
ਵੱਡੀ ਤੇ ਭੈੜੀ ਦੇਵੀ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਭੈੜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੈ।
ਸਿਰਾਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋਗ੍ਰਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਸ੍ਥਾਣੁਵਨਾਵਨਿਃ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਵਾਤਵ੍ਯਾਧੂਤਾ ਵਨਮਾਲੇਵ ਨृਤ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਤਿੱਖੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਲਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਧਰਤੀ ਸੜ ਕੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਣਾਲੋਲੂਖਲਬृਸੀਹਲਸ਼ੂਰ੍ਪਕਰਣ੍ਡਕੈਃ । ਮੁਸੁਲੋਦਞ੍ਚਨਸ੍ਥਾਲੀਕੁਮ੍ਭਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਧਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਓਖਲੇ, ਸਲੂਕ, ਹਲ, ਚੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਥਾਲੀਆਂ ਚੁਕਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹਥੌੜਾ, ਪਤਿਲਾ, ਘੜਾ ਤੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾਨਾਂ ਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਜਾਲਾਨਾਂ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਰਮ੍ । ਕਿਰਨ੍ਤੀ ਸਂਸृਜਨ੍ਤੀ ਚ ਨृਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਜੀਰਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਛੱਡਦੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜਦੀਆਂ, ਨੱਚਣ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ ਤਯਾ ਸੋ ऽਪਿ ਤਥੈਵਾਕਾਸ਼ਭੈਰਵਃ । ਤਥੈਵ ਵਿਤਤਾਕਾਰਸ੍ ਤਦੋਚ੍ਚੈḫ ਪਰਿਨृਤ੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਭੈਰਵ ਦੀ ਵੀ; ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਫੈਲਾਕੇ, ਉੱਚੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨੱਚਦਾ ਹੈ।
ਡਿਮ੍ਬਂ ਡਿਮ੍ਬਂ ਕੁਡਿਮ੍ਬਂ ਪਚ ਮਨ ਡੁਹ ਮਾ ਝਮ੍ ਪ੍ਰਝਮ੍ ਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਝਮ੍ ਪ੍ਰਂ ਤृਲ੍ਲਂ ਤृਲ੍ਲਂ ਤृਤृਲ੍ਲਂ ਤृਖਲੁ ਖਲੁਮਯਂ ਖਙ੍ਖਮਂ ਖਙ੍ਖਮਙ੍ਖਮ੍ । ਗੁਂ ਹਂ ਗੁਂ ਹਂ ਤੁ ਗੁਂ ਹਂ ਗੁਡੁਲਡੁਡੁਮੁਡਂ ਡਾਡਿਮਾਡਿਂ ਡੁਡੇਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਦ੍ਯੈḫ ਪ੍ਰਲਯਪਿਤृਵਨੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵੋ ऽਸ੍ਤੁ ਕਾਲੀ
ਡਿੰਬਾ ਡਿੰਬਾ ਕੁਡਿੰਬਾ, ਮਨ, ਪਕਾ, ਦੁਹਾ, ਜ਼ਮ ਨਾ ਕਰ, ਪ੍ਰਜਮ ਪ੍ਰਮ, ਤ੍ਰਿਲਾ ਤ੍ਰਿਲਾ ਤ੍ਰਿਤ੍ਰਿਲਾ, ਖਲੁ ਖਲੁਮਯਾ, ਖੰਖਮ ਖੰਖਮੰਖਮ; ਗੁੰ ਹੰ ਗੁੰ ਹੰ, ਤੇ ਗੁੰ ਹੰ ਗੁਡੁਲਾਡੁਡੁਮੁਡਾ, ਡਾਡਿਮਾਡੀ ਡੁਡੇਤੀ—ਇਹ ਕਾਲੀ, ਪ੍ਰਲੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਅਜੀਬ ਆਵਾਜਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀ ਹੈ; ਕਾਲੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਲੈ ਆਵੇ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਕਪਿਲਮ੍ ਉਰੁਜਟਾਮਣ੍ਡਲਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇẖ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੈਸ੍ ਸ੍ਰਜਮ੍ ਉਰਸਿ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ੇਖਰਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਪਕ੍ਸ਼ੈਃ । ਪੂਰ੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਾਸਵਾਨਾਂ ਯਮਮਹਿषਮਹਾਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਆਦਾਯ ਪਾਣੌ ਪਾਯਾਦ੍ ਵੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨḫ ਪ੍ਰਲਯਮੁਦਿਤਯਾ ਭੈਰਵẖ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ
ਕਾਫੀ ਜੱਟਾਂ ਵਾਲਾ ਗੁੱਝਾ ਖਟਵਾਂਗ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਮਹਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰਕਤ-ਮਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਭੈਰਵ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।