ਤਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਨਯਨੈਰ੍ ਮਯਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਦੂਰਾਦ੍ ਏਵ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰਮੇਸ਼ੋ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਿਂ ਸ ਤਾਦृਗ੍ਵਿਧੋ ਰੁਦ੍ਰẖ ਕਿਂ ਕृष੍ਣẖ ਕਿਂ ਮਹਾਕृਤਿਃ । ਕਿਂ ਪਞ੍ਚਵਦਨẖ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਦਸ਼ਬਾਹੁẖ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਕੀ ਰੁਦ੍ਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਾਲਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਦ ਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਕਿਉਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਕਿਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰẖ ਕਿਮ੍ ਉਗ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਕਿਮ੍ ਏਕẖ ਕਿਂਪ੍ਰਯੋਜਨਃ । ਕੇਨੇਰਿਤẖ ਕਿਮ੍ ਅਕਰੋਤ੍ ਕ੍ਵਾਯਾਸੀਦ੍ ਵਦ ਮੇ ਮੁਨੇ
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੀਖਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਇਕ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੁਨੀ ਜੀ।
ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਰੁਦ੍ਰਨਾਮਾਸਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤਥੋਤ੍ਥਿਤਃ । ਵਿषਮੈਕਾਭਿਮਾਨਾਤ੍ਮਾ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਅਸ੍ਯਾਮਲਂ ਨਭਃ
ਕਾਕੁਤਸਥ ਜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕੱਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਾਕृਤਿਸ੍ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਵ੍ਯੋਮਵਰ੍ਣਾਮਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਮਾਤ੍ਰਸਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਹਾਕृਤਿਃ । ਯਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਨੁषਕ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਜ੍ਞਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਆਹੁਸ੍ ਤਪਦ੍ਰੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਿषਯਾਸ੍ ਤੇ ਹਿ ਤਸ੍ਯ ਭੁਜਾ ਦਸ਼
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਰੈਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮ੍ ਏਯੁषਾ । ਯਦਾਸੌ ਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਤਦਾਸੌ ਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਕਾਸ਼ੈਕਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸਾਕृਤਿਃ । ਤਥਾ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵਾਸੌ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਈ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਗਤੇ ਸ੍ਫਾਰੇ ਭੂਤਾਕਾਸ਼ੇ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਦੇਹੇ ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਯੁਰ੍ ਇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਚਿੱਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਭੂਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਖਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ੋਭਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣḫ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਅਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉਲਝਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਗੁਣਾ ਯੇ ਤ੍ਰਯẖ ਕਾਲਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਹਙ੍ਕਾਰਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਪ੍ਰਣਵਸ੍ਯ ਚ ਯੇ ਵਰ੍ਣਾ ਯੇ ਚ ਵੇਦਾਸ੍ ਤਥਾ ਤ੍ਰਯਃ
ਜੋ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ ਹਨ, ਮਨ, ਅਹੰਕਾਰ, ਬੁੱਧੀ, ਓਮ ਦੇ ਅੱਖਰ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵੇਦ ਵੀ—
ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ ਤੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਗृਹੀਤਂ ਕਰਕੋਟਰੇ
ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਦ੍ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਣੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦੇਹਾਤ੍ਮੈਵ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਹੀ ਆਤਮਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸਤ੍ਤੋਪਲਮ੍ਭਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਈਰਿਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਰੂਪੇਣ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣਾ
ਉਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤੇਨੈਵ ਚ ਨਿਗੀਰ੍ਣਸ੍ ਸਨ੍ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਕਾਸ਼ਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਕृष੍ਣ ਇਤ੍ਯ੍ ਏष ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾਕਲ੍ਪਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਪੀਤ੍ਵੈਕਾਰ੍ਣਵਂ ਤਦਾ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਅਭੂਯਸ੍ਸਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਯੁਗ ਬਣਾਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਸਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੜ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਰਹੇ।
