ਪਦਵੀਮ੍ ਅਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਇਮਾਮ੍ ਅਤਿਦਵੀਯਸੀਮ੍ । ਦੂਰਾਧ੍ਵਸੁ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਦਮ੍ ਆਸਨਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੂਰਲੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ; ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੋ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਤੇਨ ਭਗਵਨ੍ਨ੍ ਅਭਿਵਾਦਯ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਵਦਨ੍ ਮਣਿਮਯੇ ਪੀਠੇ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਦृष੍ਟਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤਾ, 'ਹੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ,' ਅਤੇ ਜੋ ਮੋਤੀ ਜੜਿਆ ਆਸਨ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਅਥਾਮਰਰ੍षਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮੁਨਿਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋਦਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਾਸ੍ ਸ੍ਤੁਤਯḫ ਪੂਜਾ ਨਤਯਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਨੀਤਯਃ
ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਲੋਂ ਭਜਨ, ਸਤਿਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਣੋਤ੍ਥਿਤੇ । ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਸਂਰਮ੍ਭੇ ਤਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਯਾ
ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਭੂਤਭਵ੍ਯੇਸ਼ ਯਦ੍ ਇਯਂ ਮਾਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ । ਵਕ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਗਿਰਾਸ੍ਮਾਂਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਬੋਧਯੇਤਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਵਾਨ੍ ਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵਸ੍ ਸਕਲਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਃ । ਇਯਂ ਚ ਕਾ ਮਮ ਚ ਕਿਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਬृਹਦ੍ਦ੍ਯੁਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਹੋ; ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲੇ।
ਕਥਮ੍ ਏषਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਜਾਯਾਰ੍ਥਂ ਜਨਿਤਾ ਸਤੀ । ਨੇਹ ਜਾਯਾਪਦਂ ਨੀਤਾ ਨੀਤਾ ਵਿਰਸਤਾਂ ਪੁਨਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈ ਲਈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਇਹ ਸੁਆਦਹੀਣਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ?
ਮੁਨੇ ਸ਼ृਣੁ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਮ੍ ਇਦਂ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਯਥਾਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਕਥਨੀਯਂ ਯਤਸ੍ ਸਤਾਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣਾ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਿ ਤਾਵਦ੍ ਅਜਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਸਤ੍ । ਤਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਕਚਨੈਕਾਨ੍ਤਰੂਪਿਣẖ ਕਚਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਜੰਮਿਆ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।
ਆਕਾਸ਼ਰੂਪ ਏਵਾਹਂ ਸ੍ਥਿਤ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸਰ੍ਗੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ ਇਤਿ ਨਾਮ ਮੇ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਤੁ ਨ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨ ਚ ਨਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੇ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਅਨਾਵृਤਃ
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਮਿਟਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਦ੍ ਅਯਂ ਤ੍ਵਂ ਮਮਾਹਂ ਤੇ ਯਦ੍ ਇਦਂ ਕਥਨਂ ਮਿਥਃ । ਤਤ੍ ਤਰਙ੍ਗਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾਗ੍ਰੇ ਰਣਤ੍ਯ੍ ਏਵੇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਆਪਸੀ ਗੱਲਾਂ—ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਏਵਂਰੂਪਸ੍ਯ ਮੇ ਕਾਲਵਸ਼ਤੋ ਵਿਸ਼ਦਾਕृਤੇਃ । ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਾਚ੍ ਚਿਦਾਭਾਸਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਮੇਰੀ ਜੋ ਸੁਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਹੋਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਮਮਾਨਨ੍ਯਾ ਤਵਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਯੇਵੇਹ ਵਿਭਾਤਿ ਯਾ । ਸੋਦਿਤਾਨੁਦਿਤੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਮਮਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਵਾਸਨਾ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਭਾਵ ਉਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ ਮੇਰਾ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਲਗੀ ਹੋਈ ਵਾਸਨਾ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਸ਼ਸਤ੍ਤਾਮੁਦਿਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਾਕਾਰਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮਸ੍ ਸ੍ਵਯਂਪ੍ਰਭਃ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਗਨ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਪ ਹੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯਾ ਅਹਮ੍ ਇਤਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਰ੍ ਵਾਸਨਾਯਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਯਮ੍ ਅਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ ਦੇਹਰੂਪਿਣੀ
