ਅਨੁਭੂਤਾਪਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਹੇਮ੍ਨẖ ਕਟਕਤਾ ਯਥਾ । ਤਥਾਤਿਵਾਹਿਕਸ੍ਯਾਧਿਭੌਤਿਕਤ੍ਵਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਚੂੜੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਸੰਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇ।
ਭ੍ਰਮਮ੍ ਅਭ੍ਰਮਤਾਂ ਯਾਤਮ੍ ਅਭ੍ਰਮਂ ਭ੍ਰਮਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਵੇਤ੍ਤਿ ਜੀਵੋ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਿਨਾਹੋ ਨੁ ਵਿਮੂਢਤਾ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਝੂਠ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਭੁਲਾਵਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਧਿਭੌਤਿਕਦੇਹੋ ऽਯਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਆਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹਸ੍ ਤੁ ਕਿਲ ਲੋਕਦ੍ਵਯੇ ऽਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖਸ਼ਰੀਰ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਧਿਭੌਤਿਕਚਿਦ੍ ਰੂਢਾ ਸ੍ਵਾਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹਕੇ । ਮਰੌ ਮਰੀਚਿਕਾਸ੍ਵ੍ ਏਵ ਯਥਾ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਵਾਰਿਧੀਃ
ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਝੂਠਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਜਦੋਂ ਸੁਖਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਝੂਠੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤਾਧਿਭੌਤਿਕੀ ਸਂਵਿਦ੍ ਆਤਿਵਾਹਿਕਵਿਤ੍ਕ੍ਰਮੇ । ਦੇਹਦृष੍ਟਿਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰੌਢਾ ਸ੍ਥਾਣੌ ਪੁਰੁषਧੀਰ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੋਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਰਜਤਤਾ ਤਾਪੇ ਜਲਤੇਨ੍ਦੌ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਤਾ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਤਾ ਤਦ੍ਵਨ੍ ਮਨੋਜੈਵਾਤਿਵਾਹਿਕੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੀਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਪਰਛਾਂਵ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਦੇ ਬਣੇ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਸਤ੍ ਤਤ੍ ਕृਤਂ ਸਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਸਤ੍ ਕृਤਮ੍ । ਅਹੋ ਨੁ ਮੋਹਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਜੀਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯਾਵਿਚਾਰਜਮ੍
ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਝੂਠ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਇਹ ਜੀਵ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭੁਲਾਵੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਯੋਗਿਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤੁ ਮਾਨਸਮ੍ । ਯਸ੍ਮਾਲ੍ ਲੋਕਦ੍ਵਯਾਚਾਰਸ੍ ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਯੋਗੀ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੀ ਅਸਲ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਆਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯੋ ऽਸਤ੍ਯੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृਤਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ ਸੁਖਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ ਸੁਖਂ ਦੁẖਖਮ੍ ਏਵਾਹੁẖ ਕ੍ਸ਼ਣਨਾਸ਼ਾਨੁਭੂਤਿਤਃ । ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਸੁਖਂ ਤਤ੍ ਸੁਖਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਅਸਲ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣੈਵਮ੍ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ । ਯਦ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਸਦ੍ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿੱਧੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਰਖੋ। ਜੋ ਮੁਢਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖੋ।
ਲੋਕਦ੍ਵਯਾਨੁਭਵਦਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਐਹਿਕਮ੍ । ਮਾਯਾਤ੍ਮਕਂ ਯੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੂਢਤਮਸ੍ ਤਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਝੂਠੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਮ੍ ਏਵੈषਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵਪੁਃ । ਤਤ੍ਰਾਧਿਭੌਤਿਕਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਸਤ੍ਯੈਵ ਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਖਮ ਸਰੀਰ ਹੀ ਅਸਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੀ ਛਾਇਆ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਜਾਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸਤ੍ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਨ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਕਾਰ੍ਯਕਰਂ ਕਥਮ੍
ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਉਹ ਅਜੇ ਤਕ ਪੈਦਾ ਨਾ ਹੋਈ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਸਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਨਤੀਜੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਏਵਾਸਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਕਿਂ ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਕ੍ਵ ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਭਵੇਦ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਯਦ੍ ਅਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਅਸਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਏਵ ਭਾਵਤ੍ਵੇ ਨष੍ਟੇ ਕ੍ਵੇਵਾਨੁਮਾਦਯਃ । ਉਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਰਣਾ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੋਰ੍ਣਾਯੁषੁ ਕਾ ਕਥਾ
ਜੇ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਨੁਮਾਨ ਆਦਿ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਹੀ ਠੁਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਮਕੜੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?
