ਵਯਂ ਤਾਨਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮੋ ਭੇਦਦृष੍ਟੌ ਸ੍ਥਿਤਾ ਇਮੇ । ਬੋਧੈਕਤਾਂ ਗਤਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਸ਼ੁ ਪਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ ਤਾਨਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਇਕਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਘਟੇ ਪਟੇ ਵਟੇ ਕੁਡ੍ਯੇ ਖੇ ऽਨਿਲੇ ऽਮ੍ਭਸਿ ਤੇਜਸਿ । ਜਗਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਿਲਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਘੜੇ, ਕਪੜੇ, ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਕੰਧ, ਅਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਅੱਗ—ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਜਗਨ੍ ਨਾਮ ਮੁਧਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿẖ ਕਿਲ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੋਪਮਾ । ਮਿਥ੍ਯੈਵੇਯਂ ਕ੍ਵ ਨਾਮਾਸੌ ਚਿਦ੍ਰੂਪਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਝੂਠੀ ਭਟਕਣਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੈ—ਅਸਲ ਚੇਤਨਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਭੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਸਤੀ ਯੇषਾਂ ਸੈषਾ ਚਿਨ੍ਨਭਸੈਕਤਾਮ੍ । ਗਤਾ ਤੇ ਨ ਵਿਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ ਤੁ ਭ੍ਰਮਭਾਜਨਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇਕੋ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਭਟਕਣ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥਾਨ੍ਯਧਾਰਣਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸ੍ਵਵਿਰਾਗਵਸ਼ੋਦਿਤਮ੍ । ਸਾਧਯਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਥਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਂ ਦृष੍ਟਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨਯਾ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ।
ਇਤਿ ਮਾਯੇਵ ਦੁष੍ਪਾਰਾ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿḫ ਪਰਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਇਯਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਾਮਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਜੋ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ, ਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨੇਹ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਾਲਕ੍ਰਿਯੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਾ ਚਿਤਿਸ੍ ਤਪਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ, ਪਦਾਰਥ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ, ਆਪ ਹੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨੋਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ । ਚਿਚ੍ਛਿਲਾਙ੍ਗਕਮ੍ ਏਵੈਕਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯ੍ ਅਨਸ੍ਤਮਯੋਦਯਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ — ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਰਮ, ਪਦਾਰਥ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਆਦਿਕ — ਇਕੋ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਉਗਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਿਟਣਾ।
ਚਿਦ੍ ਏਵੇਯਂ ਸ਼ਿਲਾਕਾਰਮ੍ ਇਵ ਤਿष੍ਠਤਿ ਬਿਭ੍ਰਤੀ । ਅਙ੍ਗਮ੍ ਅਸ੍ਯਾ ਜਗਜ੍ਜਾਲਂ ਮਰੁਤਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਯਥਾ
ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਇੱਥੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਉਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾਪਿ ਸਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਤਿਗਤਾਪਿ ਚਿਤ੍
ਜੋ ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜਦਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਛਿਲੇਯਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾ ਸਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾਸ੍ਮੀਤਿ ਬੋਧਤਃ । ਸਾਕਾਰਾਪਿ ਨਿਰਾਕਾਰਾ ਜਗਦਙ੍ਗੇਤਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਇਕ ਅੰਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚਿਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਂ ਵ੍ਯੋਮੈਵ ਪਤ੍ਤਨਮ੍ । ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਇਯਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਪਾषਾਣਂ ਜਗਦਙ੍ਗਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਨ ਸਰਨ੍ਤੀਹ ਸਰਿਤੋ ਨ ਚਕ੍ਰਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਨਾਰ੍ਥਾḫ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤẖ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਏਤਚ੍ ਚਿਦਮ੍ਬਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਚੁੱਪ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ।
ਨ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਂਵਿਦਸ੍ ਸਂਵਿਦਮ੍ਬਰੇ । ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਪृਥਗ੍ਰੂਪਾḫ ਪਯਸੀਵ ਪਯੋऽਨ੍ਤਰਮ੍
ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਗਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਚਿਦਮ੍ਬਰੇ ਸਰ੍ਵਗਤੈਕਮੂਰ੍ਤੌ । ਨਭੋऽਨ੍ਤਰਾਣੀਵ ਮਹਾਨਭੋऽਨ੍ਤਸ਼੍ ਚੇਤ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ ਤਾਨਿ ਪਰਾਮ੍ਬਰਾਣਿ
