ਤਦਾ ਮਯੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਕ੍ਵ ਭਵਤ੍ਸਰ੍ਗਭੂਰ੍ ਇਤਿ । ਕ੍ਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਾਗ੍ਨਿਤਾਰਾਦਿ ਕ੍ਵ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਸਪ੍ਤਕਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੇਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਾਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਕ੍ਵਾਰ੍ਣਵਾਕਾਸ਼ਕਕੁਭẖ ਕ੍ਵੋਨ੍ਮਜ੍ਜਨਨਿਮਜ੍ਜਨੇ । ਕ੍ਵ ਮਹਾਮ੍ਭੋਦਸਮ੍ਭਾਰẖ ਕ੍ਵ ਤਾਰਾਮ੍ਬਰਡਮ੍ਬਰਮ੍
ਸਮੁੰਦਰ, ਅਸਮਾਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਉਠਣਾ ਤੇ ਡੁੱਬਣਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਥਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਸਮਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਸ਼ੈਲਸ਼ਿਖਰਸ਼੍ਰੇਣ੍ਯਃ ਕ੍ਵ ਮਹਾਰ੍ਣਵਭੂਮਿਕਾਃ । ਕ੍ਵ ਦ੍ਵੀਪਾਵਲਯਸ੍ ਸਪ੍ਤ ਕ੍ਵ ਤਪ੍ਤਕਨਕਾਵਨਿਃ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀਆਂ ਘੇਰੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਕ੍ਵ ਕਾਰ੍ਯਕਾਲਕਲਨਾẖ ਕ੍ਵ ਭੂਤਭੁਵਨਭ੍ਰਮਃ । ਕ੍ਵ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾẖ ਕ੍ਵ ਨਰਾਮਰਦਾਨਵਾਃ
ਕਿਰਿਆ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਕ੍ਵਰ੍षਿਭੂਪਾਲਮੁਨਯẖ ਕ੍ਵ ਨਯਾਪਨਯਕ੍ਰਮਃ । ਕ੍ਵ ਯਾਮਾਯਾਮਯਾਮਿਨ੍ਯẖ ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਰਕਭ੍ਰਮਃ
ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੇ ਰਸਤੇ? ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਸਵਰਗ ਤੇ ਨਰਕ ਦੀ ਭਟਕਣ?
ਕ੍ਵ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਕਲਨਾẖ ਕ੍ਵ ਕਲਾਕਾਲਕੇਲਯਃ । ਕ੍ਵਾਸੁਰਾਮਰਵੈਰਾਣਿ ਕ੍ਵ ਦ੍ਵੇषਸ੍ਨੇਹਰੀਤਯਃ
ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਪੁਣ ਤੇ ਪਾਪ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਡ? ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਵੈਰਤਾ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਨਫਰਤ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਹਾਵ?
ਵਦਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਯਿ ਵਚਸ੍ ਸੋਵਾਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ । ਵਿਸ੍ਮਯਾਕੁਲਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਮ੍ ਅਲਿਵਿਲੋਚਨਾ
ਜਦ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਹਂ ਸਰ੍ਗਮ੍ ਇਹੋਪਲੇ । ਮਕੁਰਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਸ੍ਥਪੁਰਾਨ੍ਯਪੁਰਵਤ੍ ਪੁਰਃ
ਮੈਂ ਇਸ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਾਨੁਭਵ ਏਵਾਤ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਕਾਰਣਂ ਮਮ । ਤਦਭਾਵੋ ਮੁਨੇ ਮਨ੍ਯੇ ਤੇ ਕਾਰਣਮ੍ ਅਦਰ੍ਸ਼ਨੇ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ; ਹੇ ਮুনি, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਘਾਟ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਚਿਰਕਾਲੈਕਦ੍ਵੈਤਸਙ੍ਕਥਯਾਨਯਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤਿਵਾਹਿਕੈਕਾਤ੍ਮ੍ਯਦੇਹਤਾ ਵਿਸ੍ਮृਤਾਵਯੋਃ
ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਦ੍ਵੈਤ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇਕਤਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਾਂ।
ਮਮਾਤਿਸੁਚਿਰਾਭ੍ਯਸ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਸ਼੍ਯਾਮਲਤਾਮ੍ ਇਵ । ਗਤਂ ਨਿਜਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਯਤḫ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਅਭੂਦ੍ ਯਤ੍ ਸ੍ਵਜਗਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਤਿਪ੍ਰਕਟਮ੍ ਏਵ ਮੇ । ਤਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮੀਦਮ੍ ਆਦਰ੍ਸ਼ ਇਵ ਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍ ਅਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸੰਸਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦਲੇ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਚਿਰਵ੍ਯਰ੍ਥੋਤ੍ਥਯਾ ਨਾਥਸਙ੍ਕਥਾਵ੍ਯਥਯਾ ਮਿਥਃ । ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਵਦਾਤਤਮਂ ਤਤਮ੍
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੋ ऽਭ੍ਯਾਸḫ ਪ੍ਰਕਚਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਨਭਸੋ ਰਸਾਤ੍ । ਭਵੇਤ੍ ਤਨ੍ਮਯਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਬਾਲਮ੍ ਇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜੋ ਅਭਿਆਸ ਸਾਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਾਰ ਤੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਚ੍ ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਸਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਨ ਸ ਨ੍ਯਾਯੋ ਨ ਸਾ ਕਲਾ । ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਸ੍ਤਮਿਤੋਦ੍ਯੋਗਾਦ੍ ਯਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਾਨ੍ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਿਧੀ, ਤਰਕ ਜਾਂ ਕਲਾ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।
ਸ੍ਵਜਗਤ੍ਸਨ੍ਤਤਾਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਤੋ ਮਾਂ ਕਥਾਭ੍ਰਮਃ । ਨੂਨਮ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਏष ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਹਿ ਬਲਵਾਞ੍ ਜਯੀ