ਅਤḫ ਪ੍ਰਮਾਣਸਂਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਅਨ੍ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਵ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਨਂ ਘਨਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕਠੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦ੍ਰष੍ਟੁẖ ਖਮ੍ ਏਵਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਗੇਹੇ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਤਦ੍ਭਾਵਨਵਤੋਰ੍ ਆਵਯੋਸ੍ ਸਾ ਸ਼ਿਲੈਵ ਚਿਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਕਦੇ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਘਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਪੱਥਰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਸ਼ੈਲ ਇਦਂ ਵ੍ਯੋਮ ਜਗਦ੍ ਏਤਦ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍ । ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਮਯ ਆਤ੍ਮਾਨ੍ਤẖ ਖਂ ਚਮਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਇਹ ਅਕਾਸ਼, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਇਹ 'ਮੈਂ'—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ-ਰੂਪ ਅੰਦਰਲੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰਲੇ ਖਾਲੀ ਪਾਸੇ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਨਾਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧẖ ਕਦਾਚਨ । ਸ਼੍ਰੋਤੁẖ ਕਥਾਰ੍ਥਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਨਾਸ਼੍ਰੋਤੁਰ੍ ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਜਾਗਰੂਕ ਆਤਮਾ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਜੇ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਨਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ।
ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮਤੇਰ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਵੇਯਂ ਸਤ੍ਯਤਾਂ ਗਤਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਵਸ੍ਯ ਸੁਸ੍ਥਿਤਾ ਏਵ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਰੁਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਹਾੜ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਬੇਸੁਧ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪ੍ਰਤਿਹਤਰੂਪਮ੍ ਏਕਬੋਧਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਅਵਬੁਧ੍ਯ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਇਹ ਪੇਲਵਂ ਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਮੂਢਾਸ੍ ਤृਣਤਨੁਭਿਸ਼੍ ਸ਼ਠੈਰ੍ ਅਲਂ ਤੈਃ
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਕੋ ਜਿਹੀ, ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਝੂਠੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੋ ਮੂਰਖ ਅਜੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਕੰਮੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਨਾਜੁਕ ਠੱਗਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਗਦਙ੍ਗਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਮ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪਰਯਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਇਹ ਜਗਤ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਬਣ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੈਲਸਰਿਤ੍ਸ੍ਰੋਤੋਲੋਕਲੋਕਾਨ੍ਤਰਭ੍ਰਮਾਃ । ਭਾਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਰਮਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਮਹਾਵ੍ਯੋਮਨਿ ਬਿਮ੍ਬਿਤਾਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਲਚਲਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਪਰਮ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਤਤਸ੍ ਸਰ੍ਗਮ੍ ਅਨਰ੍ਗਲਮ੍ ਅਚੇष੍ਟਿਤਾ । ਅਹਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਿਸ਼ਂ ਤਤ੍ਰ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਤਯਾ ਸਹ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਰਤਬ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਵੈਰਿਞ੍ਚਂ ਲੋਕਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਸੋਦ੍ਯਮਾ । ਉਪਵਿष੍ਟਾ ਵਿਰਿਞ੍ਚਸ੍ਯ ਪੁਰḫ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਰਹੀ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ, ਬੈਠੀ ਰਹੀ।
ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪਤਿਰ੍ ਮੇ ਪਾਤਿ ਮਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍ । ਵਿਵਾਹਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਨੇਨਾਹਂ ਜਨਿਤਾਜਰਸਾ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਕਹੇਗੀ, 'ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਲਈ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।'
ਪੁਰਾਣḫ ਪੁਰੁषੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਮਾਮ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਜਰਾਂ ਗਤਾਮ੍ । ਨ ਵਿਵਾਹਿਤਵਾਂਸ੍ ਤੇਨ ਵਿਰਾਗਮ੍ ਅਹਮ੍ ਆਗਤਾ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਆਦਮੀ, ਅੱਜ ਤੱਕ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਰਾਗ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਵਿਰਾਗਮ੍ ਏषੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਯਾਤੋ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਨ ਦ੍ਰष੍ਟृਤਾ ਨੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਤਾ ਨ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ
ਇਹ ਵੀ ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਖਾਲੀਪਣ ਹੈ।
ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਧ੍ਯਾਨਾਚ੍ ਚ ਨ ਚਲਤ੍ਯ੍ ਏष ਸ਼ੈਲਮੌਨਾਦ੍ ਇਵਾਚਲਃ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਲੈ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੁੱਪ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ।