ਯਾਵਤ੍ ਤਾਨਿ ਤਥੋਗ੍ਰਾਣਿ ਜਗਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾਨਿ ਖਮ੍ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਥਨੇ ਤਥਾ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੀ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਮਹਾਕਲ੍ਪਜਾਤਾਨ੍ ਏਕਤ੍ਰ ਤਾਨ੍ ਮਿਥਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਾਨ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤੋਤ੍ਪਾਤਮਾਰੁਤਾਨ੍ । ਸ੍ਫੁਟਿਤਾਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਡਾਕ੍ਕਾਰਘਟ੍ਟਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਮਣ੍ਡਪਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਘੇਰੇ, ਪਾਗਲ ਤਬਾਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗੁੰਬਦ, ਜਿਹੜੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਵਲਤ੍ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਵਿਸ੍ਫੋਟਸ੍ਫੁਟਦੈਡਬਿਡਾਸ੍ਪਦਾਨ੍ । ਪ੍ਰਤਪਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕਾਰਕਟੁਮਾਰ੍ਤਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੁਠਤ੍ਸੁਰਪੁਰਵ੍ਰਾਤਵਿਤਤਾਕ੍ਰਨ੍ਦਘਰ੍ਘਰਾਨ੍ । ਰਣਨ੍ਮੇਰ੍ਵਾਦਿਕਟਕਸ਼੍ਰੇਣੀਨਿਗਰਣੋਦ੍ਭਟਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਦੀ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਚਹੁੰਫੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਰੂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਗਲ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਲਨੋਲ੍ਲਾਸਪਟਤ੍ਪਟਪਟਾਰਵਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਭ੍ਰਂਸ਼ਬृਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਮ੍ਬਰਮਹਾਰ੍ਣਵਾਨ੍
ਜਗਤ-ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਲਪਾਹਟ ਤੇ ਟਪਟਪਾਹਟ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਨਾਸ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—
ਦੇਵਾਸੁਰਨਰਾਗਾਰਘਰ੍ਘਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਕਰ੍ਕਸ਼ਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਣਵਮਹਾਪੂਰਪੂਰਿਤਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਮਨ੍ਦਿਰਾਨ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਤੇ ਕਰਕਸ਼ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸੱਤ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਨ ਵਿਚੇਤਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਏਕਮਨ੍ਦਿਰਸਂਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਰਣਰਯਾਨ੍ ਇਵ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਜਗਤ-ਚੱਕਰ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਲੜਾਕੂ ਜੰਗ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।
ਤਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਦृष੍ਟਾਨਿ ਵਿष੍ਣੁਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਕਲ੍ਪਵृਨ੍ਦਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਮਯਾ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਦਰ, ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੇਖੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਨਾਦਿਤ੍ਯੇ ਨਿਰਹੋਰਾਤ੍ਰਭੂਤਲੇ । ਅਕਲ੍ਪਯੁਗਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਜਗਦ੍ਵ੍ਯੂਹੈẖ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਃ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਨਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਉਤ्थਾਨ ਤੇ ਪਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਚਿਤ੍ । ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵੈਕਾਤ੍ਮਿਕੇਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਰ ਮਯਾਖਿਲਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ; ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਨ ਹੈ; ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਕਾ ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਤਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਵਾਙ੍ਗ ਚਿਤ੍ । ਸਾ ਹਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਮਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਨ ਚ ਨਾਮ ਨਕਿਞ੍ਚਨ
ਜੇ ਤੂੰ ਕਹੇਂ, 'ਤੂੰ ਕੁਝ ਹੈਂ', ਪਿਆਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼।
ਤਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਦਂ ਭਾਤਿ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਸ਼ਬ੍ਦਿਤਮ੍ । ਤੇਨੈਵ ਸ਼ਬ੍ਦਨਭਸਾ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਨਭਃ
ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸੇ ਸ਼ਬਦ-ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਰੀ ਸਚਾਈ ਪਰਮ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਦृष੍ਟਿਰ੍ ਇਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਤਰੁਮਞ੍ਜਰੀ । ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਾਙ੍ਗਕਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਨੁਭੂਤਵਾਨ੍
ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼-ਵਿਰਖ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਛੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ-ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਉਥੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਕਾਸ਼ੈਕਰੂਪੇਣ ਵ੍ਯਾਪਿਨਾ ਬੋਧਰੂਪਿਣਾ । ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤੇ ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਅਨੁਭੂਤਮ੍ ਇਦਂ ਮਯਾ