ਆਪਣੇ ਜਗਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਘੇਰ ਲੈਣੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਵਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਥਿਨਾਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸੂਪਦਿष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਪੌਨḫਪੁਣ੍ਯੇਨ ਕਰਣਾਨ੍ ਨੇਤਰਚ੍ ਛਰਣਂ ਮੁਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕੰਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮুনি।
ਅਯਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਹਾਜ੍ਞਾਨਭ੍ਰਮḫ ਪ੍ਰੌਢੋ ऽਹਮਾਤ੍ਮਕਃ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਜ੍ਞਾਨਚਰ੍ਚਾਭਿḫ ਪਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਖੋ, ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਖੁਲਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ੈਲੋ ऽਪਿ ਚੂਰ੍ਣ੍ਯਤੇ । ਘੁਣੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਾੜ ਵੀ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੀੜਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਖੋ, ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਖੁਲਦੀ ਹੈ।
ਅਹਂ ਸ਼ਿष੍ਯਾਬਲਾ ਬਾਲਾ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਸਿ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਸ਼ਿਲਾਸਰ੍ਗਂ ਪਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਭਿਆਸ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਖੋ, ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਖੁਲਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਪਰਿਪ੍ਰੌਢਾ ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਵਿषੂਚਿਕਾ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਿਚਾਰੇਣ ਪਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਇਹ ਝੂਠੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਠੰਡੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਖੋ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਕਟੁਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਮੁਨੇ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਰੋਚਤੇ ਨਿਮ੍ਬਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਮਧੁ ਰੋਚਤੇ
ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਕੜਵੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮਨਪਸੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਧੂ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿੰਬਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਬਨ੍ਧੌ ਘਨਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਨੈਕਟ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ । ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਨਭ੍ਯਾਸਤੋ ਦੂਰਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹੋ ਬਨ੍ਧੁषੁ ਤਾਨਵਮ੍
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹੋ ऽਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਕੇਵਲਮ੍ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਭਾਵਨਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ
ਇਹ ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ-ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਧਿਭੌਤਿਕਦੇਹੋ ऽਸੌ ਧਾਰਣਾਭ੍ਯਾਸਭਾਵਨਾਤ੍ । ਵਿਹਙ੍ਗਵਤ੍ ਖਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਪਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵੇਖੋ, ਅਭਿਆਸ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈਫਲ੍ਯਂ ਵੈਫਲ੍ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਾਤਰਃ । ਭਾਗ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈਫਲ੍ਯਂ ਨਾਭ੍ਯਾਸਸ੍ ਤੁ ਕਦਾਚਨ
ਨੇਕੀਆਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਵਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਸਮਤਾਂ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਭਿਆਸ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਦੁਸ੍ਸਾਧਾਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਰਿਪਵੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਰਤਾਮ੍ । ਵਿषਾਣ੍ਯ੍ ਅਮृਤਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ
ਉਖੜੇ ਕੰਮ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨਾਭ੍ਯਾਸḫ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤ ਇष੍ਟੇ ਵਸ੍ਤੁਨਿ ਸੋ ऽਧਮਃ । ਕਦਾਚਿਨ੍ ਨ ਤਦ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਵਤਨਯਂ ਯਥਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ ਵਸਤੂ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਚ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਕਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
ਯਦ੍ ਅਤ੍ਯਭਿਮਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਭ੍ਯਾਸੋ ਨ ਤਦਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਕਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯ ਆ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ ਜੀਵਿਤਂ ਯਥਾ
ਜੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਹਾਸਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟੇ ਵਸ੍ਤੁਨਿ ਨਾਭ੍ਯਾਸਂ ਯẖ ਕਰੋਤਿ ਨਰਾਧਮਃ । ਸੋ ऽਨਿष੍ਟਾਨਿष੍ਟਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਨਰਕਾਨ੍ ਨਰਕਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।