ਨਾਸ੍ਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਜਗਦ੍ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼੍ਯਾਭਾਵਾਦ੍ ਵਿਲੀਨਵਤ੍ । ਭਾਤੀਤਿ ਭਾਸਨਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨਃ
ਜਗਤ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਅਸਲ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੈ।
ਚਿਤੇਰ੍ ਜੀਵਸ੍ਵਭਾਵੋ ਯੋ ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖੋ ਵਪੁਃ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਮਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਜੇ ਜੀਵ ਦੀ ਸਭਾਵਨਾ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਸਿਰਫ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਸ੍ਯਾਥ ਵਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਵਾਤਾਦ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਤਿ । ਜੀਵਤਸ਼੍ ਚੇਤਸੋ ਰੂਪਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਪਰਮਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਅੰਗੂਠਾ ਜਾਂ ਉਂਗਲ ਹਵਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਵਪ੍ਨਾਯਾ ਅਨਨ੍ਤਾਯਾ ਅਜਡਾਯਾ ਘਨਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਚਿਰਚਿਨ੍ਤਾਯਾਸ੍ ਤਤ੍ ਤਦਾਨਘ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੂਰਤ ਲੰਮੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅੰਤਹੀਣ, ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਉਹੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਹृਦਯਂ ਯਦ੍ ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਯਾਃ ਪਵਨਸ੍ਯ ਚ । ਤਸ੍ਯਾਚੇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ੍ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਅਕਾਸ਼, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈ, ਉਸ ਅਪਹੁੰਚ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਸੂਰਤ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੈ।
ਅਚੇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਮਨਸ੍ਕਸ੍ਯ ਜੀਵਤੋ ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਃ । ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ ਸਾ ਪਰਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯਵਸ੍ਤੁਨਃ
ਜੋ ਅਪਹੁੰਚ, ਮਨ ਰਹਿਤ, ਜੀਵਤ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸਤਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੂਲ ਵਸਤੂ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਯਨ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਘਨਸ੍ਯ ਵਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਯ ਚ ਯਨ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹੀ ਚਮਕ ਦਾ ਮੱਧ, ਜਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਮੱਧ ਭਾਗ—ਇਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਵੇਦਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਤਮਸਸ੍ ਤਥਾ । ਵੇਦਨਂ ਯਦ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੁਭਵ, ਚਾਨਣ, ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—ਇਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਯਤੋ ਜਗਦ੍ ਉਦੇਤੀਵ ਨਿਤ੍ਯਾਨੁਦਿਤਰੂਪ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਵਿਭਿਨ੍ਨਵਦ੍ ਇਵਾਭਿਨ੍ਨਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਾਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਵੱਖਰਾ ਜਾਪ ਕੇ ਵੀ ਅਭਿੰਨ ਹੈ—ਇਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰਸ੍ਯਾਪਿ ਯਤ੍ ਪਾषਾਣਵਦ੍ ਆਸਨਮ੍ । ਅਵ੍ਯੋਮ੍ਨ ਏਵ ਵ੍ਯੋਮਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਾਰਮਾਤ੍ਮਿਕਮ੍
ਜੋ ਵਿਅਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲਈ ਵੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਅਸਥਾਨ ਹੈ; ਜੋ ਅਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਂ ਹੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਵੇਦ੍ਯਵੇਦਨਵੇਤ੍ਤृਤ੍ਵਰੂਪਤ੍ਰਯਮ੍ ਇਦਂ ਪੁਨਃ । ਯਤ੍ਰੋਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਪਰਮਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਾਣਿਆ, ਜਾਣਣ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਿੱਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਵੇਦ੍ਯਵੇਦਨਵੇਤ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਤਿ । ਅਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦੌ ਮਹਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ, ਜਾਣਣ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਦੇ ਮਹਾਂ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰੂਪ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨष੍षष੍ਠੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਹਾਚਿਤੇਃ । ਜਙ੍ਗਮੇ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਵਾਪਿ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ਤੇ ऽਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਮਨ, ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਾਂ ਹਿ ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਤਚ੍ ਚੇਦ੍ ਬੋਧਮਯਂ ਭਵੇਤ੍ । ਮਨੋਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਪਰੇਣ ਸਮਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਕਵਿष੍ਣੁਹਰਸ਼ਕ੍ਰਸਦਾਸ਼ਿਵਾਦਿਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਸ਼ਿਵਂ ਪਰਮਮ੍ ਏਤਦ੍ ਇਹੈਕਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ । ਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਮ੍ ਅਵਿਨष੍ਟਮ੍ ਅਕष੍ਟਮ੍ ਇष੍ਟਂ ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਨ ਮਿਸ਼੍ਰਮ੍ ਅਣੁਨਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤੇਨ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਹਰਾ, ਇੰਦਰ, ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਸਭ ਨਿਰਧਾਰਿਤ, ਅਟੱਲ, ਅਸ਼ਾਂਤ, ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਅਣਮਿਲਿਆ, ਸੁਖਮ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂਰੂਪਮ੍ ਇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਜਗਨ੍ ਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਭਾਸੁਰਮ੍ । ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤੌ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਜਗਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਨਾਮ ਹੈ—ਓ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕੁਤ ਆਯਾਤਿ ਕੀਦृਗ੍ ਵਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਃ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਕ੍ਵ ਯਾਤਿ ਕੁਤ ਆਯਾਤਿ ਵਦ ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਕਾਨਨਮ੍
ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ? ਬਾਂਝ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਜੰਗਲ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ।
ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰੋ ਵ੍ਯੋਮਵਨਂ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਕੀਦृਸ਼ੀ ਦृਸ਼੍ਯਤਾ ਤਸ੍ਯ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿਤਾ
ਬਾਂਝ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਜੰਗਲ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਾ-ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਵ੍ਯੋਮਵਨੇ ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਤਃ ਕਦਾਚਨ । ਜਗਦਾਦ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਂ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਤਥਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨ ਚੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਚ ਧ੍ਵਂਸਿ ਯਤ੍ ਕਿਲਾਦੌ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਕਾ ਕਥਾ
ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਟਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪੈਦائش ਜਾਂ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਨਭੋਵृਕ੍ਸ਼ਕਲ੍ਪਨਾ ਤਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਸਾ ਯਥਾ ਨਾਸ਼ਜਨ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਤਥੈਵੇਦਂ ਨ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍
ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਨਾਂ ਪੈਦائش ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਨਾਸ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਫੁਲ੍ਲਸ੍ਯਾਤੁਲਭੁਸ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਆਲਕੈਃ ਕੁਰੁ ਕੋਲਨਮ੍ । ਨਿਰਨ੍ਵਯਾ ਯਥੈਵੋਕ੍ਤਿਰ੍ ਜਗਤ੍ਸਤ੍ਤਾ ਤਥੈਵ ਹਿ
ਫੁੱਲ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਨੂੰ ਗੂੰਥਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ—ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਨਾ ਅਸਲ ਦੇ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸੌਵਰ੍ਣਕਟਕੇ ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਕਟਕਤ੍ਵਂ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਜਗਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਤਥਾ ਪਰੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੜੀ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੜੀਪਣ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਪਣ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਕਾਸ਼ੇ ਚ ਯਥਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕਵਤ੍ । ਜਗਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਤਥਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਪ੍ਯ੍ ਉਪਲਬ੍ਧਿਮਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਣ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਪਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਵੇ।
ਕਜ੍ਜਲਾਨ੍ ਨ ਯਥਾ ਕਾਰ੍ष੍ਣ੍ਯਂ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਚ ਨ ਯਥਾ ਹਿਮਾਤ੍ । ਪृਥਗ੍ ਏਵ ਭਵੇਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਂ ਜਗਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰੇ ਪਦੇ
ਜਿਵੇਂ ਕਾਜਲ ਤੋਂ ਕਾਲਾਪਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਹਿਮ ਤੋਂ ਠੰਡਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਥਾ ਚ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨੋ ਨ ਹਿਮਾਦ੍ ਵ੍ਯਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨ ਤਥਾ ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡਕ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮੌਜੂਦ।
ਮਰੁਨਦ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਤੋਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ੍ਦੌ ਯਥੇਨ੍ਦੁਤਾ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵੈਵਂ ਜਗਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦृष੍ਟਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਮਲਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਚੰਦ ਵਿਚ ਚੰਦਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਿਚ, ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮੌਜੂਦ।
ਸਂਵਿਦ੍ਵਿਲੋਚਨਾਲੋਕੋ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਸਂਵਿਦਮ੍ਬਰੇ । ਜਗਦਾਖ੍ਯੇ ऽਮਲੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਦृष੍ਟਿਮੁਕ੍ਤਾਵਲੀ ਯਥਾ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸੰਸਾਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਹ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੇ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਯਃ ਕਚਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਵ ਤੇਨ ਰੂਪਂ ਸ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ 'ਸੰਸਾਰ' ਸਮਝ ਕੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਆਦਾਵ੍ ਏਵ ਹਿ ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਾਰਣਾਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ऽਪਿ ਤਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਾਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ, ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?