ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨ ਏਵਾਯਂ ਕਚਨਾਕਚਨਾਤ੍ਮਕਃ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਹਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਅੰਦਰ ਹਿਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦੀ।
ਸਂਵਿਦਂਸ਼ਪਰਾਵृਤ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਪੇਲਵਰੂਪਿਣੀ । ਬਨ੍ਧਦृਙ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦृਕ੍ ਚੇਤਿ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸ੍ ਤਤ੍ਸਾਧਨੇ ਕਿਯਾਨ੍
ਚੇਤਨਾ, ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ?
ਸਂਵਿਦੁਦ੍ਬੋਧਨਂ ਬਨ੍ਧਸ੍ ਤਦਨੁਦ੍ਬੋਧਨਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਅਸਤ੍ ਸਦ੍ਵਜ੍ ਜਗਦ੍ ਭਾਤਿ ਸਂਵਿਦੁਦ੍ਬੋਧਨੋਦਰਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਜਾਗਣਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਜਾਗਣਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਜਾਗਣ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਜਾਂ ਝੂਠਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜਡਂ ਬੋਧਨਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਧੀਯਤੇ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਬਨ੍ਧ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਰ੍ ਯਦ੍ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤਦ੍ ਆਹਰ
ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵੇਲੇ ਜਾਗਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਗਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਚੁਣ ਲੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਵਾਸਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਾਡ੍ਯਮ੍ ਅਚ੍ਛਬੋਧੈਕਤਾਨਮ੍ ਅਪਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ ਅਸ੍ਤਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ । ਅਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਐਕ੍ਯਰਹਿਤਂ ਚ ਨਿਰਸ੍ਤਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ
ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਅਨੰਤ ਮੱਤ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ—ਜਿੱਥੇ ਸੁਸਤਪਣ ਨਹੀਂ, ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਤੇ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੈ, ਕੋਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ, ਡਰ ਨਹੀਂ, ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਇਕਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ, ਖਾਲੀਪਣ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਆਯਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਨਿਵਾਸਿਨਃ । ਅਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਏਵ ਗਤਾ ਦੀਪਾẖ ਕ੍ਸ਼ੀਣਦਸ਼ਾ ਇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ; ਫਿਰ, ਤੇਲ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਂ ਗਤੇ । ਜਗਦ੍ਵਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਤਮ੍ ਅਦਹਨ੍ ਭਾਸੁਰਾਰ੍ਚਿषਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੌ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਸਾੜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵੈਰਿਞ੍ਚਨਗਰਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਰਿਞ੍ਚਵਤ੍ । ਤੇ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਨਿਸ੍ਸ੍ਨੇਹਦਸ਼ਦੀਪਵਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤੇਲ ਰਹਿਤ ਦਸ ਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੁਝ ਗਏ।
ਤਤ ਏਕਾਰ੍ਣਵਾਪੂਰੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚਨਗਰਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਭੁਵਮ੍ ਇਵ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਪੂਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਸੂਰ੍ਮਿਮਾਨ੍
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹੜ੍ਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍ ਅਭਵਜ੍ ਜਗਦ੍ ਆਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਅਰ੍ਣਸਾ । ਤੁਲ੍ਯਂ ਰਸੈਕਪੂਰ੍ਣੇਨ ਪਕ੍ਵਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਫਲੇਨ ਤਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਐਸੇ ਭਰ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਪੱਕੀ ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਫਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਰਸ ਹੀ ਰਸ ਹੋਵੇ।
ਤਤ ਊਰ੍ਮਿਗਿਰਿਵ੍ਰਾਤਵੇਗੈਰ੍ ਆਵਲਿਤਾਖਿਲੈਃ । ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾẖ ਕਲ੍ਪਜਲਦਾ ਜਲ ਏਵ ਵਿਲਿਲ੍ਯਿਰੇ
ਫਿਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਕਲਪ ਦੇ ਬੱਦਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲ ਗਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਤ੍ । ਯਾਵਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਂ ਭੀਮਂ ਭੂਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਭੋऽਨ੍ਤਰਾਤ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਜਲਦਾਕਾਰਂ ਕृष੍ਣਮ੍ ਆਪੂਰਿਤਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਆਕਲ੍ਪਂ ਸਮ੍ਭृਤਂ ਨੈਸ਼ਂ ਦੇਹੇਨੇਵੋਤ੍ਥਿਤਂ ਤਮਃ