'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਵਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਯਾ ਅਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤੈਵਮ੍ ਇਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਨ ਤੁ ਮੇ ਗृਹਿਣੀ ਨਾਪਿ ਗृਹਿਣ੍ਯਰ੍ਥੇਨ ਮਤ੍ਕृਤਾ
ਇਹ ਜੋ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਘਰਵਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ਵਸ਼ੇਨ ਭਾਵਂ ਗृਹਿਣ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਪੇਤ੍ਯ । ਏषਾ ਸ੍ਵਯਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਾਤਿਦੁẖਖਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਲੈषੈਵ ਹਿ ਵਾਸਨਾਨ੍ਤਃ
ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਅੰਤ ਹੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਾਹਂ ਚਿਨ੍ਮਯਾਕਾਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾਕਾਸ਼ਮਯੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਪਰਾਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇਨੇਹੋਪਸ੍ਥਿਤẖ ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ, ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਘਟਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਕਾਲੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮ੍ ਏषਾ ਮਯਾਧੁਨਾ । ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰ ਨੂਨਮ੍ ਆਰਬ੍ਧਾ ਤੇਨ ਵੈਰਸ੍ਯਮ੍ ਆਗਤਾ
ਇਸ ਮਹਾਂ-ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਰਾਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਤ੍ਵਾਦ੍ ਯਦਾਦ੍ਯਾਯਂ ਪਰਾਕਾਸ਼ੋ ਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਤਦਾ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਤਾ ਵਾਸਨਾਯਾਸ਼੍ ਚ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਖੁਬੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਾਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇਨੈषਾ ਵਿਰਸੀਭੂਤਾ ਮਨ੍ਮਾਰ੍ਗਮ੍ ਅਭਿਧਾਵਤਿ । ਨਾਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਕੋ ਨਾਮ ਨਿਰ੍ਮਾਤਾਰਮ੍ ਉਦਾਰਧੀਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰੁਚੀਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਰਾਹੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਕੌਣ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵੇਗਾ?
ਇਹਾਦ੍ਯਾਯਂ ਕਲੇਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਵਿਪਰ੍ਯਯਃ । ਪ੍ਰਜਾਮਨ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਦ੍ਯੈਵਾਨ੍ਤੋ ऽਯਮ੍ ਆਗਤਃ
ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਉਲਟ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯੈਵ ਚਾਯਂ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤ ਏਵ ਚ । ਮਮਾਯਂ ਵਾਸਨਾਨ੍ਤੋ ऽਦ੍ਯ ਦੇਹਵ੍ਯੋਮਾਨ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਕਲਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਕਲਪ ਦਾ ਵੀ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ-ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੇਨੇਯਂ ਵਾਸਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾ । ਕ੍ਵੇਵ ਪਦ੍ਮਾਕਰਾਸ਼ੋषੇ ਗਨ੍ਧਲੇਖਾਵਤਿष੍ਠਤਾਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਹੁਣ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਮੁਕੰਮਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਝੀਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾ ਜਲਾਬ੍ਧਿਲੇਖਾਯਾ ਜਾਯਤੇ ਲਹਰੀ ਚਲਾ । ਵਾਸਨਾਯਾਸ੍ ਤਥੈਵੇਚ੍ਛਾ ਮੁਧੋਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਪਕਾਰਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਇਕ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।
ਆਭਿਮਾਨਿਕਦੇਹਾਯਾ ਵਾਸਨਾਯਾਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਅਸ੍ਯਾ ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕੇਚ੍ਛਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵੋਪਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਸਰੀਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਹੀ ਅਸਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਧਾਰਣਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ । ਦृष੍ਟੋ ऽਨਯਾ ਭਵਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਵਰ੍ਗਵ੍ਯਗ੍ਰਾਨਿਰਰ੍ਗਲਃ
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਆਤਮਿਕ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਨਯਾਮ੍ਬਰਸਞ੍ਚਾਰਪਰਯਾਦ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ । ਦृष੍ਟਾ ਸ੍ਵਜਗਦਾਧਾਰਭੂਤਾਸ੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਖਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਇਸ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੱਲਣ ਦੀ ਲਗਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਅਸ੍ਮਜ੍ਜਗਦ੍ ਯਤ੍ਰ ਤਦ੍ ਦृषਤ੍ ਤ੍ਵਜ੍ਜਗਦ੍ਗਿਰੌ । ਅਸ੍ਮਜ੍ਜਗਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਜਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਜਿਥੇ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਸਾਰ ਹਨ।