ਅਥੋਦਪਤਦ੍ ਉਨ੍ਨਾਸਦਿਙ੍ਨਾਗਵਦਨਧ੍ਵਨਿਃ । ਪਾਤਾਲਤਲਤਾਲ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਵਿਸ੍ਫੋਟਾਮੋਟਨੋਦ੍ਭਟਃ
ਫਿਰ ਉੱਠਿਆ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ, ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।
ਚਞ੍ਚਲਾਚਲਕੀਲੋਰ੍ਵੀ ਚਚਾਲ ਜਲਚਾਲਿਤਾ । ਲੋਲਸ਼ੇਵਾਲਵਲ੍ਲੀਵ ਵ੍ਯਾਲੋਲਾਮ੍ਭੋਧਿਲਙ੍ਘਿਤਾ
ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਕੰਪਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਲਰਜ਼ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਥ ਦੁਰ੍ਵਾਰਨਿਰ੍ਘੋषਨਿਰ੍ਘਾਤਾਡਮ੍ਬਰਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਪੁਸ੍ਫੋਟੇਵ ਪਤਨ੍ਤੀਵ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਦਿਸ਼ਾਮ੍ ਅਮਰਾਰਵੈਃ
ਫਿਰ, ਅਸਹਿਨੀ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਆਵਰ੍ਤਵਲਨਾਕਾਰਾẖ ਕੇਤਵḫ ਪੇਤੁਰ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਤ੍ । ਹੇਮਰਤ੍ਨਮਹੀਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ ਸਿਨ੍ਦੂਰਭੁਜਗਾ ਇਵ
ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣੇ ਝੰਡੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਲਾਲ ਸਾਂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਗਏ ਹੋਣ।
ਕਕੁਬ੍ਭ੍ਯੋ ਨਭਸੋ ਭੂਮੇਰ੍ ਉਦਗੁਰ੍ ਦਗ੍ਧਦਿਕ੍ਤਟਾਃ । ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਾਲਾਜਟਾਟੋਪਾ ਵਿਵਿਧੋਤ੍ਪਾਤਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ
ਆਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਤਿੱਖੇ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਉਠੇ; ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲਪਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਆ ਗਈਆਂ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯ੍ ਅਮਰਾਦੀਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਮ੍ ਆਯਯੁਃ
ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ; ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਾਰੀ ਹਲਚਲ ਲਿਆਏ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਾਨਿਲਸ਼ਕ੍ਰਾਗ੍ਨਿਲੋਕਾ ਹਲਹਲਾਕੁਲਾਃ । ਪਰਿਪਾਤਪਰਾ ਆਸਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਗਤੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਮ੍ਪੈẖ ਕਟਕਟਾਰਾਵੈḫ ਪਤਤ੍ਪਾਦਪਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ । ਭੂਮੇਰ੍ ਅਨ੍ਵਭਵਨ੍ ਭੂਰਿਦੋਲਾਨ੍ਦੋਲਨਮ੍ ਅਦ੍ਰਯਃ
ਕੰਪਣ ਤੇ ਖੜਖੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵੱਡੀ ਝੂਲੇ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਹਿਲਦੇ-ਡੋਲਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ।
ਭੂਕਮ੍ਪਲੋਲਕੈਲਾਸਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਕਨ੍ਦਰਾਃ । ਪੇਤੁẖ ਕਲ੍ਪਤਰੂਨ੍ਮੁਕ੍ਤਰਤ੍ਨਸ੍ਤਬਕਵृष੍ਟਯਃ
ਕੈਲਾਸ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਗੁਫਾ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਹਿਲ ਗਈਆਂ; ਇੱਛਾ-ਪੂਰੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਾਦ੍ਰਿਪੁਰਵਾਰਿਧਿਕਾਨਨਾਨਾਮ੍ ਉਤ੍ਪਾਤਕਲ੍ਪਪਵਨੇਨ ਮਿਥੋ ਹਤਾਨਾਮ੍ । ਕੋਲਾਹਲੈਰ੍ ਜਗਦ੍ ਅਭੂਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਕੀਰ੍ਣਸ਼ੀਰ੍ਣਂ ਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਣਵੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਪੂਰ ਇਵਾਭਿਪਾਤੀ
ਲੋਕ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜੰਗਲ, ਉਲਟ-ਪਲਟ ਦੀ ਆੰਧੀ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ; ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਖੰਡ-ਖੰਡ ਤੇ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਪੂਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਥਾਕृष੍ਟਵਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਿ ਨਭੋਭੁਵਃ । ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮਨਿ ਤਤ੍ਯਾਜ ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲਏ ਗਏ, ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਹਵਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਹਟ ਗਿਆ।
ਤੇ ਹਿ ਤਸ੍ਯ ਕਿਲ ਪ੍ਰਾਣਾਸ੍ ਤੇਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇषੁ ਤੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ । ऋਕ੍ਸ਼ਚਕ੍ਰਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕੋ ऽਨ੍ਯਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੇ ਭੂਤੈਕਧਾਰਿਣੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇੰਝ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸੀ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ?
ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਾਣਮਾਰੁਤੇ । ਸ਼ਮਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਮ੍ ਆਗਤੇ
ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਲੋਂ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਠਹਿਰਾਉ ਗੁਆ ਬੈਠਾ, ਤਾਂ ਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ।
ਨਿਰਾਧਾਰਾਸ੍ ਸਵਾਤਾਗ੍ਨਿਦੇਹੋਲ੍ਮੁਕਵਦ੍ ਆਪਤਨ੍ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ੍ ਤਾਰਾਸ੍ ਤਰੋḫ ਪੁष੍ਪਨਿਕਰਾ ਇਵ ਭੂਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਸਮੇਤ ਥੱਲੇ ਡਿਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਤਾਰੇ, ਜਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿਗਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲਪਾਕਗਲਨ੍ਮੂਲਾ ਜਗਤ੍षਣ੍ਡਫਲਾਦਯਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਪਵਨਾਧਾਰਾ ਵਿਮਾਨਾਵਲਯੋ ऽਪਤਨ੍
ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਮੂਲ ਗਲ ਗਏ, ਤਦ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜਾਂ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਮੋਨ੍ਮੁਖਤਾਂ ਯਾਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨੇਨ੍ਧਨੇ । ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਗਤਯਸ਼੍ ਸ਼ੇਮੁਰ੍ ਇਦ੍ਧਾਨਾਮ੍ ਅਰ੍ਚਿषਾਮ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜੀ, ਤਾਂ ਸਿਧਾਂ ਦੀਆਂ ਚਲਣਾਂ ਵੀ ਠਹਿਰ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹੌਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯੋ ऽਮ੍ਬਰੇ ਕਲ੍ਪਮਾਰੁਤੈਸ੍ ਤਨੁਤੂਲਵਤ੍ । ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਪਚਯੇ ਮੂਕਾਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਸਨ੍ਤਤਯੋ ऽਪਤਨ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਹਵਾ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੂਈ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡਾਇਆ, ਤਾਂ ਸਿਧਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪ ਤੇ ਗੂੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ।
ਸਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਜਾਲਾਨਿ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਨਗਰਾਣਿ ਚ । ਪੇਤੁਰ੍ ਭੂਕਮ੍ਪਲੋਲਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਾਂਸ੍ਯ੍ ਅਮਰਭੂਭृਤਃ
ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਪਣ ਨਾਲ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਵਿਰਾਡ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਦ੍ਵਪੁਃ । ਕਿਮ੍ ਅਙ੍ਗਂ ਤਸ੍ਯ ਭੂਲੋਕẖ ਕਿਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗẖ ਕਿਂ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਜੋ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਹੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਆਖੀਏ, ਕਿਹੜਾ ਅਸਮਾਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨੀਵਾਂ ਲੋਕ ਹੈ?
ਕਥਮ੍ ਏਤਾਨਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵਾ । ਕਥਂ ਵਾ ਸੋ ऽਨ੍ਤਰੇ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਵਪੁषਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਾਕृਤਿਰ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਜਾਤੋ ਮੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯẖ ਕਥਯੇਤਰਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਗਤ ਇੰਝ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਜਗਤ' ਜੋ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੈ।
ਆਦੌ ਤਾਵਦ੍ ਇਦਂ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸਦ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਪਰਮਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਸ਼ਾਕੋਸ਼ੈਕਪੂਰਕਮ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਸੀ—ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ ਸ੍ਵਾਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਤਾਂ ਚੈਤਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਅਜਹਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਭਵਤਿ ਚੇਤਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸੁਰਤ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ 'ਇਹ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ'। ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਚਿੱਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਂ ਚੇਤਨਂ ਜੀਵਂ ਸ ਘਨਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਨਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਏਤਾਵਤਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ਜਾਲੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਾਕृਤਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹੀ ਚੇਤਨਾ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਸਮਝ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗਾੜੇਪਣ ਕਰਕੇ ਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਜਾਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਯਦ੍ ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਂ ਤੁ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਯਚ੍ ਛਿਵਾਤ੍ ਤਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅਕਾਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਥ ਤਨ੍ ਮਨ ਆਭੋਗਿ ਭਾਵਿਤਾਹਙ੍ਕृਤਿ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਤਿਮਿਤਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਨ, ਜੋ ਭੋਗ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਅਕਾਸ਼, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਚਿਦਾਭਾਸਨਭੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਭਾਵਿਤਮ੍ । ਅਸਨ੍ਤਮ੍ ਏਵਾਨੁਭਵਤ੍ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਖਮ੍ ਏਵ ਖੇ
ਉਹੀ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਖਾਲੀ ਅੰਦਰ ਖਾਲੀ ਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵੇਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਦੇਹ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਣਦੀ, ਵੇਖਦੀ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਕਾਰਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਂ ਭਵਾਨ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਅਜੋ ਦੇਹਂ ਖੇ ਖਮ੍ ਏਵਾਨੁਭੂਤਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਲੀ ਅੰਦਰ ਖਾਲੀ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਿਦੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਂ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ । ਅਨੁਭੂਯਾਨੁਭਵਨਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯੈਵੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।