ਜਗਤਾਂ ਆਸਤੀ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ। ਜਿਵੇਂ ਅਸਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੀ ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ।
ਵਸਿष੍ਠ ਤਦ੍ ਗਚ੍ਛ ਮੁਨੇ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾਸਨੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਹਿ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਰੂਪਾਣਿ ਪਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤੁ ਵਯਂ ਬृਹਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦਂ ਵ੍ਰਜਾਮਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲਵੋ। ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਜਨੈਸ੍ ਸਹ । ਬਦ੍ਧਪਦ੍ਮਾਸਨੋ ऽਨਨ੍ਤਸਮਾਧਾਨਗਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਓਙ੍ਕਾਰੋਰ੍ਧ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਮਾਨਸਃ । ਲਿਪਿਕਰ੍ਮਾਰ੍ਪਿਤਾਕਾਰ ਆਸੀਦ੍ ਆਸ਼ਾਨ੍ਤਵੇਦਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਓਮ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਅਰਧ ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਤਮ੍ ਏਵਾਨੁਸਰਨ੍ਤੀ ਸਾ ਤਥੈਵ ਧ੍ਯਾਨਗਾ ਸਤੀ । ਵਾਸਨਾਸੀਦ੍ ਅਸ਼ੇषਾਸ਼ਾਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਵਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ।
ਪਰਮੇष੍ਠਿਨ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਾਨਵਮ੍ ਈਯੁषਿ । ਸਰ੍ਵਗਾਨਨ੍ਤਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਰੂਪੋ ऽਪਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਹਂ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਖਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਾਵਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਰਸੀਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਯਥੈਵਾਸ਼ੁ ਤਥੈਵੋਰ੍ਵ੍ਯਾਸ੍ ਸਾਦ੍ਰਿਦ੍ਵੀਪਪਯੋਨਿਧੇਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਗਈ, ਓਹਨਾ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਭ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਟ ਗਿਆ।
ਤृਣਗੁਲ੍ਮਲਤਾਸ਼ਾਲਿਸਮੁਦ੍ਭਵਨਸ਼ਕ੍ਤਤਾ । ਸਮਸ੍ਤੈਵਾਸ੍ਤਮ੍ ਆਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਆਰਬ੍ਧਾ ਸਾ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ
ਘਾਹ, ਬੂਟੇ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਧਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਕਿਲ ਤਸ੍ਯ ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮਰੂਪਸ੍ਯਾਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ਤਾਮ੍ । ਸਾ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਮਹੀ ਤੇਨ ਤਦਸਂਵੇਦਨੋਦਯਾਤ੍
ਇਹ ਧਰਤੀ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਤਮਕ ਰੂਪ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਚੇਤਨਾ ਸਾ ਵਿਰਸਾ ਬਭੂਵ ਪਰਿਜਰ੍ਜਰਾ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਨ੍ਤਵਲ੍ਲੀਵ ਜਰਾਵਿਧੁਰਤਾਂ ਗਤਾ
ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼, ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੂਟਾ ਬੁੱਢੇਪੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਸਂਵਿਤ੍ਤੇਰ੍ ਅਙ੍ਗਾਲੀ ਵਿਰਸਾ ਭਵੇਤ੍ । ਤਥਾ ਵਿਰਿਞ੍ਚਾਸਂਵਿਤ੍ਤੇਰ੍ ਧਰਾ ਵੈਧੁਰ੍ਯਮ੍ ਆਗਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਗ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਂਹਤਾਨੇਕਮਹੋਤ੍ਪਾਤਭਰਾਵृਤਾ । ਦੁष੍ਕृਤਾਙ੍ਗਾਰਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਨਰਕੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਾਨਵਾ
ਇਹ ਅਨੇਕਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਕਾਣ੍ਡਦੌਸ੍ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਦੈਨ੍ਯਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦੁਰ੍ਭਗਾ । ਦੁਸ਼੍ਸ਼ੀਲਾਸ਼ੇषਵਨਿਤਾਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਨਰਾਵृਤਾ
ਇਹ ਭੂਮੀ ਅਕਾਲ, ਅਸਥਿਰਤਾ, ਦੁਖ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਅਕਸਮਤ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨੇਕੀਆਂ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।
ਪਾਂਸੁਪ੍ਰਤਰ੍ਦਨੀਹਾਰਧੂਲਿਧੂਸਰਸੂਰ੍ਯਭਾਕ੍ । ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਿਮੂਰ੍ਖਮਹਾਦੁẖਖਵ੍ਯਸਨਿਵ੍ਯਾਧਿਤਾਕੁਲਾ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਧੂੜ, ਕੋਹਰਾ ਤੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੰਦ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੁਖ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਅਣਮਿੱਟ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਦਾਹਜਲਾਪੂਰਯੁਦ੍ਧਪ੍ਰੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਣ੍ਡਲਾ । ਅਵृष੍ਟ੍ਯਵਗ੍ਰਹੋਨ੍ਨष੍ਟਕष੍ਟਚੇष੍ਟਿਤਪਾਮਰਾ
ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬाढ़ ਤੇ ਜੰਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਮਹੋਤ੍ਪਾਤਪਤਤ੍ਪਰ੍ਵਤਪਤ੍ਤਨਾ । ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਪੁਣ੍ਯਾਰ੍ਯਗੁਣਿਨਾਸ਼ਰੁਦਜ੍ਜਨਾ
ਅਚਾਨਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ, ਪੰਡਿਤ, ਨੇਕ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੁਖ ਹੀ ਦੁਖ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।