ਬੁੱਧੀ-ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਵੱਲ ਫੈਲਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਇਹ ਅਨੰਤ, ਵਿਚਾਰ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯੋਮ ਜਗਜ੍ਜਾਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯੋਮ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵ੍ਯੋਮ ਕਲਾਕਾਲਦੇਸ਼ਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਦਿਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਹਨ; ਸਮਾਂ, ਹਿੱਸੇ, ਥਾਂ, ਪਦਾਰਥ, ਕਰਤਬ—all ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਇਵ ਸਂਸਾਰਸ਼ਤੇ ਸਾਰ੍ਧੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਦृष੍ਟਾ ਵਸਿष੍ਠਨਾਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾ ਮਦੁਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦ੍ਵਾਸਪ੍ਤਤੇਸ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸਰਾਘਵਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਂ ਕृਤਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵਾਪਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਬਹੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ, ਅਤੇ ਡਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਵੇਖੇ ਹਨ।
ਭੇਦੋਦਯੇਨ ਚੇਦ੍ ਦृष੍ਟਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਦਸ਼ਾਸ੍ ਤਥਾ । ਬੋਧੇਨ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਅਤ੍ਯਚ੍ਛਮ੍ ਏਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਭਸ੍ ਤਤਮ੍
ਜੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਭੇਦਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਥ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਜਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮਦਾਦਿਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਖਰੇਪਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਸ਼ੁਰੂ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਤਕ।
ਪਾषਾਣਮੌਨਪ੍ਰਤਿਮਂ ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਭਿਸ਼ਬ੍ਦਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਵੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਰੂਪਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੋ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ بيان ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦਾ ਹਲਕਾ ਅਸਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ੍ਵਸਤ੍ਤੈਵ ਜਗਤ੍ਤਯਾ । ਨਿਰਾਕਾਰੇ ਨਿਰਾਕਾਰਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨੁਭਵਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਚ ਜਾਂ ਹੋਣ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਾਂਗ।
ਅਨਨ੍ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਮਾਤ੍ਰਰੂਪਕਮ੍ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਮ੍ ਇਵਾਲੋਕẖ ਕਰੋਤਿ ਨ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਚੇਤਨ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕਰਦਾ।
ਤੇषੁ ਰਾਮਾਨੁਭੂਯਨ੍ਤੇ ਜਗਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈ । ਉष੍ਣਾਨਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਵृਨ੍ਦਾਨਿ ਸੂਰ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਮੂਰ੍ਤਯਃ
ਉਥੇ, ਰਾਮਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਚੰਦ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮ ਹਨ, ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਠੰਡੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਸ੍ ਤਮਸਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਤੇਜਸਿ । ਉਲੂਕਸ੍ਯ ਸਮਾਚਾਰਾਸ੍ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਵਨਾਃ
ਜੀਵ ਜਦ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਉਲੂਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਇਤਸ਼੍ ਸ਼ੁਭੇਨ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਾਪੈਸ੍ ਤਥਾ ਦਿਵਮ੍ । ਵਿषਾਸ਼ਨੇਨ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ऽਮृਤਭੋਜਨੈਃ
ਇਥੇ ਨੇਕੀ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ ਯਥਾ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਬੋਧੋ ਯਥੋਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਵਾ ਸ੍ਵਤਃ । ਤਥਾਸ਼ੁ ਸ੍ਫੁਟਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸਦ੍ ਵਾਸਦ੍ ਵਾ ਸਦ੍ ਏਵ ਤਤ੍
ਜੋ ਵੀ ਸਮਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਵਾਂਗ; ਉਹੀ ਹੈ।
ਵਿਟਪਾਕਾਰਮੂਲੌਘਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਵਜ੍ਰਸ਼ੋਭਿਭਿਃ । ਘੂਰ੍ਣਤੇ ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਤ੍ਰਾਢ੍ਯੈḫ ਪਾਦਪੈਰ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਕਾਨਨਮ੍
ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਤਣੇ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਖ ਕਰਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਝੂਮਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਸਿਕਤਾḫ ਪੀਡਿਤਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਨੇਹਜਂ ਰਸਮ੍ । ਸ਼ਿਲਾਫਲਹਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਮਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਰੇਤ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਰਸ ਛੱਡਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਫਲ-ਧਾਰਕਾਂ ਤੋਂ, ਕਮਲ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਕੇ ਉਗਦੇ ਹਨ।
ਦਾਰੁਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼੍ਮਨਿ ਭਿਤ੍ਤੌ ਚ ਚਞ੍ਚਲਾਸ੍ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾਃ । ਗृਹਾਙ੍ਗਨਾਭਿਸ੍ ਸਹਿਤਾ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ, ਸਾਲਭੰਜਿਕਾ ਦੇ ਚਲਾਕ ਪਤਲੇ ਪੁਰਖਰੂਪ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।