ਉਹ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਤੇਜ ਆਭਾਸੁਰਂ ਦਧਤ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਸ੍ ਸ੍ਥਿਰਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਤ੍ਰਯੋਲ੍ਬਣੈਃ
ਉਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਨਾਲ।
ਨੇਤ੍ਰੈਰ੍ ਆਭਾਸੁਰਮੁਖਂ ਜ੍ਵਾਲਾਪੁਞ੍ਜਾਨ੍ ਸਮੁਦ੍ਗਿਰਤ੍ । ਪਞ੍ਚਾਨਨਂ ਦਸ਼ਭੁਜਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਕਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ।
ਅਮਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਮੁਕ੍ਤੇ ऽਪਿ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਵਿਤਤਾਕृਤਿਮ੍ । ਖਮ੍ ਇਵਾਸਿਵਰਸ਼੍ਯਾਮਂ ਦੇਹਮ੍ ਆਦਾਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਜਾਂ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਕৃতি ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਾਪੂਰ੍ਣਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਦ੍ ਬਹਿਰ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ । ਵ੍ਯੋਮੇਵ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹੈ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਘੋਣਾਨਿਲਪਰਾਵृਤ੍ਤਿਵਿਧੁਤੈਕਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਮ੍ ਇਵ ਦੋਰ੍ਦਣ੍ਡਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਮ੍
ਨੱਕ ਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਾਰ੍ਣਵਜਲਾਪੂਰਂ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵੇਨੇਵ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਮੂਰ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮ੍ ਅਕਾਰਣਕਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਮਰਦਾਨਗੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਲਾਚਲਬृਹਦ੍ਵृਨ੍ਦਮ੍ ਇਵੋਡ੍ਡਯਨਡਮ੍ਬਰੈਃ । ਪਕ੍ਸ਼ੌਘੈਰ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸਮਸ੍ਤਮ੍ ਅਭਿਪੂਰਯਤ੍
ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਉਡਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਇਹ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਨਯਨੈਰ੍ ਮਯਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਦੂਰਾਦ੍ ਏਵ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰਮੇਸ਼ੋ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਿਂ ਸ ਤਾਦृਗ੍ਵਿਧੋ ਰੁਦ੍ਰẖ ਕਿਂ ਕृष੍ਣẖ ਕਿਂ ਮਹਾਕृਤਿਃ । ਕਿਂ ਪਞ੍ਚਵਦਨẖ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਦਸ਼ਬਾਹੁẖ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਕੀ ਰੁਦ੍ਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਕਾਲਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਦ ਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਕਿਉਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਕਿਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰẖ ਕਿਮ੍ ਉਗ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਕਿਮ੍ ਏਕẖ ਕਿਂਪ੍ਰਯੋਜਨਃ । ਕੇਨੇਰਿਤẖ ਕਿਮ੍ ਅਕਰੋਤ੍ ਕ੍ਵਾਯਾਸੀਦ੍ ਵਦ ਮੇ ਮੁਨੇ
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੀਖਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਇਕ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੁਨੀ ਜੀ।
ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਰੁਦ੍ਰਨਾਮਾਸਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤਥੋਤ੍ਥਿਤਃ । ਵਿषਮੈਕਾਭਿਮਾਨਾਤ੍ਮਾ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਅਸ੍ਯਾਮਲਂ ਨਭਃ
ਕਾਕੁਤਸਥ ਜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕੱਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਾਕृਤਿਸ੍ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਵ੍ਯੋਮਵਰ੍ਣਾਮਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਮਾਤ੍ਰਸਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਹਾਕृਤਿਃ । ਯਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਨੁषਕ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਜ੍ਞਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਆਹੁਸ੍ ਤਪਦ੍ਰੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਿषਯਾਸ੍ ਤੇ ਹਿ ਤਸ੍ਯ ਭੁਜਾ ਦਸ਼
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਰੈਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਮ੍ ਏਯੁषਾ । ਯਦਾਸੌ ਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਤਦਾਸੌ ਮੂਰ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਕਾਸ਼ੈਕਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸਾਕृਤਿਃ । ਤਥਾ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵਾਸੌ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਈ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਗਤੇ ਸ੍ਫਾਰੇ ਭੂਤਾਕਾਸ਼ੇ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਦੇਹੇ ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਯੁਰ੍ ਇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਚਿੱਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਭੂਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।