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਸ੍ ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਯਾਵਦ੍ ਉਦ੍ਯਮਾਤ੍ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤḫ ਪ੍ਰਾਣਵੇਗੇਨ ਤਮ੍ ਆਕ੍ਰष੍ਟੁਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਸ੍ਫਾਰਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਕृष੍ਟੋ ਮਹਾਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਵਾਡਵਾਗ੍ਨਿਮ੍ ਇਵਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਢਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਸ ਏਵ ਵਾਡਵੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ ਆਕਲ੍ਪਮ੍ ਅਰ੍ਣਵੇ । ਅਹਙ੍ਕਾਰḫ ਪਿਬਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਤਤ੍ ਤਦਾ
ਉਹੀ ਅੱਗ ਵਾਢਾ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਗਿਆ।
ਪਾਤਾਲਮ੍ ਇਵ ਪਾਨੀਯਂ ਸਰ੍ਪੋ ਬਿਲਮ੍ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਚਣ੍ਡਵਾਯੁਰ੍ ਇਵਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਵਿਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਮੁਖਂ ਜਵਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜਲਦੀ ਉਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਮੁਦੇਤ੍ਯਾਪਿਬਦ੍ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਪਯਃ । ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗੋ ऽਰ੍ਕ ਇਵ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਸਮ੍ਪਰ੍ਕ ਇਵਾਗੁਣਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪੀ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਨੇਕੀਆਂ ਦੁਸ਼ਟਾਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਾਤਾਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਥਾਭਵਤ੍ । ਰਜੋਧੂਮਾਨਿਲਾਮ੍ਭੋਦਭੂਤਮੁਕ੍ਤਂ ਸਮਂ ਨਭਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਧੂੜ, ਧੂੰਆਂ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।
ਕੇਵਲਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵ੍ਯੋਮਨਿਰ੍ਮਲਾਃ । ਇਮੇ ਪਦਾਰ੍ਥਾ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਨ੍ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹਨ—ਸੁਣੋ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਖਦਾਤਾ।
ਏਕਸ੍ ਤਾਵਦ੍ ਅਸੌ ਮਧ੍ਯੇ ਰੁਦ੍ਰẖ ਕृष੍ਣਾਮ੍ਬਰਾਕृਤਿਃ । ਨਿਰਾਧਾਰਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਮ੍ਭੋਧਿਬਿਮ੍ਬਵਤ੍
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੂਦਰ, ਕਾਲੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਤੇ ਹਿਲੇ-ਡੁਲੇ ਬਿਨਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਹੋਵੇ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ऽਵਸ੍ਥਿਤੋ ਦੂਰੇ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਕਾਸ਼ਤਲੋਪਮਃ । ਭਾਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸਦਨਸ੍ਯਾਧḫ ਪਾਤਾਲਸਪ੍ਤਕਾਤ੍
ਦੂਜਾ ਦੂਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਲ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਭੂਤਲਦਿਵਾਂ ਸਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ । ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿḫ ਪਾਰ੍ਥਿਵਭਾਗੇਨ ਪਙ੍ਕਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨਾ ਮਨਾਕ੍
ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ, ਅਸਮਾਨ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਕੜ ਦੇ ਇਕ-ਇਕ ਰੇੜੇ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਤृਤੀਯੋ ऽਤ੍ਰ ਪਦਾਰ੍ਥੋ ऽਭੂਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਭਾਗਭੂਃ । ਦृष੍ਟਿਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ ਸ ਦੂਰਤ੍ਵਾਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਗਗਨਾਸਿਤਃ
ਤੀਜਾ ਤੱਤ ਇੱਥੇ ਉਪਰਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ; ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਕਾਰਨ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਾਲੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਦੂਰਵਿਸ਼੍ਲਿष੍ਟਯੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਖਣ੍ਡਯੋਃ । ਤਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ ਆਤਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਦੋ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੋ ऽਸੌ ਪਦਾਰ੍ਥਸ੍ ਤੁ ਤਦਾ ਸਂਲਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਮਯਾ । ਚਤੁष੍ਟਯਾਦ੍ ऋਤੇ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਵ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਚੌਥਾ ਤੱਤ ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੇਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।