ਕੋਰਕੋਚ੍ਚਸ੍ਤਨਭਰਾ ਸਮਗ੍ਰਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਲਤਾ ਵਰਵਨੇ ਨੇਵ ਕਰਪਲ੍ਲਵਲਾਸਿਨੀ
ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਉੱਗੇ, ਉੱਚੇ ਸੂਧੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਮਾਝ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ, ਵਧੀਆ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੁਜਾਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹृਦਯਹਾਰਿਣੀ । ਹਰਿਣੀਹਾਰਿਨਯਨਾ ਮਦਨੋਨ੍ਮਾਦਦਾਯਿਨੀ
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮਸਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਲੀਲਾਵਿਲਾਸੈਕਰਤਾ ਹੇਲਾਵਲਿਤਲੋਚਨਾ । ਗੇਯਵਾਦ੍ਯਪ੍ਰਿਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਵਨृਤ੍ਤਾਨੁਰਾਗਿਣੀ
ਮੈਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੇਫਿਕਰੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ, ਨਵੇਂ ਨਾਚਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਗਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸੌਭਾਗ੍ਯਭੋਗਪਰਮਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੋḫ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਖੀ । ਅਨਨ੍ਯਾ ਮੋਹਜਾਲਾਨਾਮ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਾ ਸਮ੍ਪਦਾਪਦੋਃ
ਮੈਂ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ, ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ, ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਕਦੇ ਥੱਕੀ ਨਹੀਂ।
ਨ ਕੇਵਲਮ੍ ਅਹਂ ਗੇਹਂ ਧਾਰਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਃ । ਯਾਵਤ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸਦਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਬਿਭਰ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋਹਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਸੇਬਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਕੁਲਕਰੀ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕਲਤ੍ਰਭਰਣਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਗृਹਸਮ੍ਭਾਰਧਾਰਣੈਕਭਰੋਦ੍ਵਹਾ
ਮੈਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹਾਂ, ਪਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਅਥਾਹਂ ਤਰੁਣੀ ਜਾਤਾ ਸਮੁਦ੍ਭਿਨ੍ਨੋਨ੍ਨਤਸ੍ਤਨੀ । ਲਤੋਲ੍ਲਸਦ੍ਗੁਲੁਚ੍ਛੇਵ ਵਿਲਾਸਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਬਣ ਗਈ, ਮੇਰੇ ਉਭਰੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਤਨ, ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਡ ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਪਤਿਰ੍ ਮਾਂ ਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰਤ੍ਵਾਚ੍ ਛ੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਪੋਰਤਃ । ਕਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਵਿਵਾਹਿਤਵਾਨ੍ ਇਮਾਮ੍
ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਲੰਮੀ ਸੋਚ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਰੁਚੀ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਤੇਨ ਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਿਲਾਸਰਸਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਤਂ ਵਿਨਾ ਵ੍ਯਸਨੇਨਾਹਂ ਦਹ੍ਯੇ ऽਗ੍ਨਾਵ੍ ਇਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀ
ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਰਸ ਭਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤਲਾਨਿਲਲੋਲਾਸੁ ਨਲਿਨੀषੁ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਅਙ੍ਗਦਾਹਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਮਿ ਪੂਤਾਙ੍ਗਾਰਸ੍ਥਲੀष੍ਵ੍ ਇਵ
ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਸੁਤਰੀ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਵਾਂ।
ਉਦ੍ਯਾਨਾਵਲਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਾḫ ਪੂਰ੍ਣਾẖ ਕੁਸੁਮਵਰ੍षਣੈਃ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ ਤਪ੍ਤਸਿਕਤਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਮੇ ਮਰੁਭੂਮਯਃ
ਮੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਾਰੇ ਬਾਗ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨ, ਭਾਵੇਂ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੁੰਨੇ ਹਨ।
ਜਲਲੋਲੋਰੁਕਲ੍ਹਾਰਕਮਲੋਤ੍ਕਰਕੋਮਲਾਃ । ਸਰਸ੍ਯਸ੍ ਸਾਰਸਾਰਾਵਸਰਸਾ ਮਮ ਨੀਰਸਾਃ
ਜਲ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਤੇ ਨਰਮ ਜਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਸ ਤੇ ਹੰਸ ਵੀ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਹਂ ਪੁष੍ਕਰਮਨ੍ਦਾਰਕੁਮੁਦੋਤ੍ਕਰਮਾਲਿਤਾ । ਭृਸ਼ਂ ਦਾਹਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਮਿ ਕਣ੍ਟਕੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਦੋਲਿਤਾ
ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਕਮਲਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮੁਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਜਲਣ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ।
ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਕਲ੍ਹਾਰਕਦਲੀਤਲ੍ਪਪਾਲਯਃ । ਮਦਙ੍ਗਸਙ੍ਗਮਾਦ੍ ਗ੍ਰੀष੍ਮਮਰ੍ਮਰਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਭਸ੍ਮਤਾਮ੍
ਕਮੁਦ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਛਪਰੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ ਕਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਤਹਾਰਿ ਵਾ । ਤਦ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਾष੍ਪਪੂਰ੍ਣਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸੋਹਣਾ, ਮਿੱਠਾ ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵ੍ਯਸਨਾਨਲਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾḫ ਪਤਨ੍ਤੋ ਬਾष੍ਪਬਿਨ੍ਦਵਃ । ਛਮਚ੍ਛਮਿਤਿ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਪਙ੍ਕ੍ਤਿषੁ
ਗਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਬੂੰਦ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਦਲੀਕਨ੍ਦਲੀਸ੍ਕਨ੍ਧਦੋਲਾਨ੍ਦੋਲਨਲੀਲਯਾ । ਲਲਿਤੋਦ੍ਯਾਨषਣ੍ਡੇषੁ ਮੁਖਮ੍ ਆਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਰੋਦਿਮਿ
ਸੁਹਾਵਣੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਤੇ ਤਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਝੂਲਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣਾ ਮੁੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹਾਂ।
ਤੁषਾਰਨਿਕਰਾਕੀਰ੍ਣਂ ਕਦਲੀਦਲਮਣ੍ਡਪਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਊष੍ਮਾਣਮ੍ ਉਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਖਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਭੀषਣਮ੍
ਮੈਂ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਛੱਪਰ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਖੜੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੀ ਗਰਮੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਲਿਨੀਨਾਲਦੋਲਾਸੁ ਸਾਰਸੀਂ ਸਾਰਸਾਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍ । ਦੀਨਾਨਨਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਨ੍ਦਾਮਿ ਨਿਜਯੌਵਨਮ੍
ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝੂਲ ਰਹੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਦੋਸ਼ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ।
ਰਮ੍ਯੇ ਰੋਦਿਮਿ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੇ ਪਦਾਰ੍ਥੇ ਯਾਮਿ ਸੋਮ੍ਯਤਾਮ੍ । ਹृष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੋਭਨੇ ਦੀਨਾ ਨ ਜਾਨੇ ਕਿਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਸੁੰਦਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹਾਂ; ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ; ਜੋ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ—ਸਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।
ਦृष੍ਟਾਨਿ ਕੁਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਰਕੁਮੁਦਾਨਿ ਹਿਮਾਨਿ ਚ । ਮਯਾ ਕਾਮਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਭਸ੍ਮਾਨੀਵ ਦਿਸ਼ḫ ਪ੍ਰਤਿ
ਮੈਂ ਚੰਬੇਲੀ, ਮੰਦਰ, ਕਮਲ ਤੇ ਹਿਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਆਹ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਆਨੀਲਪਲ੍ਲਵਮृਣਾਲਲਤੋਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਕਲ੍ਹਾਰਕੁਨ੍ਦਕਦਲੀਦਲਮਾਲਤੀਨਾਮ੍ । ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਮਮਾਙ੍ਗਵਲਨੇਨ ਵਿਸ਼ੋषਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗਤਾਨਿ ਨਵਯੌਵਨਵਾਸਰਾਣਿ
ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਨਰਮ ਘਾਹ, ਲਾਲ ਕਮਲ, ਜਲ ਕਮਲ, ਚੰਬੇਲੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੌਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਲੰਘ ਗਏ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸੋ ऽਨੁਰਾਗੋ ਵਿਰਾਗਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਮ ਸ਼ਰਚ੍ਛਾਨ੍ਤੌ ਵਿਰਸḫ ਪਲ੍ਲਵੋ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਲਗਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਨਵਾਂ ਪੱਤਾ।
ਵृਦ੍ਧ ਏਕਾਨ੍ਤਰਸਿਕੋ ਨੀਰਸਸ੍ ਸ੍ਨੇਹਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਭਰ੍ਤਾਜਿਹ੍ਮਮਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਜ੍ ਜੀਵਿਤੇਨ ਮੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਇਕੱਲੀ, ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਟੇੜੀ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਵਰਂ ਵੈਧਵ੍ਯਮ੍ ਆ ਬਾਲ੍ਯਾਦ੍ ਵਰਂ ਮਰਣਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਵਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ ਅਥਾਪਦ੍ ਵਾ ਨਾਹृਦ੍ਯਪ੍ਰਕृਤਿḫ ਪਤਿਃ
ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਪਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਏਤਾਵਜ੍ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮ੍ ਅਵਿਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਰਸਿਕḫ ਪੇਸ਼ਲਾਚਾਰੋ ਯਨ੍ ਨਾਰ੍ਯਾਸ੍ ਤਰੁਣḫ ਪਤਿਃ
ਇਹੀ ਜਨਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸੁਭਾਗ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁਝਵਾਨ ਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਪਤੀ ਮਿਲੇ।
ਹਤਾ ਨੀਰਸਨਾਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਹਤਾਸਂਸ੍ਕਾਰਿਣੀ ਚ ਧੀਃ । ਹਤਾ ਦੁਰ੍ਜਨਭੁਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਹਤਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਹृਤਾ ਹ੍ਰਿਯਾ
ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਾੜੇ ਲੋਕ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਰਤਣ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਲਜਾ ਵੇਸ਼ਿਆ ਦੇ ਹੱਥ ਚ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯਾਨੁਗਤਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਯਾਨੁਗਤਾ ਸਤਾ । ਸਾ ਤੁਰ੍ਯਾ ਮਦਨੋਦਾਰਾ ਸਾ ਧੀਰ੍ ਯਾ ਸਮਦृष੍ਟਿਤਾ
ਉਹੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੌਲਤ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਅਸਲ ਅਕਲ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਨਾਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਨੈਵ ਨਾਪਦੋ ਨ ਦੁਰੀਤਯਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਨਸੋ ਬਾਧਾਂ ਦਮ੍ਪਤ੍ਯੋਰ੍ ਅਨੁਰਕ੍ਤਯੋਃ
ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਂ ਤੰਗੀ, ਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀ, ਨਾਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਾẖ ਕੁਸੁਮਸ੍ਥਲ੍ਯੋ ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਭੂਮਯਃ । ਧਨ੍ਵਾਯਨ੍ਤੇ ਕੁਨਾਥਾਨਾਂ ਵਿਨਾਥਾਨਾਂ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍
ਨੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਾਗ ਸੁੱਕੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।